नागपूर पोलिसांचे संख्याबळ आता आकडेवारीवरून ठरणार, मुंबईसारखी शहरी पोलिसिंगची तयारी

नागपूर शहरातील पोलिसिंग आता जुन्या पद्धतीने न चालता गुन्ह्यांचे प्रमाण, कामाचा ताण आणि प्रत्यक्ष गरज पाहून चालवण्याकडे पाऊल पडले आहे. शहरातील प्रत्येक पोलीस ठाण्याची गुन्हेगारीची स्थिती, प्रतिबंधात्मक कारवाई, आपत्कालीन कॉल आणि उपलब्ध मनुष्यबळ अशा १९ निकषांवर वेगवेगळी माहिती गोळा करण्यात आली आहे.

या माहितीवरून कोणत्या पोलीस ठाण्याला जास्तीचे मनुष्यबळ, वाहने आणि इतर साधने लागतात, हे ठरवले जाणार आहे. पोलीस आयुक्त विश्वास नांगरे पाटील यांनी गुरुवारी 'मीट द प्रेस'मध्ये ही माहिती दिली. सगळ्या ठाण्यांना सारखेच मनुष्यबळ देण्यापेक्षा प्रत्यक्ष कामाचा भार बघून साधने वाटली जातील, असे त्यांनी स्पष्ट केले.

त्यांनी एक उदाहरणही दिले. हुडकेश्वर पोलीस ठाण्याच्या हद्दीतून ११२ क्रमांकावर दर महिन्याला सुमारे ६८३ आपत्कालीन कॉल येतात, तर बजाजनगर ठाण्यात हा आकडा सुमारे ११० आहे. म्हणून या दोन्ही ठाण्यांना सारखे मनुष्यबळ देणे योग्य ठरणार नाही, असे ते म्हणाले. नागपूरची भौगोलिक रचना आणि गुन्ह्यांचे स्वरूप लक्षात घेऊन शहरी पोलिसिंगची नव्याने मांडणी केली जात आहे.

मुंबईप्रमाणेच ठाण्यातील वेगवेगळ्या जबाबदाऱ्या वरिष्ठ पोलीस निरीक्षक, द्वितीय पोलीस निरीक्षक आणि सहायक पोलीस निरीक्षक या पातळीवर वाटून देण्याची योजना आहे. पोक्सो आणि मोटार वाहन कायद्याच्या प्रकरणांत शिक्षा होण्याचे प्रमाण तुलनेने जास्त आहे. पण इतर गंभीर गुन्ह्यांतही हे प्रमाण वाढवणे हे पोलिसांचे प्राधान्य असल्याचे नांगरे पाटील यांनी सांगितले. त्यासाठी शिक्षा होण्याची शक्यता जास्त असलेली प्रकरणे ठरवून तपासाचा दर्जा सुधारण्यावर भर दिला जात आहे.

कर्मचाऱ्यांचे शिक्षण आणि कौशल्य पाहून त्यांना जबाबदारी देण्याची प्रक्रिया सुरू झाली आहे. आर्थिक गुन्हे शाखेत वाणिज्य शाखेची पार्श्वभूमी असलेल्यांना, तर सायबर गुन्ह्यांच्या तपासात संगणकशास्त्र आणि बीसीएचे शिक्षण घेतलेल्यांना प्राधान्य मिळेल. एकाच क्षेत्रात सातत्याने काम करून कर्मचारी त्या विषयाचे तज्ज्ञ व्हावेत, यावर भर राहील. महिला सुरक्षेसाठी महिला अधिकाऱ्यांच्या नेतृत्वाखाली १२ निर्भया पथके काम करत आहेत. गरजेप्रमाणे गर्दीच्या ठाण्यांना जास्तीचे मनुष्यबळ देण्याचीही योजना आहे.

घरफोडी आणि वाहनचोरीच्या घटनांचा अभ्यास केल्यावर पहाटे ३ ते ५ या वेळेत गुन्हेगार जास्त सक्रिय असल्याचे दिसले. म्हणून या वेळेत पोलिसांची गस्त अधिक प्रभावी केली जाईल. निवासी भागांत पोलीस सहायता गट तयार करून स्थानिक सुरक्षा रक्षकांनाही या व्यवस्थेशी जोडले जाणार आहे. ठाण्याच्या पातळीवर वरिष्ठ पोलीस निरीक्षकांसोबत गुन्हे पोलीस निरीक्षक आणि पोलीस उपनिरीक्षक यांच्याही जबाबदाऱ्या ठरवून गस्त आणि तपास अधिक सक्षम करण्याचा विचार आहे. बीट पोलिसिंग मजबूत करण्यासाठी शहरातील १३० गस्ती पथकांवर मोबाईल ट्रॅकिंग उपकरणे बसवली जात आहेत. यामुळे पथकांच्या हालचाली आणि त्या भागात पोलिसांची प्रत्यक्ष उपस्थिती यावर लक्ष ठेवता येईल.

वाढत्या वाहतूक कोंडीवर फक्त पोलिसांची कारवाई हा उपाय नाही, असे आयुक्तांनी सांगितले. वाहतूक अभियंते, वास्तुविशारद आणि नगररचना तज्ज्ञांच्या मदतीने शहराच्या वाहतूक व्यवस्थेचा शास्त्रीय अभ्यास करून सर्वंकष वाहतूक आराखडा तयार करण्याची गरज आहे. नाशिकमध्ये काम करताना असा प्रयोग केल्याचे त्यांनी सांगितले. नागपुरातही सिग्नलच्या समन्वयावर काम सुरू आहे. सगळे सिग्नल नीट जोडले गेले तर वाहतुकीचा ताण कमी व्हायला मदत होईल. सीसीटीव्हीच्या माध्यमातून वाहतूक नियम मोडणाऱ्यांवर अधिक प्रभावी कारवाई केली जाईल, असेही ते म्हणाले.