अनंत चतुर्दशीच्या पूजेची तयारी करताय? अनंतसूत्रासह लागणाऱ्या सर्व साहित्याची यादी

पंचांगानुसार यंदा अनंत चतुर्दशी शुक्रवार, २५ सप्टेंबर रोजी साजरी होणार आहे. भाद्रपद महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील चतुर्दशी तिथीला हा सण येतो, म्हणजे शुक्ल पक्षाचा चौदावा दिवस असतो तो दिवस. या दिवशी भगवान विष्णूच्या 'अनंत' रूपाची पूजा करण्याची परंपरा आहे. भक्तिभावाने ही पूजा केल्याने आणि उपवास धरल्याने जीवनात सुख-शांती मिळते आणि विष्णूचा आशीर्वाद लाभतो, अशी श्रद्धा आहे.

गणेश भक्तांसाठीही हा दिवस खास असतो, कारण अनेक ठिकाणी बाप्पाचे मुख्य विसर्जन याच दिवशी होते. म्हणजेच २५ सप्टेंबरला एकीकडे अनंताची पूजा होईल आणि दुसरीकडे दहा दिवस चाललेल्या गणेशोत्सवाची सांगताही होईल. एकाच दिवशी दोन गोष्टी घडत असल्याने अनेक भाविकांसाठी हा दिवस दुहेरी महत्त्वाचा ठरतो.

पूजेच्या वेळी काही कमी पडू नये यासाठी लागणारे साहित्य आधीच जमा करून ठेवणे चांगले, असे सांगितले जाते. यामध्ये विष्णूची मूर्ती किंवा चित्र, १४ गाठी असलेले अनंतसूत्र, पिवळे कापड, कलश, आंब्याची पाने, नारळ, रोळी, तांदूळ, चंदनाचा लेप, पिवळी फुले, पंचामृत, तुळस, फळे, विड्याची पाने, सुपारी, तुपाचे दिवे, धूप, कापूर आणि गंगाजल यांचा समावेश होतो. याखेरीज नैवेद्यासाठी १४ पुऱ्या आणि १४ पुआ - म्हणजे एक प्रकारचा गोड तळलेला पदार्थ - सुद्धा ठेवला जातो, जेणेकरून पूजेच्या वेळी कोणत्याही आवश्यक वस्तूची कमतरता भासू नये.

या पूजेत अनंतसूत्राला वेगळे महत्त्व दिले जाते. हा धागा १४ गाठी मारून बांधला जातो. धार्मिक समजुतीनुसार या १४ गाठी विष्णूच्या अनंत स्वरूपाचे आणि १४ लोकांचे प्रतीक मानल्या जातात. पूजा झाल्यावर हे अनंतसूत्र हातावर बांधण्याची प्रथा आहे - पुरुष सहसा उजव्या हातावर बांधतात, तर स्त्रिया डाव्या हातावर बांधतात.

पूजेत कलशाचाही मोठा वापर होतो. शुभतेचे आणि सुदैवाचे प्रतीक मानला जाणारा हा कलश पाण्याने भरून त्यावर आंब्याची पाने आणि एक नारळ ठेवला जातो. कलशाजवळ विष्णूची मूर्ती किंवा चित्र मांडून त्यावर रोळी, तांदळाचे दाणे, चंदनाचा लेप, फुले आणि इतर पूजा साहित्य वाहिले जाते. पंचामृतात दूध, दही, तूप, मध आणि साखर एकत्र केली जाते, तसेच तुळशीची पानेही अर्पण केली जातात. विष्णूच्या पूजेत तुळशीला विशेष स्थान दिले जाते.