नेट-जेआरएफ पहिल्याच प्रयत्नात पास व्हायचंय? अभ्यासक्रमापासून मॉक टेस्टपर्यंतच्या पाच गोष्टी

विद्यापीठ अनुदान आयोगाची नेट आणि जेआरएफ ही परीक्षा देशातील सर्वात प्रतिष्ठित आणि अवघड परीक्षांपैकी एक मानली जाते. प्राध्यापक व्हायचं किंवा संशोधनाच्या क्षेत्रात करिअर करायचं स्वप्न घेऊन दरवर्षी लाखो उमेदवार ही परीक्षा देतात. जेआरएफ मिळवायला अनेक वर्षं मेहनत लागते, असं विद्यार्थ्यांना बऱ्याचदा वाटतं. मात्र योग्य धोरण, अचूक वेळापत्रक आणि शिस्त असेल, तर पहिल्याच प्रयत्नात ही परीक्षा पास होणं पूर्णपणे शक्य आहे.

पहिली पायरी म्हणजे अभ्यासक्रम नीट समजून घेणं. परीक्षेत पेपर १ आणि पेपर २ असे दोन भाग असतात. तयारी सुरू करण्याआधी दोन्ही पेपरचा अभ्यासक्रम बारकाईनं तपासा. पेपर १ सर्वांसाठी सारखाच असतो आणि त्यात टीचिंग ॲप्टिट्यूड, रिसर्च ॲप्टिट्यूड, लॉजिकल रीझनिंग आणि डेटा इंटरप्रिटेशन असे विषय येतात. पेपर २ मात्र तुमचा मुख्य विषय असतो, म्हणजे ज्यात तुम्ही पोस्ट ग्रॅज्युएशन केलं आहे तो. अभ्यासक्रम पाहून तुमचे मजबूत आणि कमकुवत विषय यादीत लिहा, म्हणजे कमकुवत विषयांना जास्त वेळ देता येईल.

दुसरी गोष्ट म्हणजे रोजचा अभ्यास. पहिल्याच प्रयत्नात यश हवं असेल, तर दररोज किमान सहा ते आठ तास नियमित अभ्यास करायला हवा. वेळ अशी वाटून घ्या की दोन्ही पेपरला पुरेसा वेळ मिळेल. सकाळी मेंदू सर्वात ताजातवाना असतो, म्हणून सकाळचे तीन ते चार तास मुख्य विषयातले अवघड टॉपिक समजून घेण्यासाठी ठेवा. त्यानंतर दुपारी किंवा संध्याकाळी पेपर २ साठी दोन ते तीन तास द्या. दर दोन तासांनी दहा ते पंधरा मिनिटांचा छोटा ब्रेक घ्या, म्हणजे मेंदू थकणार नाही आणि लक्ष टिकून राहील.

तिसरी गोष्ट म्हणजे पेपर १ ला हलक्यात न घेणं. अनेक विद्यार्थी फक्त मुख्य विषयात, म्हणजे पेपर २ मध्येच गुंतून राहतात आणि इथेच चूक करतात. जेआरएफचा कटऑफ पार करण्यात पेपर १ ची भूमिका मोठी असते. या पेपरमध्ये ५० प्रश्न असतात आणि योग्य पद्धतीनं अभ्यास केला तर त्यात चांगले गुण मिळू शकतात. टीचिंग आणि रिसर्च ॲप्टिट्यूडसारख्या गुण मिळवून देणाऱ्या भागांकडे खास लक्ष द्या. मॅथेमॅटिकल रीझनिंग आणि डेटा इंटरप्रिटेशनचा रोज अर्धा तास सराव करा. हा पेपर तुमची एकूण रँक चांगलीच वर नेऊ शकतो.

चौथी गोष्ट म्हणजे शॉर्ट नोट्स आणि रिव्हिजन. नुसतं वाचत जाणं पुरेसं नाही, वाचलेलं लक्षात ठेवणंही महत्त्वाचं आहे. म्हणून अभ्यास करतानाच प्रत्येक महत्त्वाचा पॉईंट, व्याख्या आणि थिअरी यांच्या शॉर्ट नोट्स काढत जा. परीक्षेच्या शेवटच्या दिवसांत क्विक रिव्हिजनसाठी या नोट्स खूप कामी येतात. आठवड्यातून किमान एक दिवस, उदाहरणार्थ रविवार, फक्त रिव्हिजनसाठी राखून ठेवा. आठवडाभर जे वाचलं ते त्या दिवशी उजळणी करा, म्हणजे संकल्पना डोक्यात पक्क्या बसतील.

पाचवी गोष्ट म्हणजे मागील वर्षांचे पेपर आणि मॉक टेस्ट. या परीक्षेत वेळेचं व्यवस्थापन हे सर्वात मोठं आव्हान असतं. तीन तासांत संगणकाच्या स्क्रीनवर दोन्ही पेपर मिळून एकूण १५० प्रश्न सोडवावे लागतात. त्याचा सराव करण्यासाठी मागील पाच ते सात वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका आवर्जून सोडवा. त्यामुळे परीक्षेचा बदलता पॅटर्न आणि प्रश्नांची पातळी याचा अचूक अंदाज येईल. शिवाय आठवड्यातून किमान दोनदा ऑनलाईन मॉक टेस्ट द्यायची सवय लावा. त्यातून ठरलेल्या वेळेत किती प्रश्न बरोबर सुटतात आणि तुमचा वेग कसा आहे, हे कळेल.