हॉटेल आणि दुधानंतर आता लहान मुलांच्या खाण्यावर FDA चे लक्ष; मुंढे यांची माहिती

महाराष्ट्र अन्न व औषध प्रशासनाने (FDA) आता लहान बाळांच्या आहाराच्या सुरक्षिततेकडे मोर्चा वळवला आहे. याआधी हॉटेल, दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थांसह अनेक खाद्यपदार्थांच्या तपासण्या विभागाने वाढवल्या होत्या. आता बालपोषण आणि शिशु आहार हा तपासणीचा नवा भाग झाला आहे.

FDA चे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांच्या नेतृत्वाखाली गेल्या काही महिन्यांत अन्नपदार्थांची तपासणी आणि नमुने गोळा करण्याचे काम मोठ्या प्रमाणात वाढले आहे. जून ते ऑगस्ट 2026 या तीन महिन्यांत FDA ने 34,584 अन्न नमुने गोळा केले. सार्वजनिक आरोग्यासाठी सुरू असलेल्या व्यापक मोहिमेत child nutrition आणि विशेषतः infant food हे महत्त्वाचे क्षेत्र असल्याचे मुंढे यांनी अलीकडे स्पष्ट केले.

शिशु आहाराच्या पॅकेजिंग आणि लेबलिंगसाठी आपल्याकडे आधीपासूनच कडक तरतुदी आहेत. Infant Milk Substitutes, Feeding Bottles and Infant Foods Act, 1992 (IMS Act) नुसार infant milk substitute किंवा infant food च्या पॅकेटवर "MOTHER'S MILK IS BEST FOR YOUR BABY" हा संदेश ठळकपणे छापावा लागतो. याशिवाय उत्पादन आरोग्य कर्मचाऱ्यांच्या सल्ल्याने वापरावे, अशी सूचनाही द्यावी लागते. उत्पादनातले घटक, पोषण संरचना, साठवणूक कशी करायची, बॅच नंबर आणि उत्पादनाची व वापराची अंतिम तारीख ही माहिती पॅकेटवर असणे आवश्यक आहे.

Food Safety and Standards (Foods for Infant Nutrition) Regulations, 2020 मध्येही हाच संदेश पॅकच्या पुढच्या बाजूला ठळकपणे देण्याची तरतूद आहे. Infant food च्या बाबतीत तो आहार सहा महिन्यांनंतर आणि दोन वर्षांपर्यंत सुरू करण्याबद्दलचा संदेश देण्याचीही तरतूद आहे. काही विशिष्ट वैद्यकीय परिस्थितींसाठी तयार केलेल्या विशेष आहाराला मात्र नियमानुसार अपवाद लागू होऊ शकतो.

लहान बाळ स्वतः लेबल वाचू शकत नाही आणि ब्रँडही निवडू शकत नाही. म्हणून उत्पादनात नेमके काय आहे, ते कोणत्या वयोगटासाठी आहे, ते कसे वापरायचे आणि त्याची गुणवत्ता व सुरक्षितता काय आहे, याची स्पष्ट माहिती पालकांना मिळणे महत्त्वाचे ठरते. IMS Act मध्ये स्तनपानाचे संरक्षण आणि प्रोत्साहन तसेच infant foods च्या योग्य वापराचे नियमन हा प्रमुख उद्देश नमूद केला आहे.

या मोहिमेतून FDA चा भर फक्त कारवाईवर नाही, तर सुरक्षित, नियमांनुसार तयार केलेले आणि योग्य माहिती असलेले शिशु आहार उत्पादन ग्राहकांपर्यंत पोहोचावे यावर आहे, असे दिसते. महाराष्ट्र FDA च्या अधिकृत माहितीनुसार Foods for Infant Nutrition Regulations, 2020 हे विभागाकडून अंमलबजावणी होणाऱ्या अन्नसुरक्षा नियमांमध्ये येतात.