नवी मुंबईतील १० टक्के पाणीकपात तूर्त मागे; मोर्बे धरणाचा आढावा ३० नोव्हेंबरला

नवी मुंबई महानगरपालिका क्षेत्रात लागू असलेली १० टक्के पाणीकपात प्रशासनाने तूर्तास मागे घेतली आहे. मोर्बे धरणातील सध्या उपलब्ध असलेला उपयुक्त पाणीसाठा, शहरातील पाण्याचा प्रत्यक्ष वापर आणि नागरिकांची गरज या तिन्ही बाबी लक्षात घेऊन महापालिका प्रशासनाने हा निर्णय घेतल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.

ही कपात मुळात का लागू करण्यात आली होती, हे समजून घेतले तर सध्याचा निर्णय अधिक स्पष्ट होतो. हवामान विभागाने यंदा 'एल निनो' आणि 'आय.ओ.डी.'च्या अंदाजासह जागतिक हवामान बदलाचा भारतीय मान्सूनवर होणारा संभाव्य परिणाम गृहीत धरून सरासरी पाऊस ९२ ते ९४ टक्केच पडेल असा अंदाज व्यक्त केला होता. या पार्श्वभूमीवर पाणी काटकसरीने वापरले जावे यासाठी मे २०२६ पासून नवी मुंबई महापालिका हद्दीत १० टक्के पाणीकपात लागू करण्यात आली होती. त्याचबरोबर जलतरण तलाव आणि सुरू असलेल्या बांधकामांमध्ये पिण्याच्या पाण्याच्या वापरावरही निर्बंध घातले गेले होते.

आता ही कपात स्थगित झाल्याने बांधकामस्थळांवरील पाणी जोडण्याही पुन्हा सुरू करण्यात येणार आहेत. मात्र यावर एक महत्त्वाची अट घालण्यात आली आहे. या जोडण्यांमधून मिळणारे पाणी फक्त कामगार व कर्मचाऱ्यांना पिण्यासाठीच वापरता येणार आहे. पिण्याचे पाणी बांधकामासाठी किंवा अन्य कोणत्याही कारणासाठी वापरले जात असल्याचे निदर्शनास आले, तर त्या पाणी जोडणीवर तात्काळ कारवाई होणार आहे, म्हणजे जोडणी लगेच तोडली जाईल आणि संबंधितांवर दंडात्मक कारवाईही केली जाणार आहे. याशिवाय जलतरण तलावातील पाण्याचा जास्तीत जास्त पुनर्वापर व्हावा यासाठी पाणी पुनर्चक्रणाची व्यवस्था उभारणे आणि पाण्याची नासाडी टाळणे बंधनकारक करण्यात आले आहे.

पाणीसाठ्याची आकडेवारी पाहिली तर १६ सप्टेंबर २०२५ रोजी मोर्बे धरणातील एकूण पाणीसाठा १०० टक्के होता आणि त्यातील उपयुक्त पाणीसाठा ८४.४० टक्के इतका होता. याउलट यंदा १६ सप्टेंबर २०२६ रोजी धरणातील एकूण पाणीसाठा ९१.०३ टक्के असून उपयुक्त पाणीसाठा ७५ टक्के इतका नोंदवला गेला आहे. गेल्या वर्षीच्या तुलनेत यंदाचा पाणीसाठा कमी असला, तरी सध्याची स्थिती समाधानकारक मानली जात आहे. त्याचबरोबर १० टक्के पाणीकपातीमुळे नागरिकांना होत असलेली गैरसोयही प्रशासनाने विचारात घेतली आणि त्यामुळे पुढील आदेश येईपर्यंत ही कपात स्थगित करण्याचा निर्णय घेण्यात आला.

हा निर्णय कायमस्वरूपी नाही, हे स्पष्ट करण्यात आले आहे. मोर्बे धरणातील उपलब्ध उपयुक्त पाणीसाठ्याचा ३० नोव्हेंबर २०२६ रोजी सविस्तर आढावा घेतला जाणार आहे. त्यानंतर पुढील कालावधीसाठी पाणीपुरवठ्याचे नियोजन ठरवले जाईल. त्या वेळी उपलब्ध पाणीसाठा, शहरातील प्रत्यक्ष पाणी वापर आणि पुढील वर्षीच्या पावसाळ्यापर्यंत लागणारी संभाव्य पाण्याची गरज या सगळ्याचा विचार करून पाणीकपात कायम ठेवायची की पुन्हा लागू करायची, याचा निर्णय महानगरपालिका प्रशासन घेणार आहे. तोपर्यंत नागरिकांनी पाण्याचा वापर काटकसरीने आणि जबाबदारीने करावा आणि शक्य तितके पाणी वाचवावे, असे आवाहन महानगरपालिका प्रशासनाने केले आहे.