नेपाळच्या डोल्पा तुरुंगातून सेप्टिक टँकमार्गे बोगदा खणून आठ कैदी पळाले

नेपाळमधील डोल्पा जिल्हा तुरुंगातून आठ कैदी पळून गेल्याने तिथे खळबळ उडाली आहे. सेप्टिक टँकमधून सुमारे ४ मीटर लांबीचा बोगदा खणून हे कैदी बाहेर पडले. तुरुंगात १५ सुरक्षा कर्मचारी तैनात असताना आणि जवळपास प्रत्येक कैद्यामागे एक रक्षक असताना हा प्रकार घडला, त्यामुळे सुरक्षा व्यवस्थेवर प्रश्नचिन्ह उभे राहिले आहे.

३१ ऑक्टोबरला सकाळी ५:४५ वाजता नेहमीप्रमाणे कैद्यांची मोजदाद आणि तपासणी सुरू होती. तेव्हा काही कैदी जागेवर नसल्याचे लक्षात आले. तुरुंगाचे जेलर दीर्घराज आर.सी. यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, आदल्या रात्री त्या भागात मुसळधार पाऊस पडत होता, कडाक्याची थंडी होती आणि वीजही गेली होती. या परिस्थितीचा आणि अंधाराचा फायदा कैद्यांनी घेतला.

कैद्यांची झोपण्याची जागा थेट एका सेप्टिक टँकला जोडलेली होती. त्याचाच वापर करून त्यांनी रात्री गुपचूप खोदकाम सुरू केले आणि टँकच्या बाजूने भिंतीखालून बाहेर पडण्यासाठी ४ मीटर लांबीचा बोगदा तयार केला. एवढे खोदकाम चालू असताना आणि माती बाजूला केली जात असताना कोणालाही कसलीही कुणकुण लागली नाही. त्यामुळे प्रशासनाच्या कारभारावर तीव्र संताप व्यक्त केला जात आहे.

डोल्पा जिल्हा कारागृहाची क्षमता १५० जणांची आहे. त्यात ५० महिला आणि १०० पुरुषांचा समावेश असू शकतो. मात्र या घटनेच्या वेळी तिथे फक्त १७ कैदी होते आणि त्यांच्या देखरेखीसाठी १५ सशस्त्र सुरक्षा कर्मचारी होते. म्हणजे प्रत्येक कैद्यामागे जवळपास एक रक्षक असतानाही आठ जण पळून गेले, याबद्दल आश्चर्य व्यक्त होत आहे.

पळालेल्या आठ जणांपैकी पाच जणांवर बलात्काराचा गंभीर आरोप होता, तर उरलेल्या तिघांवर चोरीचे गुन्हे दाखल होते. त्यातले काही जण खटला सुरू असलेले कच्चे कैदी होते आणि ते नुकतेच तुरुंगात आले होते. काहींना न्यायालयाने १ ते १२ वर्षांपर्यंतच्या तुरुंगवासाची शिक्षा सुनावली होती.

पोलिसांनी जारी केलेल्या यादीनुसार फरार कैद्यांची नावे अशी आहेत: कालीप्रसाद रोकाया (वय २९, त्रिपुरासुंदरी नगरपालिका-७, डोल्पा), धनबहादूर उर्फ हरिबहादूर बुडा (वय २८, त्रिपुरासुंदरी नगरपालिका-४, डोल्पा), यज्ञ बिक (वय २५, बरेकोट ग्रामीण नगरपालिका-१, जाजरकोट), दिपेन्द्र बुडा (वय २८, नळगड नगरपालिका-९, जाजरकोट), टिळक भंडारी (वय ३८, अथबिस्कॉट नगरपालिका-५, रुकुम पश्चिम), रामबहादूर कामी (वय ३२, अथबिस्कॉट नगरपालिका-१०, रुकुम पश्चिम), निशान उर्फ आदेश भंडारी (वय ३२, रुकुम पश्चिम) आणि गणेश बुडा (वय २८, कुमाख ग्रामीण नगरपालिका-५, सल्यान).

जेलर दीर्घराज आर.सी. यांनी माध्यमांना सांगितले, "सकाळच्या शोधादरम्यान ते पळून गेल्याचे आमच्या लक्षात आले. कैद्यांनी त्यांची झोपण्याची जागा आणि सेप्टिक टँक यांच्यातील जोडणीचा गैरवापर केला." तुरुंगाच्या सुरक्षेसाठी बांधलेली चौकी सुमारे २० ते २१ फूट उंच होती, असेही त्यांनी सांगितले. रात्री पाऊस आणि अंधार असल्यामुळे चौकीवरील रक्षकांना खाली काय चालले आहे ते दिसले नाही, असे त्यांनी म्हटले.

तुरुंगात आता नऊ कैदी उरले आहेत आणि त्यांचीही कसून चौकशी केली जात आहे. फरार आठही कैद्यांचा शोध घेण्यासाठी नेपाळ प्रशासनाने व्यापक मोहीम सुरू केली आहे. सीमावर्ती भागांत आणि आजूबाजूच्या जिल्ह्यांत पोलिसांची पथके तैनात केली आहेत. सुरक्षेत इतकी मोठी चूक कशी झाली, याची उच्चस्तरीय चौकशी करण्याचे आदेश दिले जाण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.