जेवणानंतर चालण्याने खरंच चरबी वितळते का, तज्ज्ञांनी सांगितलं वास्तव

चरबी कमी करण्यासाठी अनेकजण जेवणानंतर थोडं चालण्याचा सल्ला देतात. जेवणानंतर १५ ते २० मिनिटे चालल्याने शरीरातलं फॅट मोठ्या प्रमाणात जळतं, असं वारंवार सांगितलं जातं. पण हे खरंच वैज्ञानिकदृष्ट्या सिद्ध झालेलं आहे का, हा प्रश्न अनेकांच्या मनात असतो.

उपलब्ध वैज्ञानिक पुराव्यांनुसार, जेवणानंतर चालणं ही थेट किंवा प्रभावी अशी 'फॅट बर्निंग' पद्धत म्हणता येणार नाही. काही अभ्यासांमध्ये जेवणानंतर हलकी हालचाल केल्याने शरीरातील फॅटचा वापर वाढण्याची शक्यता दिसून आली आहे, मात्र या अभ्यासांचे निष्कर्ष सगळीकडे सारखे नाहीत, म्हणजेच ते मिश्र स्वरूपाचे आहेत. तरीदेखील जेवणानंतर चालण्याचे मेटाबॉलिक आरोग्यासाठी वेगळे आणि महत्त्वाचे फायदे असल्याचं सांगितलं जातं.

मुंबईतील सैफी हॉस्पिटलचे इंटरनल मेडिसिन विभागाचे कन्सल्टंट डॉ. गौरव गुप्ता यांनी याबाबत सविस्तर माहिती दिली आहे. त्यांच्या मते, जेवणानंतर १५ ते २० मिनिटे चालल्याने रक्तातील साखर नियंत्रित ठेवण्यास मदत होऊ शकते. जेवणातील कार्बोहायड्रेट्समुळे रक्तातील ग्लुकोजची पातळी वाढते. अशा वेळी हलकी हालचाल केल्यास स्नायू ऊर्जेसाठी ग्लुकोजचा वापर करतात, त्यामुळे जेवणानंतर होणारी साखरेची वाढ कमी होण्यास आणि शरीराची इन्सुलिनला प्रतिसाद देण्याची क्षमता सुधारण्यास मदत होऊ शकते, असं डॉ. गुप्ता यांनी सांगितलं.

प्रीडायबेटीस, इन्सुलिन रेसिस्टन्स, लठ्ठपणा किंवा फॅटी लिव्हर असलेल्या व्यक्तींना हे विशेष उपयोगी ठरू शकतं. जेवणानंतर रोज चालल्याने ग्लुकोज मेटाबॉलिझमला मदत मिळून रक्तातील साखरेची दीर्घकाळ टिकणारी वाढ कमी होण्यास हातभार लागू शकतो. कालांतराने साखरेचं नियंत्रण आणि इन्सुलिन सेन्सिटिव्हिटी सुधारल्याने एकूण मेटाबॉलिक आरोग्याला फायदा होतो, असं तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे.

फॅटी लिव्हर असलेल्या किंवा वजन जास्त असलेल्या व्यक्तींसाठी जेवणानंतर चालणं हा कठीण व्यायाम न करता रोजची हालचाल वाढवण्याचा सोपा मार्ग ठरू शकतो, असं तज्ज्ञ सांगतात. यात सातत्य असणं महत्त्वाचं आहे. जेवणानंतरची छोटीशी चाल एकट्याने मोठ्या प्रमाणात फॅट जाळणार नाही, पण संतुलित आहार, नियमित व्यायाम आणि निरोगी जीवनशैलीसोबत ती वजन व्यवस्थापन आणि मेटाबॉलिक आरोग्यासाठी उपयुक्त ठरू शकते.

चालण्याचा वेगही खूप जास्त असण्याची गरज नसते. आरामदायी किंवा हलक्या वेगातलं ब्रिस्क वॉकिंग शरीराला ग्लुकोजचा अधिक प्रभावीपणे वापर करण्यास मदत करू शकतं. त्यामुळे जेवणानंतर चालणं ही सहज अंगीकारता येणारी आणि दीर्घकाळ टिकवता येणारी सवय ठरू शकते.

त्यामुळे जेवणानंतर १५ ते २० मिनिटे चालणं हा फॅट बर्न करण्याचा शॉर्टकट समजू नये, असा सल्ला दिला जातो. मात्र रक्तातील साखर आणि इन्सुलिन मेटाबॉलिझमसाठी त्याचे महत्त्वाचे फायदे होऊ शकतात. विशेषतः प्रीडायबेटीस, फॅटी लिव्हर किंवा अतिरिक्त वजन असलेल्या व्यक्तींनी जेवणानंतर थोडं चालणं ही रोजच्या दिनचर्येतील सोपी आणि उपयुक्त सवय बनवावी, असं तज्ज्ञांनी नमूद केलं आहे.