गॉडझिला एल निनोचा इशारा, जगभरात ४.५१ लाख मृत्यूंचा अंदाज

अत्यंत शक्तिशाली अशा एल निनो (El Nino) हवामान पॅटर्नला 'गॉडझिला एल निनो' म्हणून ओळखलं जातंय आणि यामुळे जगभरातल्या तापमानात मोठी वाढ होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. या वाढणाऱ्या उष्णतेचा माणसांच्या आरोग्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतो असं सांगण्यात आलंय. जून २०२६ ते फेब्रुवारी २०२७ या काळात उष्णतेमुळे जगभरात सुमारे ४ लाख ५१ हजार अतिरिक्त मृत्यू होण्याचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे. हा आकडा काही निश्चित नाही, तो हवामानाच्या अंदाजांवर आधारित एक संभाव्य प्रक्षेपण आहे हे लक्षात घ्यायला हवं. म्हणजेच प्रत्यक्षात मृत्यूंची संख्या यापेक्षा कमी किंवा जास्तही असू शकते, कारण हा आकडा प्रत्यक्ष घडलेल्या घटनांची नोंद नसून हवामानाच्या पॅटर्नवरून केलेलं गणित आहे.

या एल निनोमुळे सामान्य वर्षांच्या तुलनेत जगातल्या अत्यंत उष्ण दिवसांची संख्या तब्बल ४४ टक्क्यांनी वाढू शकते असं म्हटलं जातंय. म्हणजे जे दिवस आधीच खूप उष्ण मानले जातात, तशा प्रकारच्या दिवसांची संख्या आणखी वाढणार आहे. आधीच उष्ण हवामान असलेल्या आणि हवामान बदलाचा फटका बसलेल्या भागांसाठी ही वाढ चिंता वाढवणारी ठरू शकते. तापमान बरेच दिवस असंच उच्च राहिलं तर उष्माघात, हृदयविकार आणि श्वसनाच्या तक्रारी वाढण्याचा धोका असतो. यात वृद्ध लोक, लहान मुलं आणि उन्हात काम करणाऱ्या कामगारांवर याचा जास्त परिणाम होऊ शकतो, कारण हे गट उष्णतेला सर्वात जास्त संवेदनशील मानले जातात.

अंदाजानुसार आफ्रिकेतला साहेल प्रदेश, दक्षिण-पूर्व आशिया, भारत आणि ब्राझील या भागांमध्ये उष्णतेचा त्रास जास्त जाणवण्याची शक्यता आहे. याशिवाय नायजेरिया, इंडोनेशिया आणि सुदानमध्येही उष्णतेमुळे होणाऱ्या अतिरिक्त मृत्यूंची संख्या मोठी असू शकते असं सांगितलं जातंय. या सगळ्या भागांमध्ये आधीच उष्ण हवामान आणि मर्यादित आरोग्य सुविधा यामुळे परिस्थिती अधिक बिकट होऊ शकते. यामुळे पुढच्या काही महिन्यांत उष्णतेपासून बचाव करण्यासाठी सार्वजनिक आरोग्य यंत्रणा, पाणीपुरवठा आणि आपत्कालीन सेवांसमोर मोठं आव्हान उभं राहू शकतं. हवामान तज्ज्ञांनी असंही सांगितलंय की एल निनोच्या परिणामामुळे जगातल्या तापमानाच्या पातळीवरही परिणाम होण्याची शक्यता आहे.

'गॉडझिला एल निनो'चा परिणाम फक्त तापमानवाढीपुरता मर्यादित राहणार नाही, तर सार्वजनिक आरोग्यासाठीही मोठं आव्हान ठरू शकतो. उष्णता बरेच दिवस तीव्र राहिली तर शरीरातलं पाणी कमी होणं, उष्माघात, रक्तदाब आणि हृदयाशी संबंधित तक्रारी वाढण्याची शक्यता असते. यात वृद्ध नागरिक, लहान मुलं, गर्भवती महिला आणि उन्हात काम करणारे कामगार यांना विशेष काळजी घ्यावी लागणार आहे असं नमूद करण्यात आलंय, कारण या गटांना उष्णतेचा त्रास इतरांपेक्षा लवकर आणि जास्त जाणवतो. तापमान वाढल्यामुळे रुग्णालयांवरचा ताणही वाढू शकतो, कारण उष्णतेशी संबंधित तक्रारी घेऊन येणाऱ्या रुग्णांची संख्या वाढण्याची शक्यता असते. त्यामुळे संभाव्य उष्णतेच्या लाटेआधीच प्रशासनाने पाणीपुरवठा, आरोग्य सुविधा आणि जनजागृतीचे उपाय आणखी मजबूत करण्याची गरज असल्याचं सांगण्यात आलं आहे.