कमी तेलात कुरकुरीत पदार्थ: एअर फ्रायरमुळे स्वयंपाकात तेलाचा वापर घटतो

पकोडे, कटलेट, फ्राईज आणि कुरकुरीत पनीर गरमागरम समोर आले की खाण्याचा मोह आवरत नाही. पण हे पदार्थ पारंपरिक पद्धतीने करायचे तर आधी तेल तापवावे लागते आणि स्वयंपाक झाल्यावर उरलेल्या तेलाचे काय करायचे हा प्रश्नही असतो.

म्हणूनच अनेक भारतीय घरांमध्ये एअर फ्रायर उपयोगी ठरत आहेत. तळलेले पदार्थ जेवणातून बाद होत नाहीत, फक्त ते शिजवण्याची पद्धत बदलते. बहुतेक काम गरम हवा करते आणि जिथे गरज असेल तिथे तेल खूप कमी प्रमाणात वापरले जाते.

स्वयंपाकाच्या सवयी बदलत आहेत आणि त्यात एअर फ्रायर बसतात. नेहमीचे स्नॅक्स, भाजलेले पदार्थ आणि संध्याकाळचे जेवण सोडून न देता तेल कमी करण्याचे व्यावहारिक मार्ग अनेक कुटुंबे शोधत आहेत. पारंपरिक डीप फ्रायिंगच्या उलट, एअर फ्रायरमध्ये गरम हवेने अन्न शिजते, त्यामुळे कुरकुरीतपणा टिकतो आणि पद्धत हलकी राहते. पदार्थ पुन्हा गरम करणे, भाज्या भाजणे आणि थोडेसे स्नॅक्स करणे यांसारख्या रोजच्या कामांसाठी ते वापरायला सोपे असल्याने त्यांची लोकप्रियता वाढली आहे. वेगवेगळ्या आकारांत, डिजिटल कंट्रोल, बघण्याची खिडकी आणि अनेक कुकिंग मोडसह ते मिळतात. घरोघरी धावपळ वाढली असताना कमी तेलात लवकर जेवण तयार करायला मदत करणारे उपकरण साहजिकच कामाचे ठरते.

डीप फ्रायिंगमध्ये गरम तेल अन्नाला चारही बाजूंनी वेढते. त्या उष्णतेमुळे तळलेल्या पदार्थांचा रंग, कवच आणि कुरकुरीतपणा येतो. पण त्याचवेळी थोडे तेल पदार्थात शिरू शकते. किती तेल शोषले जाते ते पदार्थावर अवलंबून असते. बटाट्याच्या फोडी आणि ब्रेडक्रम्सचे कटलेट वेगळे वागतात, तसेच ओले पीठ आणि कोरडे आवरण वेगळे वागते. एअर फ्रायरमध्ये अन्नाला तेलात बुडून राहावे लागत नाही, त्यामुळे तेलावरचे अवलंबित्व कमी होते.

एअर फ्रायरमध्ये हीटिंग एलिमेंट आणि पंखा असतो. पंखा गरम हवा बास्केटभोवती वेगाने फिरवतो. ही हवा अन्नाच्या पृष्ठभागावर पोहोचली की ओलावा निघून जायला आणि पदार्थ ब्राऊन व्हायला मदत होते. उदाहरणार्थ, Philips NA120/00 यासाठी RapidAir Technology वापरतो आणि हवा फिरण्यासाठी स्टारफिश पद्धतीची बास्केट देतो. पॅनमध्ये तेल ओतण्याऐवजी बटाट्याच्या फोडी किंवा भाज्यांना हलकासा थर पुरेसा ठरू शकतो. काही फ्रोझन स्नॅक्सना वरून तेल लागतही नाही.

कमी तेल म्हणजे एक थेंबही नाही असे नाही. काही पदार्थ ब्राऊन होण्यासाठी थोडे तेल उपयोगी पडते. घरच्या बटाट्याच्या फोडींवर तेल सढळ ओतले तर एअर फ्रायरचा उद्देशच बाद होतो. पृष्ठभागावर थोडे तेल ब्रशने लावले की पोत अधिक चांगला येतो. Prestige Multi-Chef मध्येही हीच कल्पना आहे. हा 6.5 लिटरचा उपकरण एअर फ्राय, रोस्ट, बेक, ग्रिल आणि टोस्ट करू शकतो.

