दिवाळीपूर्वी नागपुरात एफडीएची धडक कारवाई, 77.12 लाखांचे 219.4 किलो मसाले जप्त

दिवाळीच्या तोंडावर अन्न व औषध प्रशासनाच्या (एफडीए) नागपूर विभागाने विशेष अन्न सुरक्षा मोहीम राबवली. या मोहिमेत 77.12 लाख रुपये किमतीचे 219.4 किलो मसाले जप्त करण्यात आले. नागपूर शहर आणि ग्रामीण भागात ही तपासणी झाली.

कळमना, इतवारी, वाडी आणि नागपूर ग्रामीण या ठिकाणी तपासणी करण्यात आली. अन्नाची स्वच्छता आणि साठवणुकीसाठी ठरवून दिलेल्या निकषांचे अनेक कथित उल्लंघन तेथे आढळले. सणासुदीच्या बाजारात येणाऱ्या मालाची हाताळणी आणि दर्जा याबद्दल त्यामुळे चिंता निर्माण झाली आहे.

जप्त केलेले मसाले कमी दर्जाचे किंवा भेसळयुक्त असण्याचा आणि अस्वच्छ परिस्थितीत तयार झाल्याचा संशय आहे. मात्र संशयित उल्लंघनांचे नेमके स्वरूप प्रयोगशाळेतील विश्लेषणानंतरच स्पष्ट होईल, असे एफडीएने स्पष्ट केले आहे.

एफडीए नागपूरचे सहायक आयुक्त आर. आर. शाह यांच्या म्हणण्यानुसार, तपासणीत शेड्यूल फोरमधील स्वच्छतेच्या अटींचे उल्लंघन आढळले. स्वच्छता राखणे आणि अन्न सुरक्षितपणे हाताळणे यासाठीचे निकष या शेड्यूलमध्ये ठरवलेले आहेत.

अन्नपदार्थ थेट जमिनीवर ठेवलेले होते, पॅकिंग नीट नव्हते, लेबलिंग चुकीचे होते आणि तपासलेल्या जागांवर एकूणच स्वच्छतेचा अभाव होता, अशा त्रुटी दिसून आल्या. असे प्रकार असतील तर अन्नपदार्थ ग्राहकांपर्यंत पोहोचण्यापूर्वी कुठल्या परिस्थितीत तयार, साठवले आणि हाताळले जातात, याबद्दल शंका निर्माण होते.

दर्जाबाबतचा संशय आणि संभाव्य भेसळ या कारणावरून एफडीएने मसाले जप्त केले असून प्रयोगशाळेतील चाचणीतून ते निश्चित होणे बाकी आहे. निकाल हाती येण्याआधी निष्कर्ष काढू नयेत, असे शाह यांनी बजावले. नमुन्यांमध्ये अज्ञात पदार्थ होते का किंवा ते ठरलेल्या दर्जाच्या निकषांत बसत नव्हते का, हे प्रयोगशाळेचे अहवाल ठरवतील, असे त्यांनी सांगितले. ही जप्ती संशयित उल्लंघनांवर आधारित आहे; ती स्वतःहून उत्पादने भेसळयुक्त असल्याचे सिद्ध करत नाही, हा फरक महत्त्वाचा आहे.

अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या संकेतानुसार, एफडीए 14 दिवसांत पुढील कारवाई करणे अपेक्षित आहे. उल्लंघन सिद्ध होईल तेथे जबाबदार लोकांवर काय कारवाई करायची, हे प्रयोगशाळेच्या निष्कर्षांवर ठरेल.

ही मोहीम फक्त मसाल्यांपुरती मर्यादित नाही. एफडीए नागपूरचे सहआयुक्त कृष्णा जयपूरकर यांच्या म्हणण्यानुसार, दिवाळीच्या व्यापक अन्न सुरक्षा मोहिमेत खाद्यतेल, मिठाई, सुकामेवा, चॉकलेट आणि नमकीन यांचीही तपासणी सुरू आहे.

चकली आणि न्याहारीचे इतर पदार्थ यांसारखे पारंपरिक महाराष्ट्रीय पदार्थही तपासणीच्या कक्षेत आहेत, कारण सणाच्या काळात त्यांचा खप आणि मागणी वाढते. दिवाळीत घरोघरी खरेदी होणाऱ्या विविध अन्नपदार्थांचा दर्जा आणि सुरक्षितता तपासणे हा विस्तारित तपासणीचा हेतू आहे.

ग्राहकांनी पॅकिंग व्यवस्थित आहे का, लेबल, उत्पादन आणि एक्स्पायरीची माहिती तपासावी आणि स्पष्टपणे अस्वच्छ जागांवरून अन्नपदार्थ घेणे टाळावे, असे म्हटले आहे. संशयास्पद पद्धतीने पॅक केलेल्या किंवा नीट लेबल नसलेल्या वस्तूंबाबत विशेष काळजी घ्यावी.

प्रयोगशाळेचे निकाल येणे बाकी आहे. जप्त केलेले मसाले ठरलेल्या सुरक्षा किंवा दर्जाच्या निकषांत अपयशी ठरले का आणि त्यानंतर कोणती कारवाई होते, हे एफडीएच्या पुढच्या पावलांवर अवलंबून असेल.