जिल्हा बँक निवडणूक बिनविरोधकडे, पण स्वतंत्र अजेंडा नको: राम शिंदेंचा इशारा

अहिल्यानगर जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेच्या निवडणुकीचे अर्ज भरण्याची प्रक्रिया सुरू होताच जिल्ह्याच्या राजकारणात नवी समीकरणे जुळू लागली आहेत. दुष्काळाच्या पार्श्वभूमीवर ही निवडणूक बिनविरोध करण्यासाठी सर्वपक्षीय हालचालींना वेग आला आहे. याच दरम्यान विधान परिषदेचे सभापती राम शिंदे यांनी पत्रकार परिषदेत बोलताना या प्रक्रियेत कोणाचाही स्वतंत्र अजेंडा चालणार नाही, असा सूचक इशारा दिला.

"जिल्हा बँक ही सर्वांची आहे. अडचणीत असलेल्या शेतकऱ्यांना आणि जनतेला दिलासा देण्यासाठी सर्वांनी एकत्र यावे; पण कोणी स्वतःचा अजेंडा रेटू नये," अशी भूमिका शिंदे यांनी मांडली.

ज्येष्ठ नेते यशवंतराव गडाख यांनी आधीच बँकेची निवडणूक बिनविरोध व्हावी अशी भूमिका मांडली होती. त्यानंतर या दिशेने हालचालींना वेग आला. रविवारी संगमनेर इथे बाळासाहेब थोरात यांच्या पुढाकाराने सर्वपक्षीय बैठक झाली, ज्यात निवडणूक बिनविरोध करण्याबाबत प्राथमिक सहमती झाल्याचे समजते. या बैठकीनंतर आता तालुकानिहाय चर्चा करून अंतिम तोडगा काढण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.

मात्र या बैठकीला राम शिंदे उपस्थित नव्हते, त्यामुळे बिनविरोध प्रक्रियेत त्यांची भूमिका काय असेल, असा प्रश्न उपस्थित झाला होता. यावर स्पष्टीकरण देताना शिंदे यांनी बिनविरोध निवडणुकीला आपला विरोध नसल्याचे सांगितले, पण सर्व संबंधितांना विश्वासात घेऊनच निर्णय व्हावा, असे बजावले. "सर्वांनी एकत्र प्रयत्न केले तर चांगला संदेश जाईल. पण कोणी स्वतःचा स्वतंत्र अजेंडा चालवण्याचा प्रयत्न करत असेल तर ते गैर आहे. जिल्हा बँक ही सर्वांची कामगिरी आहे आणि तिच्या संचालक मंडळानेही सर्वांना सोबत घेऊन उभे राहायला हवे," असे ते म्हणाले.

सध्या जिल्ह्यावर दुष्काळाचे सावट असून शेतकरी आर्थिक अडचणींचा सामना करत आहेत. अशा परिस्थितीत निवडणुकीवरून राजकीय संघर्ष पेटवण्याऐवजी सामंजस्याने मार्ग काढण्याची गरज असल्याचे शिंदे यांनी सांगितले. जिल्हा बँक ही केवळ राजकीय सत्तेचे केंद्र नसून शेतकरी, ठेवीदार आणि कर्जदारांशी जोडलेली महत्त्वाची सहकारी संस्था आहे, आणि निवडणूक बिनविरोध झाली तर सहकार क्षेत्रात सकारात्मक संदेश जाईल, अशी भूमिका सर्वपक्षीय बैठकीतही मांडण्यात आली होती. मात्र कोणाला किती जागा, कोणत्या गटाला किती प्रतिनिधित्व आणि इच्छुकांना कसे सामावून घेतले जाणार, हे प्रश्न आता महत्त्वाचे ठरणार आहेत.