बास्केट पूर्ण भरली आणि काही तुकडे मऊच राहिले असे कधी झाले आहे का? यामागे सहसा हवा नीट न फिरणे हे कारण असते. अन्न खूप दाटीवाटीने भरले तर गरम हवा प्रत्येक तुकड्याभोवती फिरू शकत नाही. थोडी जागा ठेवली आणि मध्येच बास्केट हलवली तर जास्त पृष्ठभागाला उष्णता मिळते. जास्त प्रमाणासाठी Philips NA154/00 मध्ये 3.55 लिटरचे दोन भाग आहेत, जे जोडून 7.1 लिटरचा एकच भागही करता येतो. त्यामुळे मोठ्या प्रमाणात स्वयंपाक किंवा एकाच जेवणासाठी दोन पदार्थ करणे सोपे जाते.

तेल कमी करणे म्हणजे फक्त डीप फ्रायिंगऐवजी एअर फ्रायिंग असे नाही. कधी कधी पद्धतच पूर्ण बदलणे चांगले. पनीर, भाज्या, मासे किंवा चिकन तळण्याऐवजी अनेकदा ग्रिल करता येते. Prestige AirFlip मध्ये 4.5 लिटरची एअर फ्रायिंग बास्केट आणि ग्रिल पॅन एकत्र आहे. काचेच्या पारदर्शक बास्केटमधून अन्न शिजताना पाहता येते.

फक्त एअर फ्रायर घेतल्याने प्रत्येक जेवण आपोआप हलके होत नाही, ते कसे वापरता यालाही महत्त्व आहे. तेल बाटलीतून थेट ओतण्याऐवजी चमच्याने मोजून घ्या. ब्रशने लावा, म्हणजे थोडे तेल जास्त पृष्ठभागावर पसरते. बास्केट गच्च भरू नका आणि गरज असेल तेव्हा पदार्थ उलटा किंवा हलवा. रेसिपी समजून घेणेही उपयोगी आहे. खूप पातळ पिठापेक्षा कोरडे आवरण सहसा चांगले चालते, कारण ओले पीठ नीट शिजण्याआधीच खाली गळू शकते.

एअर फ्रायर म्हटले की फ्रेंच फ्राईज आठवतात, पण फक्त स्नॅक्सपुरता वापर केला तर त्याचा बराचसा उपयोग हातातून जातो. रात्रीच्या जेवणासाठी भाज्या भाजणे, कबाब करणे, पनीर बनवणे, उरलेले स्नॅक्स पुन्हा गरम करणे किंवा उपकरणानुसार काही पदार्थ बेक करणे शक्य आहे. एअर फ्रायर रोजच्या स्वयंपाकाचा भाग झाला की तेल कमी करणे हा वेगळा आरोग्यासाठीचा प्रयत्न वाटत नाही, तर स्वयंपाकाच्या रोजच्या पद्धतीतला बदल वाटतो.

एअर फ्रायिंगचा खरा फायदा म्हणजे प्रत्येक तळलेला पदार्थ जादूने आरोग्यदायी होतो असे नाही. भरपूर तेल न वापरताही ब्राऊनिंग आणि कुरकुरीतपणा मिळतो, इतकेच. घरी तळल्यासारखे पदार्थ नियमित होत असतील तर हा फरक साचत जातो. गरम हवेचा फिरता प्रवाह, मोजून घेतलेले तेल आणि ग्रिलिंग किंवा रोस्टिंगसारख्या पर्यायी पद्धती वापरून कुटुंबे आवडते पदार्थ न सोडता हळूहळू अनावश्यक तेल कमी करू शकतात. चवीला महत्त्व देणाऱ्या भारतीय स्वयंपाकघरात आवडते पदार्थ जेवणातून पूर्णपणे काढून टाकण्यापेक्षा हा बदल अनेकदा जास्त व्यावहारिक ठरतो.