नागभीड-चंद्रपूर रेल्वेमार्गावर मादी अस्वल रेल्वेच्या धडकेत मृत्युमुखी

गोंदिया-बल्लारशाह रेल्वेमार्गावर अनोळखी ट्रेनच्या धडकेत एका प्रौढ मादी अस्वलाचा मृत्यू झाला. ही घटना शनिवारी सकाळी तळोढी वन परिक्षेत्रातील आलेवही बीटअंतर्गत कक्ष क्रमांक ९४ मध्ये उघडकीस आली. मृत मादी अस्वलाचे वय साधारण सहा ते आठ वर्षे असल्याचे सांगितले जाते.

रेल्वे लाईनच्या कडेला काम करणाऱ्या मजुरांना सकाळी हे अस्वल मृत अवस्थेत दिसले. त्यांनी लगेच वन विभागाला याची माहिती दिली. माहिती मिळताच वन विभागाचे अधिकारी आणि कर्मचारी घटनास्थळी पोहोचले.

ब्रह्मपुरी वन विभागाचे उपवनसंरक्षक डॉ. कुमारस्वामी यांच्या मार्गदर्शनाखाली सहायक उपवनसंरक्षक डॉ. महेश गायकवाड, तळोढी वन परिक्षेत्र अधिकारी तेजस बालासाहेब सूर्यवंशी आणि बायोलॉजिस्ट राकेश आहुजा यांच्या निर्देशनाखाली क्षेत्र सहायक अरविंद माने आणि वनरक्षक सौ. बांगर यांनी घटनास्थळी पंचनामा केला. यावेळी वन्यजीव तज्ञ आणि स्वाब संस्थेचे अध्यक्ष यश कायरकर तसेच बचाव पथक प्रमुख जीवेश सयाम हेही उपस्थित होते.

त्यानंतर मृत अस्वलाचा मृतदेह पोस्टमॉर्टमसाठी सावरगाव येथील वन आगारात आणण्यात आला. नागभीडचे सहायक आयुक्त पशुसंवर्धन डॉ. सतीश तांबे, तळोढीच्या पशु चिकित्सा अधिकारी डॉ. ईशा आकरे आणि टीटीसी चंद्रपूरचे पशु चिकित्सा अधिकारी डॉ. कुंदन पोचलवार यांनी मृतदेहाचे पोस्टमॉर्टम केले.

पोस्टमॉर्टमदरम्यान अस्वलाच्या अनेक पसळ्या तुटलेल्या आढळल्या. शरीराच्या आतील भागांमध्येही गंभीर जखमा आढळल्या. या जखमांच्या आधारावर अस्वलाचा मृत्यू ट्रेनच्या जोरदार धडकेमुळे झाल्याची पुष्टी झाली. पोस्टमॉर्टमनंतर सावरगाव वन आगार परिसरात नियमानुसार मृत अस्वलावर अंत्यसंस्कार करण्यात आले.

गोंदिया-बल्लारशाह रेल्वेमार्ग नागझिरा, ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्प आणि ब्रह्मपुरी वन विभागाच्या क्षेत्रीय जंगलांमधून जातो. त्यामुळे या रेल्वेमार्गावर वन्यजीवांच्या सुरक्षेचा मुद्दा सतत गंभीर बनलेला आहे.

स्थानिक वन्यजीव तज्ञांच्या मते, या रेल्वेमार्गावर याआधीही सांबर, चितळ, नीलगाय, गौर, अस्वल, वाघ आणि बिबट्यासारखे वन्यजीव ट्रेनच्या धडकेत मृत्युमुखी पडल्याच्या घटना घडल्या आहेत.

वन्यजीव रेल्वेमार्गावर येऊ नयेत आणि त्यांच्या ये-जा करण्याच्या भागात अपघात रोखण्यासाठी प्रभावी सुरक्षा उपाय केले जावेत, अशी मागणी वन्यजीव प्रेमींकडून वेळोवेळी केली जात आहे. तरीही या समस्येच्या कायमस्वरूपी उपायासाठी ठोस पावले उचलण्याची गरज आहे.

स्वाब संस्थेचे अध्यक्ष यश कायरकर यांनी सांगितले, "जंगल भागातून जाणाऱ्या रेल्वेमार्गावर वन्यजीवांचा मृत्यू रोखण्यासाठी तातडीने प्रभावी उपाय केले जावेत. रेल्वेमार्गाच्या संवेदनशील भागांमध्ये सुरक्षा कुंपण लावले जावे. तसेच, ज्या भागांत वन्यजीवांची ये-जा जास्त आहे, तिथे विशेष देखरेख आणि आवश्यक तांत्रिक उपाय केले जावेत."

त्यांनी इशारा दिला की वन्यजीवांच्या मृत्यूचे हे सत्र सुरूच राहिले आणि सुरक्षेसाठी ठोस पावले उचलली गेली नाहीत, तर स्वाब संस्थेकडून आंदोलन केले जाईल.

या घटनेने पुन्हा एकदा जंगलातून जाणाऱ्या रेल्वेमार्गांवर वन्यजीवांच्या सुरक्षेसाठी प्रभावी आणि कायमस्वरूपी उपाय करण्याची गरज समोर आणली आहे.