इराणचा इशारा: तेलविक्रीत अडथळा आणला तर आखातात कोणालाच तेल विकू देणार नाही

अमेरिकेने आमच्या तेलविक्रीत अडथळा आणला तर पूर्ण आखातात आम्ही कोणालाच तेल विकू देणार नाही, असा इशारा इराणचे परराष्ट्र मंत्री अराघची यांनी दिला आहे. अमेरिकेने पुन्हा इराणच्या आर्थिक व्यवहारांवर आणि तेल विक्रीवर दबाव टाकायला सुरुवात केल्यानंतर त्यांनी ही भूमिका मांडली.

२८ फेब्रुवारी २०२६ ला सुरू झालेले हे युद्ध ३० सप्टेंबर २०२६ ला महिना संपत आला तरी चालूच आहे. इराणचे सैन्य जगातील चौथ्या क्रमांकाचे मानले जाते, तर अमेरिका आणि इस्रायलचे सैन्य पहिल्या क्रमांकाचे समजले जाते. तरीही चौथ्या क्रमांकाच्या सैन्याने पहिल्या क्रमांकाच्या सैन्याला कडक उत्तर दिले आहे, असे म्हटले जात आहे.

योग्य रणनीती आणि योग्य शस्त्रांचा योग्य वापर केल्यामुळे हे शक्य झाले, तसेच इराणची भौगोलिक परिस्थितीही त्यांना साथ देत आहे, असे सांगितले जाते. आजकाल युद्ध फक्त जीवितहानीवर मोजले जात नाही. राजकीय, सामाजिक, व्यापार, सार्वजनिक मालमत्ता, सोशल मीडिया अशा अनेक गोष्टींवर युद्धाचा कल पाहिला जातो. या बहुतेक पातळ्यांवर इराणने अमेरिकेला चांगली झुंज दिली, असेही म्हटले जात आहे.

अमेरिकेने होर्मूझवर ब्लॉकेड करून इराणची कोंडी केली. इराणने होर्मूझ बंद करण्याची चाल खेळली होती, त्याला अमेरिकेने चालीवर चाल दिली. पण त्याचे परिणाम इराणसोबत अमेरिकेलाही भोगावे लागले. मिळालेल्या माहितीनुसार अमेरिकेने एअर क्राफ्ट शिप होर्मूझच्या तोंडाशी ठेवल्यामुळे तैवानवरील सैन्य होर्मूझवर बोलावण्यात आले. खूप काळ समुद्रात राहिल्याने अमेरिकन सैनिकांची मानसिक स्थिती बिघडली आणि सैनिकांनी आत्महत्येचा प्रयत्न केला, असेही या माहितीत म्हटले आहे. त्यानंतर होर्मूझ काही काळासाठी सैल करण्यात आला.

अनेक वर्षांपूर्वीच अमेरिकेने इराणवर आर्थिक निर्बंध लादले होते. युद्धात इराण हरला नाही, म्हणून आता अमेरिका पुन्हा आर्थिक आणि तेलविक्रीवर दबाव आणायचा प्रयत्न करत आहे. मध्य पूर्वेतील देशांसाठी तेल हा सगळ्यात मोठा आणि महत्त्वाचा व्यवसाय आहे. तेलवाहतुकीसाठी आणि इतर मालाच्या व्यापारासाठीही होर्मूझ खूप महत्त्वाचा मानला जातो. जगातील २० टक्के मालवाहतूक होर्मूझमधून होते. या दोन देशांच्या मधूनच जलमार्ग जातो, त्यामुळे होर्मूझ पूर्णपणे इराण आणि ओमानच्या नियंत्रणात आहे.

तिढा कधी सुटेल, याबद्दलही बोलले जात आहे. सध्याची परिस्थिती पाहता इराणला युद्ध संपवून आर्थिक स्थैर्य वाढवायचे आहे. दुसरीकडे अमेरिकेत मध्य पूर्व निवडणुका लागल्या असल्याने ट्रम्प यांना हे युद्ध सुरू ठेवावे लागणार आहे, असे म्हटले जाते. इराणच्या मागण्या मान्य करून शांतता प्रस्ताव स्वीकारला तरी अमेरिका हरत आहे, आणि युद्ध चालू ठेवले तरी जीवितहानी आणि आर्थिक नुकसानीच्या बाबतीत ट्रम्प यांच्या हातात नुकसानच येत आहे, असेही सांगितले जात आहे.

अमेरिकेतील निवडणुकांसाठी हे ट्रम्प यांना परवडणारे नाही. त्यामुळे ते युद्ध थांबूही देणार नाहीत आणि कायम चालूही ठेवणार नाहीत, अशी परिस्थिती झाली आहे. ट्रम्प यांचा स्वभाव पाहता हे युद्ध कधी थांबेल हे कोणीच ठामपणे सांगू शकत नाही, असे बोलले जात आहे.