लडाखमधील २८ ठिकाणे भारताच्या अधिकृत नकाशावर, गोगरा आणि हॉट स्प्रिंगचाही समावेश

केंद्रीय गृह मंत्रालयाने शुक्रवारी लडाखमधील २८ सामरिक स्थळे आणि भौगोलिक वैशिष्ट्ये अधिकृत भारतीय नकाशावर औपचारिकपणे दाखवली. अरुणाचल प्रदेशपाठोपाठ केंद्र सरकारने लडाखबाबत हे पाऊल उचलल्याने चीनचा तीळपापड होण्याची शक्यता आहे.

लडाख केंद्रशासित प्रदेश प्रशासनाशी सल्लामसलत केल्यानंतर हे पाऊल उचलण्यात आले, असे गृह मंत्रालयाने म्हटले आहे. नकाशावर आलेल्या ठिकाणांमध्ये प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषेवरील (एलएसी) गोगरा आणि हॉट स्प्रिंग यांसारख्या महत्त्वाच्या, वादग्रस्त सीमावर्ती जागांचा समावेश आहे.

अधिकृत नकाशांकन सुव्यवस्थित करणे, ठिकाणांची अचूक ओळख सोपी करणे आणि या संवेदनशील सीमावर्ती भागाबद्दल लोकांमध्ये जागरूकता वाढवणे हा या निर्णयाचा उद्देश आहे. याआधी ऑगस्टमध्ये गृह मंत्रालयाने अशाच प्रकारे अरुणाचल प्रदेशातील २७ स्थळे आणि वैशिष्ट्ये घोषित केली होती आणि त्या ठिकाणांचा नकाशाही प्रसिद्ध केला होता. त्या निर्णयावर चीनने आक्षेप घेतला होता.

गोगरा आणि हॉट स्प्रिंग ही प्रमुख सामरिक ठिकाणांपैकी आहेत. २०२० मध्ये भारतीय आणि चिनी सैन्यात झालेल्या संघर्षादरम्यान तिथे चकमक झाली होती. भारतीय गस्तीसाठी ही ठिकाणे अत्यंत महत्त्वाची आहेत. ५ मे २०२० रोजी पॅगोग सरोवर परिसरात हिंसक संघर्ष झाला आणि त्यानंतर पूर्व लडाख सीमेवर दोन्ही सैन्यांमध्ये तणाव निर्माण झाला. दोन्ही बाजूंनी २०२२ मध्ये सैन्य मागे घेण्याची प्रक्रिया सुरू केली.

या यादीत अलीशा गिरी (सर्वात उंच शिखर), ब्रांगसा, चापचिगल खिंड, कनिष्क शिखर, करुण पीर पर्वत, कुकसेल, मार्तंड गिरी, पारपिक हिमनदी, स्कामरी हिमनदी, शाचमिरिक खिंड, श्कोरगा खोरे, झोरावर शिखर, देहरा कॅम्पस आणि द्वाक कार्यों यांचाही समावेश आहे.

याशिवाय झोल्मोरी, कुमारयान पॉईंट, पांगलुंग, रिंचेन झांगपो, शाक्यश्री गिरी, गुरू रिपोचे, शामल लुंगपा, यांगपा नदी, मार्फ लोटसावा री, मिलारेपा कांग्री, शिवा री आणि महेश्वर री ही ठिकाणेही अधिकृत नकाशावर चिन्हांकित केली आहेत. यापैकी शामल लुंगपा हा १९५० च्या दशकात गस्त आणि सैन्य तैनातीसाठी वापरला जाणारा मार्ग होता.

ही घडामोड अशा वेळी झाली आहे, जेव्हा चीनने अरुणाचल प्रदेश आणि लडाखमधील ठिकाणांना मँडरिन नावे देऊन या भागावरील आपला दावा अधिक मजबूत करण्यासाठी आपली 'नकाशाविषयक आक्रमकता' वाढवली आहे. चीनचा दावा आहे की लडाख आणि अरुणाचल प्रदेश हे तिबेटचा भाग आहेत, आणि तो या भारतीय प्रदेशांवर आपला हक्क सांगतो.

विश्लेषकांच्या मते, चीनकडून ठिकाणांची नावे बदलण्यामागे मुख्य हेतू इतिहास पुन्हा लिहिणे आणि ज्या भागांना तो वादग्रस्त मानतो, ते प्रत्यक्षात वादग्रस्त नसले तरी, त्यांवरील आपला दावा अधिक मजबूत करणे हा आहे.