यूपीआयने मोडले सगळे जुने विक्रम, एका दिवसात जवळपास १ लाख कोटींचे व्यवहार; एमडीआरची भीती की आणखी काही?

भारतात डिजिटल पेमेंटचा वापर सातत्याने वाढत आहे आणि ऑक्टोबर २०२६ मध्ये यूपीआय व्यवहारांनी आधीचे सगळे विक्रम मोडले. या महिन्यात पहिल्यांदाच यूपीआयद्वारे दररोज जवळपास १ लाख कोटी रुपयांचे व्यवहार झाले.

लहान-मोठ्या सगळ्या पेमेंटसाठी प्रत्येकजण फोनपे, गूगल पे किंवा इतर ॲप्स वापरतो, कारण ते फार पटकन चालते आणि सोयीचे ठरते. त्यामुळे वारंवार एटीएममध्ये जाण्याची गरज राहत नाही. याच सवयीमुळे यूपीआयचा वापर महिन्यानंतर महिना वाढत गेला आहे.

नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (NPCI) च्या आकडेवारीनुसार, ऑक्टोबर २०२६ मध्ये यूपीआयद्वारे एकूण २५.४७ अब्ज व्यवहार झाले, म्हणजेच अंदाजे २,५४७ कोटी व्यवहार. या व्यवहारांमधून एकूण ३१.५३ लाख कोटी रुपयांचे व्यवहार झाले.

मागच्या वर्षाशी तुलना केली तर चित्र आणखी स्पष्ट होते. ऑक्टोबर २०२५ मध्ये यूपीआय वापरून २०.७ अब्ज व्यवहार झाले होते. एका वर्षात व्यवहारांच्या संख्येत २३% वाढ झाली, तर एकूण व्यवहाराची रक्कम १६% ने वाढली.

ऑक्टोबरमध्ये यूपीआयद्वारे दररोज अंदाजे ८२२ दशलक्ष व्यवहार झाले. हा आतापर्यंतचा सर्वाधिक आकडा आहे. यावरून असे दिसते की लहान दुकानांपासून मोठ्या शॉपिंग मॉल्सपर्यंत आणि ऑनलाइन शॉपिंगपर्यंत, लोक आता डिजिटल पेमेंटला जास्त पसंती देत आहेत.

ऑक्टोबर महिन्यात नवरात्री आणि दसरा यांसारखे अनेक सण होते. याच काळात ऑनलाइन शॉपिंगची विक्रीही सुरू झाली, त्यामुळे खरेदीत मोठी वाढ झाली. कपडे, इलेक्ट्रॉनिक्स, घरगुती वस्तू आणि इतर वस्तूंच्या खरेदीसाठी यूपीआयचा वापर वाढला. त्यामुळे यूपीआय पेमेंटची संख्या आणि व्यवहारांची रक्कम, दोन्ही वाढले.

सणासुदीच्या काळात खरेदी वाढल्यामुळे यूपीआयच्या वापरात ही वाढ झाली आहे. तसेच सरकार लवकरच यूपीआय पेमेंटवर एमडीआर शुल्क आकारणार असल्याने ही वाढ झाली, असेही सांगितले जात आहे. म्हणजेच ही वाढ एमडीआर लागू होण्याच्या भीतीमुळे झाली की आणखी काही कारण आहे, असा प्रश्न यातून उभा राहतो.