साखरेसह शेतमालाचे भाव आता जागतिक बाजारावर अवलंबून, गडकरींचे स्पष्टीकरण

केंद्रीय रस्ते व परिवहन आणि राजमार्ग मंत्री नितीन गडकरी यांनी मंगळवारी एका महत्त्वाच्या वक्तव्यात सांगितले की, साखरेसह कृषी उत्पादनांच्या किमती आता मुख्यत्वे जागतिक मागणी आणि पुरवठ्यावर ठरत आहेत. सरकारची भूमिका आता या किमती निश्चित करण्यापुरतीच मर्यादित राहिली असल्याचेही ते म्हणाले.

नॅशनल फेडरेशन ऑफ को-ऑपरेटिव्ह शुगर फॅक्ट्रीज लिमिटेड (एनएफसीएसएफ)ने आयोजित केलेल्या एका कार्यक्रमात गडकरी बोलत होते. याच वेळी विविध राज्यांतील मंत्री आणि उद्योग प्रतिनिधी साखरेच्या किमान आधारभूत किमतीत वाढ करण्याची मागणी करत आहेत. स्थानिक बाजारात सध्या साखरेच्या किरकोळ किमतीचा पुरवठा कमी झाल्याने ती ७० रुपये किलोपर्यंत पोहोचली आहे.

जागतिकीकरणाच्या या टप्प्यात कृषी उत्पादनांच्या किमतींवर आंतरराष्ट्रीय बाजाराचा प्रभाव मोठ्या प्रमाणात वाढला असल्याचे गडकरी यांनी पुढे नमूद केले. साखरेच्या किमतीवर विशेषतः ब्राझीलसारख्या मोठ्या उत्पादक देशांतील उत्पादन आणि पुरवठ्याच्या स्थितीचा थेट परिणाम होतो, असेही ते म्हणाले. इतर कृषी उत्पादनांच्या किमतीदेखील जागतिक बाजारातील प्रमुख उत्पादक देशांच्या स्थितीनुसार बदलत राहतात, असे स्पष्टीकरण त्यांनी दिले.

"आता आपण जागतिक अर्थव्यवस्थेचा एक भाग आहोत. अशा स्थितीत कोणतेही सरकार कृषी उत्पादनांच्या किमती ठरवू शकत नाही, सरकारची तशी इच्छा असली तरीही," असे गडकरी यांनी सांगितले. प्रत्यक्ष परिस्थितीमुळे प्रशासकीय पद्धतीने ठरवलेल्या किमतींच्या मागण्या अंमलात आणणे अनेकदा कठीण होते, असेही त्यांनी नमूद केले.

भारतासमोरील स्पर्धात्मक आव्हानांबद्दल बोलताना गडकरी यांनी सांगितले की, ब्राझीलला मोठ्या प्रमाणावर यांत्रिकीकरण झालेल्या शेतीचा फायदा मिळतो, त्यामुळे तिथला उत्पादन खर्च तुलनेने कमी राहतो. ब्राझीलमध्ये साखर उत्पादनाचा खर्च साधारण २३ रुपये प्रति किलो आहे, तर भारतात हाच खर्च साधारण ३३ ते ३४ रुपये प्रति किलो आहे. ब्राझीलमध्ये साखरेचे जास्त उत्पादन झाले, तर त्याचा दबाव जागतिक बाजारासोबतच भारतीय बाजारावरही पडतो, असे त्यांनी स्पष्ट केले.

साखर उद्योगाच्या भविष्याबद्दल बोलताना गडकरी म्हणाले की, केवळ साखर उत्पादनावर अवलंबून राहणे ही आता योग्य रणनीती राहिलेली नाही. साखर कारखाने आणि उद्योग क्षेत्राने बायोमासचा वापर, पराली-आधारित उत्पादने, सेंद्रिय खत आणि इतर मूल्यवर्धित उत्पादनांवर अधिक लक्ष द्यावे, असा सल्ला त्यांनी दिला.

अशा उत्पादनांमुळे साखर कारखाने आणि शेतकरी या दोघांनाही अतिरिक्त उत्पन्नाचे स्रोत मिळू शकतात आणि उद्योगाला दीर्घकालीन स्थैर्य मिळू शकेल, असे गडकरी यांनी शेवटी सांगितले.