इलेक्ट्रिक स्कूटर, बाईक फुल चार्ज करायला किती रुपये लागतात? असं करा गणित
इलेक्ट्रिक टू-व्हीलर घेताना पेट्रोलचा खर्च वाचतो, पण चार्जिंगला नेमका किती खर्च येतो हे बॅटरी क्षमता, वीजदर आणि चार्जिंग लॉसवर अवलंबून असतं.
इलेक्ट्रिक बाईक किंवा स्कूटर घेतली की पेट्रोलचा मासिक खर्च वाचतो, हे खरं. पण चार्जिंगसाठी नेमके किती पैसे मोजावे लागतात, हा प्रश्न बहुतेकांना पडलेला असतो. याचं उत्तर बॅटरीची क्षमता, घरातल्या वीजेचा दर आणि चार्जिंगच्या वेळी होणारं वीजेचं नुकसान या तीन गोष्टींवर अवलंबून असतं. घरी चार्ज केलं तर इलेक्ट्रिक टू-व्हीलरचा फुल चार्ज साधारण Rs 15 ते Rs 85 पर्यंत पडू शकतो.
चार्जिंगचा खर्च मोजायचा कसा, हे आधी समजून घेऊ. बॅटरीची क्षमता kWh मध्ये सांगितलेली असते, पण प्रत्यक्षात सॉकेटमधून त्यापेक्षा थोडी जास्त वीज घेतली जाते, कारण चार्जिंगच्या प्रोसेसमध्ये काही ऊर्जा वाया जाते. साधारण 90% चार्जिंग कार्यक्षमता गृहीत धरली, तर 3.5kWh बॅटरी पूर्ण चार्ज करायला सुमारे 3.89kWh वीज लागू शकते. वीजेचा दर Rs 7 प्रति युनिट असेल तर हा खर्च साधारण Rs 27.22 इतका येतो, तर Rs 10 प्रति युनिट दराने तो Rs 38.89 पर्यंत जातो.
बाजारातल्या लोकप्रिय इलेक्ट्रिक टू-व्हीलरचं गणित बघितलं, तर टीव्हीएस iQube च्या 3.5kWh बॅटरीसाठी अंदाजे Rs 27, एथर Rizta च्या 2.9kWh बॅटरीसाठी Rs 23, ओबेन Rorr EZ च्या 3.4kWh बॅटरीसाठी Rs 26 आणि रिव्होल्ट RV400 च्या 3.24kWh बॅटरीसाठी सुमारे Rs 25 खर्च येतो. हे सगळे आकडे Rs 7 प्रति युनिट वीजदर आणि 90% चार्जिंग कार्यक्षमता गृहीत धरून काढलेले आहेत.
महिन्याचा एकूण खर्च किती होऊ शकतो, हे एका उदाहरणातून बघू. रोज ऑफिसला जाणाऱ्या व्यक्तीने महिन्याला 1,000km प्रवास केला आणि स्कूटरचा वीज वापर 30Wh प्रति km असेल, तर महिन्याला सुमारे 30kWh वीज लागेल. Rs 7 प्रति युनिट दराने हा खर्च जवळपास Rs 210 पर्यंत येतो. पण ट्रॅफिक, स्पीड, रायडरचं वजन आणि हवामान यामुळे प्रत्यक्ष वापर कमी-जास्त होऊ शकतो. त्यामुळे फक्त कंपनीने सांगितलेली रेंज बघण्यापेक्षा आपल्या महिन्याच्या रनिंगवर आधारित खर्च मोजणं जास्त उपयोगी ठरतं.
मोठी बॅटरी म्हणजे नेहमी जास्त रनिंग कॉस्ट असंही नाही. मोठ्या बॅटरीला फुल चार्ज करायला जास्त वीज लागते हे खरं, पण त्यामुळे प्रति किलोमीटर खर्चही जास्तच असेल असं नाही. रेंज जास्त आणि ऊर्जा कार्यक्षमता चांगली असेल, तर मोठी बॅटरी फायद्याची ठरू शकते. त्यामुळे EV खरेदी करताना फुल चार्जचा खर्च बघण्यापेक्षा प्रति किलोमीटर वीज खर्च तपासणं जास्त महत्त्वाचं आहे.
घरच्या चार्जिंगपेक्षा पब्लिक चार्जिंगचा खर्च वेगळा असू शकतो. काही नेटवर्क वेळेनुसार शुल्क आकारतात, तर काही ऊर्जा वापरानुसार. उदाहरणार्थ Ather Grid साठी Rs 1.20 प्रति मिनिट आणि त्यावर 18% GST असा दर सांगितलेला आहे, आणि ठिकाणानुसार हा दर बदलू शकतो. त्यामुळे रोजच्या ऑफिस प्रवासासाठी घरचं चार्जिंग आणि लांबच्या राइडसाठी पब्लिक चार्जिंग असा वापराचा फरक लक्षात ठेवणं गरजेचं आहे.
