CELAC बैठकीत जयशंकर यांनी मांडली भारताच्या दशकभरातील दुप्पट जीडीपी वाढीची आकडेवारी

संयुक्त राष्ट्रांच्या आमसभेच्या निमित्ताने न्यू यॉर्क येथे लॅटिन अमेरिकन आणि कॅरिबियन राज्यांच्या समुदायाची (CELAC) परराष्ट्र मंत्र्यांची बैठक पार पडली. या बैठकीत भारताने आपला वाढता जागतिक प्रभाव आणि जागतिक व्यवहारांप्रती असलेली आपली बांधिलकी पुन्हा एकदा अधोरेखित केली. या बैठकीचे सह-अध्यक्षपद भारताचे परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर आणि उरुग्वेचे परराष्ट्र मंत्री मारिओ लुबेटकिन यांनी सांभाळले.

बैठकीला संबोधित करताना जयशंकर यांनी सांगितले की, जगातील एक प्रमुख आर्थिक सत्ता म्हणून भारताचा जो उदय झाला आहे, तो केवळ भारतापुरता मर्यादित नाही, तर संपूर्ण ग्लोबल साउथ म्हणजेच विकसनशील देशांच्या समृद्धीसाठी आणि विकासासाठी तो एक मोठी ताकद ठरत असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

गेल्या दशकभरात भारताने केलेल्या प्रगतीचा तपशील जयशंकर यांनी उपस्थितांसमोर मांडला. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, गेल्या दहा वर्षांत भारताचा सकल राष्ट्रीय उत्पादन म्हणजेच जीडीपी दुप्पटीहून अधिक वाढला असून देशाचा विकास दर सातत्याने मजबूत आणि स्थिर राहिला आहे. आज भारताकडे जगातील सर्वात मोठे आणि वेगाने कौशल्य आत्मसात करणारे मनुष्यबळ आहे, मोठी अंतर्गत बाजारपेठ आहे, भक्कम डिजिटल पायाभूत सुविधा आहे आणि सतत विस्तारणारी तांत्रिक क्षमता आहे. याच जोरावर भारत जागतिक विकासाचे एक प्रमुख इंजिन बनला असून विकसनशील देशांना विविध आघाड्यांवर मदत करण्यास सक्षम झाला आहे, असे जयशंकर यांनी सांगितले.

जागतिक दक्षिणेकडील देशांसोबतची भारताची भागीदारी ही कोणत्याही संकुचित राष्ट्रीय हितामुळे किंवा राजकीय स्वार्थामुळे नाही, तर आंतरराष्ट्रीय एकता आणि सामायिक समृद्धीप्रती असलेल्या भारताच्या जुन्या तत्त्वज्ञानाचे आणि निष्ठेचे ते प्रतीक आहे, असे जयशंकर यांनी आपल्या भाषणात स्पष्ट केले. या भागातील देशांवर नैसर्गिक किंवा वैद्यकीय संकट आले की भारताने बंधुभावाच्या भावनेतून नेहमीच तातडीने मदत केली आहे, असेही त्यांनी सांगितले.

याचे उदाहरण देताना जयशंकर यांनी गेल्या वर्षी जमैकामध्ये आलेल्या मेलिसा चक्रीवादळाचा आणि यंदा व्हेनेझुएलामध्ये झालेल्या मोठ्या भूकंपाचा उल्लेख केला. भूकंपानंतर व्हेनेझुएलामध्ये तातडीने लष्करी रुग्णालये पाठवणे असो किंवा चक्रीवादळामुळे उद्ध्वस्त झालेल्या कॅरिबियन देशांतील नागरिकांच्या उपजीविकेसाठी मदत योजना राबवणे असो, भारताने नेहमीच पुढाकार घेतला असल्याचे त्यांनी नमूद केले. लॅटिन अमेरिकेतील अनेक देशांना वेळेवर जीवनरक्षक औषधे पुरवून भारताने जगाचे औषधालय ही आपली ओळख कायम राखली असल्याचेही त्यांनी सांगितले.

CELAC सदस्य देशांच्या ३३ परराष्ट्र मंत्र्यांच्या या उच्चस्तरीय बैठकीत भविष्यातील आर्थिक आणि तांत्रिक सहकार्यावर सविस्तर चर्चा झाली. भारत आणि CELAC देश हे एकमेकांसाठी पूरक भागीदार असल्याचे बैठकीत सांगण्यात आले. भारताकडे प्रगत तंत्रज्ञान, औषधनिर्माण क्षेत्र, कुशल मनुष्यबळ आणि डिजिटल क्षमता आहे, तर CELAC प्रदेशात दुर्मिळ खनिजे, शाश्वत ऊर्जा, शेती आणि अन्न संसाधनांचा मोठा साठा आहे. दोन्ही बाजूंच्या वाढत्या मध्यमवर्गामुळे व्यापार आणि गुंतवणुकीच्या मोठ्या संधी उपलब्ध झाल्या असल्याचे नमूद करण्यात आले.

बैठकीत सहभागी सर्व मंत्री आरोग्य, औषधनिर्माण, अन्न-शेती, ऊर्जा-संसाधने, लघु व मध्यम उद्योग आणि डिजिटल तंत्रज्ञान या क्षेत्रांत धोरणात्मक सहकार्य वाढवण्यावर सहमत झाले. व्यापार अधिक सुलभ करण्यासाठी चिलीसोबत प्रस्तावित सर्वसमावेशक आर्थिक भागीदारी करार, पेरूसोबतचा मुक्त व्यापार करार आणि मर्कोसूरसोबतचा व्यापार करार वाढवण्यावर भारताचे वेगाने काम सुरू असल्याचे भारताकडून सांगण्यात आले.

पर्यावरण आणि हवामान बदलाच्या आव्हानांवर मात करण्यासाठी भारताने सुरू केलेल्या जागतिक उपक्रमांना CELAC देशांनी पूर्ण पाठिंबा दिला. यामध्ये आंतरराष्ट्रीय सौर आघाडी, आपत्ती प्रतिरोधक पायाभूत सुविधा आघाडी, आंतरराष्ट्रीय बिग कॅट आघाडी, जागतिक जैवइंधन आघाडी आणि मिशन लाईफ या उपक्रमांचा समावेश आहे. भारताची ही पावले जागतिक पातळीवर संतुलित, सर्वसमावेशक आणि न्याय्य व्यवस्था निर्माण करण्यासाठी उपयुक्त ठरत असल्याचे बैठकीत नमूद करण्यात आले.