पाकव्याप्त काश्मीरमध्ये मंधोल गावात 25 हजार लोकांची सभा, LoC ओलांडण्याचा निर्धार

पाकव्याप्त काश्मीरमधला असंतोष आता तीन महिन्यांहून जास्त काळ चालू असून तो एका मोठ्या टप्प्यावर पोचला आहे. 9 जूनपासून सुरू झालेल्या या आंदोलनाच्या 110 व्या दिवशी मंधोल गावात आवामी ॲक्शन कमिटीने (AAC) एक मोठी सभा भरवली. नियंत्रण रेषेपासून फक्त 7 किलोमीटरवर झालेल्या या धरणे आंदोलनात 25 हजारांपेक्षा जास्त महिला आणि पुरुष सामील झाले होते.

या सभेत आवामी ॲक्शन कमिटीचे प्रमुख नेते सरदार अमन खान यांनी पाकिस्तानी लष्कर आणि तिथल्या प्रशासनाविरुद्ध थेट टीका केली. गेल्या तीन महिन्यांपासून पाकिस्तानने पाकव्याप्त काश्मीरमधल्या लोकांचा रेशन पुरवठा पूर्णपणे बंद केल्याचा आरोप त्यांनी केला. यावर लोकांनी नियंत्रण रेषा कायमची हटवून भारतीय जम्मू-काश्मीरमधल्या पूंछ आणि मेंढर भागाकडे जाण्याची तयारी दाखवली.

सभेत सरदार अमन खान यांनी मंचावरून लोकांना काही प्रश्न विचारले, त्यावर 25 हजारांपेक्षा जास्त लोकांनी एकसुरात आणि जोरदार घोषणा देत होकार दिला. नियंत्रण रेषा रद्द करून भारतीय हद्दीतल्या पूंछ आणि मेंढरमध्ये धरणे आंदोलन करण्याच्या आवाहनाला लोकांनी उत्स्फूर्त पाठिंबा दिला. पाकव्याप्त काश्मीरमधल्या लोकांचा हा आक्रमक पवित्रा बघून पाकिस्तानी लष्कर आणि आयएसआयच्या (ISI) वरिष्ठ अधिकाऱ्यांमध्ये अस्वस्थता पसरली आहे, असे या बातमीत म्हटले आहे.

पाकिस्तान सरकारने गेल्या तीन महिन्यांपासून पाकव्याप्त काश्मीरमध्ये रेशन पुरवठा पूर्णपणे बंद केल्याचा आरोप सरदार अमन खान यांनी केला. या भागातल्या लोकांचे पूर्वज पूर्वी भारतीय जम्मू-काश्मीरमधल्या मेंढर बाजारातून रेशन आणि इतर गरजेच्या वस्तू विकत घ्यायचे. पण पाकिस्तानने नियंत्रण रेषेवर कुंपण घालून इथल्या लोकांना जबरदस्तीने इस्लामाबादच्या बाजारपेठेशी जोडले. आता जेव्हा स्थानिक लोक शिधा घ्यायला जातात, तेव्हा त्यांना सीमेवर अडवून आत्मसमर्पण करायला भाग पाडले जाते, असा आरोप त्यांनी केला. या धोरणामुळे संतापलेल्या लोकांनी पाकिस्तानच्या 78 वर्षांच्या बेकायदेशीर ताब्याविरुद्धच आवाज उठवला आहे.

अमन खान यांनी मंचावरून पाकिस्तानी लष्काराच्या भूमिकेवर आणि गेल्या 80 वर्षांतल्या लुटीवर टीका केली. पूर्वी नियंत्रण रेषेवर गोळीबार व्हायचा तेव्हा पाकिस्तानी सैनिक लपून बसायचे आणि स्थानिक लोक त्यांचे संरक्षण करायचे, असे त्यांनी सांगितले. पण या संरक्षणाच्या बदल्यात पाकिस्तानी राजवटीने लोकांना फक्त बेरोजगारी, रुग्णालये आणि शाळांचा अभाव आणि हिंसाचार दिला, असा आरोप त्यांनी केला. आपल्या मूलभूत हक्कांसाठी मागणी करणाऱ्या निष्पाप लोकांवर गोळीबार करून 100 पेक्षा जास्त लोकांना मारण्यात आले, असाही आरोप त्यांनी केला.

पाकव्याप्त काश्मीरमधली राजकीय परिस्थितीही चिघळली आहे. तिथे 45 विधानसभा जागांसाठी निवडणुका ठरल्या होत्या. पण पूंछ आणि सुधनोटी जिल्ह्यांतल्या मोठ्या आंदोलनामुळे आणि लोकांच्या तीव्र विरोधामुळे 7 जागांवर मतदान होऊ शकले नाही. उरलेल्या 38 जागांवर मतदान झाले आणि पाकिस्तानचे पंतप्रधान शहबाज शरीफ यांच्या पीएमएल-एन (PML-N) पक्षाला 25 जागांवर विजयी घोषित करण्यात आले. हा विजय म्हणजे निव्वळ हेराफेरी आणि फसवणूक आहे आणि लोकांच्या संमतीशिवाय पाकिस्तान उरलेल्या जागांवर निवडणूक घेऊच शकत नाही, असे आव्हान अमन खान यांनी दिले.

मुझफ्फराबादमध्ये असलेल्या तिथल्या सरकारला त्यांनी 'कठपुतळी सरकार' म्हटले. हे सरकार पाकिस्तानी सैन्याच्या गोळीबारात मारल्या गेलेल्या 100 पेक्षा जास्त लोकांच्या मृत्यूबद्दल साधी चर्चाही करू शकत नाही, असे ते म्हणाले. जे सरकार स्वतःच्या लोकांचे रक्षण करू शकत नाही, ते नियंत्रण रेषेसारख्या महत्त्वाच्या मुद्द्यावर काय बोलणार, असा सवाल त्यांनी विचारला.

पाकव्याप्त काश्मीरमधल्या अनेक पिढ्या आजपर्यंत पाकिस्तानी लष्कराच्या राजवटीखाली जगत आल्या आहेत. पण आता तिथल्या लोकांना वाटते की जोपर्यंत ते पाकिस्तानच्या ताब्याविरुद्ध उभे राहत नाहीत, तोपर्यंत त्यांना शांतता मिळणार नाही. पाकिस्तानने गेल्या तीन महिन्यांपासून तिथल्या लोकांवर एक प्रकारे युद्धच लादले आहे, असा आरोप या आंदोलनातून करण्यात आला. त्यामुळे पाकव्याप्त काश्मीरमधला प्रत्येक नागरिक या अन्यायाविरुद्ध शेवटपर्यंत लढायला तयार झाला आहे, असे या सभेतून दिसून आले.