साबण निवडताना त्वचेच्या गरजेकडे दुर्लक्ष केल्यास कोरडेपणाचा त्रास, तज्ज्ञांचा सल्ला

आंघोळीसाठी वापरला जाणारा साबण ही रोजच्या वापरातली गोष्ट असल्यामुळे त्याकडे अनेकदा फारसे लक्ष दिले जात नाही. सुगंध आवडला किंवा सवय असली म्हणून, किंवा जो साबण सहज उपलब्ध असतो तोच वापरण्याची पद्धत बहुतेकांची असते. मात्र प्रत्यक्षात त्वचेच्या आणि स्वच्छतेच्या वेगवेगळ्या गरजांनुसार वेगवेगळ्या प्रकारचे साबण बनवलेले असतात, अशी माहिती गोदरेज कंझ्युमर प्रॉडक्ट्सचे ग्लोबल हेड (आर अँड डी, वैयक्तिक निगा उत्पादने) संदीप नाईक यांनी दिली आहे.

साबण निवडताना होणारी पहिली चूक म्हणजे सगळे साबण एकाच कामाचे असतात असे गृहीत धरणे. सौंदर्य साबण त्वचा स्वच्छ करण्यासोबतच तिचा नैसर्गिक ओलावा टिकवण्यासाठी बनवलेले असतात आणि त्यात ग्लिसरीन, नैसर्गिक तेल तसेच शिया बटरसारखे घटक असतात, जे त्वचा मऊ व आर्द्र राखतात. उदाहरणादाखल, गोदरेज नं. 1 हा चंदन, हळद आणि नैसर्गिक तेलांवर आधारित असून चंदन त्वचा मऊ करण्यासाठी व डाग घालवण्यासाठी, तर हळद जंतुनाशक व पोषक गुणधर्मांसाठी वापरली जाते. याउलट आरोग्यासाठी बनवलेल्या साबणांमध्ये स्वच्छतेला प्राधान्य दिलेले असते. त्यात जीवाणूनाशक किंवा जंतुनाशक घटक असतात, जे त्वचेवरचे जंतू कमी करतात आणि अंगाच्या दुर्गंधीवरही उपयोगी ठरतात. सिन्थॉल ओरिजिनल या साबणात असे जीवाणूनाशक घटक असून तो जंतूंपासून बचाव करतो आणि दुर्गंधीनाशक म्हणूनही काम करतो. मुरुमे, डाग आणि पुरळ यांसारख्या त्वचेच्या तक्रारींचा धोका कमी करण्यासाठी डॉक्टर अशा साबणाची शिफारस करतात, असे नाईक यांनी सांगितले.

दुसरी चूक म्हणजे एकच साबण सगळ्या प्रसंगांसाठी पुरेसा आहे असे समजणे. रोजच्या आंघोळीसाठी आणि त्वचा मऊ ठेवण्यासाठी ब्युटी सोप चांगला ठरतो, पण व्यायाम, बाहेरची कामे, प्रवास किंवा उष्ण-दमट हवामानात घाम जास्त येतो आणि जंतुसंसर्गाची शक्यता वाढते, अशा वेळी हेल्थ सोप वापरणे अधिक फायद्याचे ठरते.

तिसरी चूक म्हणजे स्वतःच्या त्वचेचा प्रकार लक्षात न घेणे. कोरडी किंवा संवेदनशील त्वचा असणाऱ्यांना ओलावा टिकवणारे साबण उपयोगी पडतात, तर अंगाची दुर्गंधी, मुरुमे किंवा त्वचेच्या किरकोळ तक्रारी असणाऱ्यांसाठी विशिष्ट गुणधर्म असलेले साबण स्वच्छतेच्या रुटीनमध्ये उपयुक्त ठरू शकतात.

चौथी चूक म्हणजे वर्षभर एकाच प्रकारचा साबण वापरणे. प्रत्येक ऋतूत त्वचेची स्थिती बदलत असल्यामुळे साबणही त्यानुसार बदलावा लागतो. उन्हाळ्यात किंवा पावसाळ्यात घाम आणि हवेतील ओलावा वाढल्यामुळे स्वच्छता राखणारे साबण अधिक उपयोगी ठरतात, तर हिवाळ्यात किंवा कोरड्या हवामानात त्वचेला ओलावा देणारे आणि तिचे नैसर्गिक संरक्षक आवरण टिकवणारे साबण गरजेचे असतात.

थोडक्यात, साबण निवडणे म्हणजे केवळ लोकप्रिय ब्रँड किंवा पॅकवरील ठळक दावा पाहणे नव्हे, तर स्वतःची त्वचा, जीवनशैली आणि साबण नेमक्या कोणत्या उद्देशाने बनवला गेला आहे हे समजून घेणे गरजेचे आहे. निवड जितकी माहितीपूर्ण असेल, तितकी रोजची स्वच्छतेची सवय त्वचेचे आरोग्य आणि वैयक्तिक स्वच्छता राखण्यासाठी अधिक प्रभावी ठरते.