रेबीजचा वाढता धोका: पाच वर्षांत ४४,६६० जणांना कुत्र्यांनी चावा घेतला

नागपूर शहरात मोकाट कुत्र्यांचा त्रास दिवसेंदिवस वाढत चालला आहे. २०२१ ते २०२५ या पाच वर्षांच्या काळात शहरातील तब्बल ४४,६६० नागरिकांना कुत्रे चावले, तर यापैकी ९,९४६ जण गंभीर जखमी झाले. नागपूर महानगरपालिकेच्या आकडेवारीनुसार, याच काळात रेबीजमुळे ८ जणांचा मृत्यू झाल्याची नोंद आहे. दरवर्षी २८ सप्टेंबर रोजी जागतिक रेबीज दिन साजरा केला जातो आणि याच दिनाच्या पार्श्वभूमीवर ही आकडेवारी समोर आली आहे. त्यामुळे शहरातील रेबीज प्रतिबंध आणि मोकाट कुत्र्यांवरील नियंत्रणाचे आव्हान पुन्हा एकदा अधोरेखित झाले आहे.

वर्षनिहाय आकडेवारी पाहिली तर २०२५ मध्ये सर्वाधिक घटना नोंदवल्या गेल्या आहेत. २०२१ मध्ये कुत्रे चावल्याच्या ५,८०० घटना घडल्या, त्यापैकी १,४८४ जण गंभीर जखमी झाले. २०२२ मध्ये हा आकडा ८,३१७ पर्यंत गेला आणि त्यापैकी २,१३४ जण गंभीर जखमी झाले. २०२३ मध्ये ९,११० घटनांत १,८७७ जण गंभीर जखमी झाले, तर २०२४ मध्ये ९,४२९ जणांना कुत्रे चावले आणि त्यापैकी १,८४१ जण गंभीर जखमी झाले. २०२५ या वर्षात मात्र ही संख्या सर्वाधिक म्हणजे १०,९४४ इतकी नोंदवली गेली, त्यापैकी २,१७३ जण गंभीर जखमी झाले. म्हणजेच गेल्या पाच वर्षांत दरवर्षी कुत्रे चावण्याच्या घटनांमध्ये सातत्याने वाढ होत असल्याचे या आकडेवारीवरून दिसून येते.

कुत्र्यांची वाढती संख्या नियंत्रणात आणण्यासाठी मनपाकडून नसबंदी मोहीम राबवली जात आहे. मनपाने दिलेल्या माहितीनुसार, गेल्या पाच वर्षांत तीन संस्थांच्या माध्यमातून ६९,३८६ कुत्र्यांची नसबंदी करण्यात आली आहे. मात्र इतकी मोठी नसबंदी मोहीम राबवूनही कुत्र्यांच्या हल्ल्यांमध्ये घट झालेली नाही. उलट दरवर्षी हा आकडा वाढतच चालला आहे, त्यामुळे या मोहिमेच्या परिणामकारकतेवर आणि मोकाट कुत्र्यांच्या व्यवस्थापनावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित होत आहे.

शहरात केवळ कुत्र्यांचाच नव्हे, तर माकडे, गाढवे आणि डुकरांचाही त्रास नागरिकांना सहन करावा लागत आहे. मनपाच्या आकडेवारीनुसार या प्राण्यांच्या हल्ल्यांत ६,१२६ जण जखमी झाले असून त्यांच्यावर मनपाच्या रुग्णालयांत उपचार करण्यात आले. म्हणजेच मोकाट कुत्र्यांबरोबरच इतर प्राण्यांच्या हल्ल्यांचाही शहरातील सार्वजनिक आरोग्यावर मोठा परिणाम होत असल्याचे या आकडेवारीवरून स्पष्ट होते.

जागतिक रेबीज दिनाचे औचित्य साधून पशुसंवर्धन विभागाने जिल्ह्यातील सर्व पशुवैद्यकीय संस्थांमध्ये २८ सप्टेंबर रोजी कुत्र्यांचे मोफत रेबीज लसीकरण करण्याचा निर्णय घेतला आहे. पशुसंवर्धन विभागाचे उपायुक्त डॉ. नितीन फुके यांनी नागरिकांना आवाहन केले आहे की रेबीजपासून बचावासाठी वेळेवर लसीकरण आणि सतर्कता अत्यंत आवश्यक आहे.