Health Tips : मखाना खाण्याचे फायदे माहित आहेत का? शरीराला थंडावा देण्यापासून पचनासाठीही फायदेशीर

काजू, बदाम, पिस्ता, मनुके यांसारख्या ड्राय फ्रूट्सबद्दल सगळ्यांना माहिती असते. पण याच यादीत आणखी एक ड्राय फ्रूट्स आहे, त्याचं नाव मखाना. सुपर फ्रूट्सच्या यादीत गणला जाणारा मखाना म्हणजे कमळाचं बीज किंवा कमळाची बी. इंग्रजीत याला फॉक्स नट्स असं म्हटलं जातं.

मखाना ही पाण्यात उगवणारी वनस्पती आहे, आणि याच वनस्पतीच्या फळाला मखान्याच्या बिया येतात. भारत, जपान आणि चीन या देशांमध्ये मखान्याचं उत्पादन मोठ्या प्रमाणावर होतं. भारतात बिहार राज्य मखाना उत्पादनासाठी विशेष ओळखलं जातं आणि तिथं मखान्याच्या बियांचं उत्पादन मोठ्या प्रमाणात घेतलं जातं.

मखान्यात कॅलरीजचं प्रमाण कमी असतं, पण फायबर मात्र भरपूर असतं. त्यामुळे मखाना खाल्ल्यावर पोट भरल्यासारखं वाटतं आणि वजन कमी करण्यासही याची मदत होते. मखान्यामुळे हाडं मजबूत होतात, कारण यात कॅल्शियम आणि मॅग्नेशियम मोठ्या प्रमाणात असतं. या घटकांमुळे रक्तदाब आणि कोलेस्ट्रॉल नियंत्रणात राहतं आणि शरीराला अधिक ताकद मिळते असं सांगितलं जातं.

मखान्यात मॅग्नेशियम असल्यामुळे शरीराला आराम मिळतो आणि झोपही सुधारते; यामुळे शांत झोप लागते असं म्हटलं जातं. महिलांमध्ये होणारा हार्मोनल बॅलन्स स्थिर ठेवण्यासाठीही मखाना उपयुक्त मानला जातो. पारंपरिक औषधांच्या दृष्टिकोनातून पाहिलं तर मखाना ही अशी औषधी वनस्पती मानली जाते, जी हार्मोनल असंतुलन कमी करण्यास मदत करते असं सांगितलं जातं.

मखान्यातील पौष्टिक घटकांबद्दल बोलायचं झालं तर, यात साधारण ३५० ते ३७० किलोकॅलरी ऊर्जा असते. यामध्ये ६० ते ६५ ग्रॅम प्रथिनं, ६५ ते ७० ग्रॅम कार्बोहायड्रेट्स आणि फक्त ०.१ ते ०.५ ग्रॅम इतकी अत्यंत कमी चरबी असते. फायबरचं प्रमाण ७ ते १० ग्रॅम इतकं असतं. यात ६० ते ८० मिलिग्रॅम कॅल्शियम आणि १.४ ते १.८ मिलिग्रॅम लोह असतं. याशिवाय मॅग्नेशियम, जस्त आणि फॉस्फरस लक्षणीय प्रमाणात आढळतात, तसंच फ्लेव्होनॉइड्स आणि अल्कलॉइड्स या अँटिऑक्सिडंट्सचाही यात समावेश असतो. हे सगळे घटक मिळून मखाना हा पौष्टिकदृष्ट्या समृद्ध ड्राय फ्रूट बनतो असं मानलं जातं.

मखाना खाण्याची पद्धतही अगदी सोपी आहे. एका भांड्यात मखाने टाकून त्यात हलकं तूप घालून हलकं भाजून घ्यायचं. चटपटीत चव हवी असेल तर त्यात मीठ किंवा चिमूटभर काळी मिरी पावडर घालता येते, यामुळे मखान्याला एक वेगळीच खास चव येते असं सांगितलं जातं.

जे लोक नियमित योगा किंवा व्यायाम करतात, त्यांच्यासाठीही मखाना फायदेशीर मानला जातो. मखाना दुधासोबत खाल्ल्याने शरीरात ताकद निर्माण होते असं सांगितलं जातं. याशिवाय मखान्याचा वापर घरात खीर बनवण्यासाठीही मोठ्या प्रमाणावर केला जातो.