एम्स नागपूर आणि आयआयटी मुंबई मिळून स्वस्त वैद्यकीय तंत्रज्ञान देशातच घडवणार

भारतीय चिकित्सा संसदीय मंचाच्या (आयएमपीएफ) राष्ट्रीय धोरण शिखर परिषदेत वैद्यकीय तंत्रज्ञानाला (मेडटेक) रुग्णांच्या प्रत्यक्ष गरजांशी जोडण्यावर आणि देशातच स्वदेशी तंत्रज्ञान विकसित करण्यासाठी वैद्यकीय संस्था, संशोधक आणि उद्योग यांच्यातील सहकार्य वाढवण्यावर भर देण्यात आला.

गुजरातच्या वापी इथे 'स्वस्थ भारत से सक्षम भारत : भारत में मेडटेक पहुंच की नई परिकल्पना' या विषयावर झालेल्या या परिषदेत एम्स नागपूरच्या तज्ञांनी सांगितले की, आरोग्य संस्थांनी फक्त परदेशात विकसित झालेले तंत्रज्ञान स्वीकारणे किंवा त्याची चाचणी करणे इतक्यापुरते मर्यादित राहू नये. त्याऐवजी रुग्णांच्या अपूर्ण नैदानिक गरजा ओळखून त्यानुसार तंत्रज्ञान विकसित करण्यात या संस्थांनी सक्रिय भूमिका बजावली पाहिजे, असे या तज्ञांचे म्हणणे आहे.

एम्स नागपूरचे डॉ. प्रशांत पी. जोशी यांनी सांगितले की, आरोग्य संस्थांनी अभियंते, संशोधक आणि नवसंशोधकांसोबत मिळून प्रत्यक्ष वैद्यकीय गरजा पूर्ण करणारे तंत्रज्ञान विकसित करण्याच्या दिशेने काम केले पाहिजे. वैद्यकीय आणि अभियांत्रिकी संस्थांमध्ये संयुक्त संशोधन, शैक्षणिक कार्यक्रम, फेलोशिप आणि प्रशिक्षण अधिक मजबूत करण्याची गरज असल्याचेही डॉ. जोशी यांनी नमूद केले.

पुढे बोलताना डॉ. जोशी यांनी सांगितले की, एम्स नागपूर आणि आयआयटी मुंबईसारख्या संस्थांसोबत अशा प्रकारच्या सहकार्याच्या शक्यता आता पडताळून पाहिल्या जात आहेत. अशा आंतरविद्याशाखीय सहकार्यामुळे भारतातील वैद्यकीय तंत्रज्ञानाच्या नवसंशोधनाला बळकटी मिळू शकते, तसेच रुग्णसेवेतही सुधारणा होऊ शकते, असे त्यांनी सांगितले.

राज्यसभा खासदार आणि आयएमपीएफचे अध्यक्ष डॉ. अनिल सुखदेवराव बोंडे यांनी सांगितले की, केवळ नवीन तंत्रज्ञान विकसित करणे पुरेसे नाही, तर ते रुग्णांपर्यंत पोहोचणेही तितकेच आवश्यक आहे. पोहोच नसेल तर नवसंशोधनाचा परिणाम मर्यादित राहतो आणि विश्वासार्ह पुराव्याशिवाय तंत्रज्ञानाची पोहोच दीर्घकाळ टिकवणे कठीण होते, असे डॉ. बोंडे यांनी स्पष्ट केले.

भारतात जागतिक पातळीवर स्पर्धात्मक मेडटेक परिसंस्था उभी राहण्यासाठी स्वदेशी संशोधन व विकास, विश्वासार्ह नैदानिक पुरावे, आरोग्य तंत्रज्ञान मूल्यांकन आणि टिकाऊ परतफेड व्यवस्था बळकट करण्यावर डॉ. बोंडे यांनी भर दिला. रोबोटिक्ससारख्या प्रगत तंत्रज्ञानाची उपलब्धता वाढत असताना, त्यांच्या वापरासाठी आवश्यक असलेले वैद्यकीय कौशल्य, पायाभूत सुविधा आणि तांत्रिक परिसंस्था देखील बळकट करावी लागेल, असे त्यांनी सांगितले. भारतीय नवसंशोधन आणि जागतिक दर्जाचे तंत्रज्ञान गरजू रुग्णांना परवडणाऱ्या दरात उपलब्ध होईल, अशी आरोग्य यंत्रणा उभी राहावी, हे या सगळ्याचे उद्दिष्ट असल्याचे डॉ. बोंडे यांनी नमूद केले.

परिषदेत डॉ. गौरव शंकर प्रधान यांनी सांगितले की, एखादे उपकरण उपलब्ध असणे तेव्हाच अर्थपूर्ण ठरते, जेव्हा डॉक्टर, तंत्रज्ञ आणि इतर आरोग्यकर्मी त्याचा सुरक्षित व परिणामकारक वापर करण्यास सक्षम असतात. राष्ट्रीय आरोग्य प्राधिकरणाचे सहसंचालक डॉ. शैलेश कुमार यादव यांनी सांगितले की, नवीन वैद्यकीय तंत्रज्ञान रुग्णांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी नैदानिक परिणामकारकतेसोबतच योग्य निधीपुरवठा आणि परतफेड व्यवस्थाही आवश्यक आहे.

डॉ. नेहा दुमका आणि डॉ. जशवंतसिंह परमार यांच्यासह इतर तज्ञांनीही आरोग्य व्यवस्थेतील तंत्रज्ञानाची उपयुक्तता, किफायतशीरपणा, प्रशिक्षण, प्राथमिक आरोग्य सेवा बळकट करणे आणि वंचित भागांपर्यंत मेडटेक पोहोचवणे या मुद्द्यांवर आपली मते मांडली.