ठाण्यात फरसाण-वेफर्स बनवणाऱ्या 11 आस्थापनांवर एफडीएची कारवाई, 20 लाखांचा माल जप्त

सणासुदीच्या दिवसांत खाद्यपदार्थांची मागणी वाढलेली असताना अन्न व औषध प्रशासनाने (एफडीए) ठाणे विभागात मोठी कारवाई केली आहे. गोपनीय माहितीच्या आधारे एफडीएच्या पथकाने 9 सप्टेंबर 2026 रोजी शिळ-दिवा रोडवरील खडी गाव परिसरातील भास्कर कम्पाऊंडमध्ये अचानक धाड टाकली. फरसाण, वेफर्स, चिवडा, नमकीन आणि इतर खाद्यपदार्थ बनवणाऱ्या किंवा विकणाऱ्या एकूण 11 आस्थापनांची तपासणी करण्यात आली.

या तपासणीत बटाटा वेफर्स, फराळी चिवडा, तिखट वेफर्स, काळी मिरी वेफर्स, मिक्स फरसाण, शेव, भाकरवडी, चिवडा, डाएट चिवडा, शेजवान स्टिक्स आणि केळीचे चिप्स असा साठा सापडला. उत्पादनासाठी वापरले जाणारे मैदा, बेसन, वाटाणा पीठ, पामोलिन तेल आणि आधीच वापरलेले खाद्यतेलही या ठिकाणी साठवलेले आढळले. एकूण 28,955 किलो आणि 56 लिटर इतका माल जप्त करण्यात आला असून त्याची किंमत 20 लाख 48 हजार 801.50 रुपये इतकी असल्याचे एफडीएने सांगितले. भेसळ किंवा निकृष्ट दर्जाचा संशय असल्याने आणि अत्यंत अस्वच्छ व असुरक्षित जागी उत्पादन सुरू असल्याने हा साठा अन्न सुरक्षा व मानके कायदा, 2006 अंतर्गत जप्त करण्यात आला.

तपासणीत अनेक गंभीर त्रुटी समोर आल्या. काही आस्थापनांकडे वैध अन्न परवानाच नव्हता. उत्पादन होणाऱ्या जागेची फरशी घाणेरडी आणि चिकट होती, तर साचलेल्या तेलामुळे आणि इतर कचऱ्यामुळे परिसर दूषित झालेला दिसला. काही ठिकाणी छप्पर आणि भिंतींऐवजी तात्पुरत्या पत्र्याच्या शेड होत्या, तर उत्पादनाची काही जागा पूर्णपणे उघडी होती. सांडपाण्याचा निचरा नीट होत नसल्याने आस्थापनांबाहेर दुर्गंधी पसरलेली आढळली. काही ठिकाणी आणि आजूबाजूच्या परिसरात झुरळे व उंदरांचा वावर दिसला, तसेच बाहेर गायी, कुत्रे आणि मांजरीही फिरताना आढळल्या.

पॅकबंद खाद्यपदार्थांवरील लेबलिंगबाबतचे नियमही अनेक ठिकाणी पाळले जात नव्हते. खाद्यपदार्थ बनवणारे काही कामगार अप्रोन, हातमोजे आणि टोपी न घालता अस्वच्छ कपड्यांतच काम करत असल्याचे एफडीएच्या निदर्शनास आले. या सर्व त्रुटी लक्षात घेऊन 11 आस्थापनांचे परवाने किंवा नोंदणी निलंबित करत त्यांचे काम बंद करण्याचे आदेश देण्यात आले.

ही कारवाई केवळ शिळ-दिवा रोडपुरती मर्यादित नाही. मुंबईतील श्री गजानन वडापाव-स्नॅक्स सेंटर, समर्थ स्वीट्स, एकविरा झुणका भाकर केंद्र, मनीषा स्वीट्स, नवाब सीख कॉर्नर, हॉटेल अदिन आणि जय महाराष्ट्र मसाला डोसा कॉर्नर या आस्थापनांच्या तपासणीतही स्वच्छता आणि अन्नसुरक्षेच्या त्रुटी आढळल्या. पुणे विभागात हॉटेल शाही, Saber Restaurant आणि Sairat Biryani यांच्यावरही कारवाई झाली. छत्रपती संभाजीनगरमधील शेळके मामा ढाबा रेस्टॉरंटच्या फेरतपासणीतही त्रुटी कायम असल्याचे दिसून आले असून पुढील कारवाई सुरू आहे.

सण, धार्मिक कार्यक्रम, यात्रा किंवा उरूस यांसारख्या प्रसंगी महाप्रसाद, अन्नछत्र, लंगर, भंडारा किंवा इतर कोणतेही सामूहिक अन्नवाटप परवानाधारक किंवा नोंदणीकृत केटरर, स्वयंपाकगृहामार्फत होणार असेल तर कार्यक्रमाच्या किमान सात दिवस आधी विहित पूर्वसूचना देणे आवश्यक असल्याचे एफडीएने स्पष्ट केले आहे. यासाठी Food and Drug Grievance Portal वर सामूहिक अन्नवाटप पूर्वसूचना नमुना उपलब्ध करून देण्यात आला आहे. अन्नाच्या गुणवत्तेबाबत किंवा गैरप्रकाराबाबत नागरिकांना टोल फ्री क्रमांक 1800222365 वर तक्रार करता येणार आहे. नागरिकांच्या आरोग्याशी खेळ करणाऱ्यांविरोधात कठोर कायदेशीर कारवाई सुरूच राहील असा इशारा अन्न व औषध प्रशासनाचे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी दिला आहे.