संगमनेरच्या बैठकीत बँकेच्या २१ संचालकपदांपैकी काही जागांवर सर्वानुमते उमेदवार देण्याबाबत चर्चा झाली. उपलब्ध माहितीनुसार सात जागांबाबत बिनविरोधचा फॉर्म्युला ठरवण्याच्या दिशेने चर्चा झाली, तर उर्वरित सेवा सोसायटी मतदारसंघातील १४ जागांसाठी स्वतंत्र पॅनलची शक्यताही वर्तवली जात आहे. थोरात आणि सुजय विखे पाटील यांच्याकडे समन्वयाची जबाबदारी सोपवली जाण्याबाबतही चर्चा आहे. मात्र याचे अंतिम स्वरूप उमेदवारी अर्ज आणि पुढील तालुकानिहाय चर्चेनंतरच स्पष्ट होईल.

दीर्घकाळ राजकीय विरोधात राहिलेले थोरात आणि विखे गट बँकेच्या निवडणुकीसाठी एका व्यासपीठावर आल्याने सहकार क्षेत्रातील समीकरणांमध्ये मोठी हालचाल झाल्याचे चित्र आहे. मात्र प्रत्येक तालुका आणि प्रत्येक इच्छुक गटाला विश्वासात घेणे आवश्यक आहे, अन्यथा बिनविरोधची चर्चा एका बाजूला आणि प्रत्यक्ष निवडणुकीची तयारी दुसऱ्या बाजूला, अशी परिस्थिती निर्माण होऊ शकते.

स्वतः उमेदवारी करणार का, या प्रश्नावर राम शिंदे यांनी थेट घोषणा केली नाही, पण सक्रिय सहभागाचे स्पष्ट संकेत दिले. गेल्या वार्षिक सर्वसाधारण सभेतच आपण बँकेच्या निवडणुकीत सक्रिय सहभाग नोंदवण्याबाबत सूचक भूमिका मांडली होती, असे त्यांनी सांगितले. कर्जत-जामखेड मतदारसंघातील दोन विविध कार्यकारी संस्थांनी आपल्या नावाने ठराव पारित केले आहेत आणि तालुका प्रतिनिधींच्या मतदार यादीत आपले नाव असल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले. "मी सक्रिय सहभाग नोंदवण्याचे यापूर्वीच सांगितले आहे. माझ्या नावाने ठराव झाले आहेत. मतदार यादीतही माझे नाव आहे. त्यामुळे माझ्या सक्रियतेची चर्चा होणे गैर नाही. पण सहकारात सर्वांना सोबत घेऊनच पुढे जावे लागते," असे शिंदे म्हणाले.

बँकेच्या भवितव्याबाबत बोलताना शिंदे यांनी बँक टिकली पाहिजे आणि सक्षम झाली पाहिजे, यावर भर दिला. सर्वसामान्य शेतकऱ्याला बँकेचा फायदा झाला पाहिजे आणि सहकारी क्षेत्रातील इतर संस्थांसाठीही बँकेची भूमिका महत्त्वाची असल्याचे त्यांनी सांगितले. सहकारातील जुन्या प्रथा आणि परंपरा पुढे नेण्याची गरज असल्याचे सांगत बँकेच्या निवडणुकीकडे केवळ राजकीय प्रतिष्ठेची लढाई म्हणून पाहू नये, असा संदेश त्यांनी दिला. संचालक मंडळात विविध घटकांना प्रतिनिधित्व मिळाले पाहिजे आणि कोणत्याही एका गटाचा किंवा व्यक्तीचा प्रभाव निर्माण करण्याऐवजी बँकेच्या हिताला केंद्रस्थानी ठेवले पाहिजे, हा त्यांच्या भूमिकेचा मुख्य सूर होता.

आपल्याकडेही अनेक इच्छुक येत असल्याचे शिंदे यांनी सांगितले. "माझ्याकडेही अनेक लोक काम करत आहेत. त्यांनाही मी सांगत आहे की, एकदा जिल्ह्याचा निर्णय झाला आणि सर्वांच्या सहमतीने एखादी गोष्ट ठरली तर त्यानुसार पुढे जावे लागेल," असे ते म्हणाले. थोरात यांच्या नेतृत्वाखाली झालेल्या बैठकीतील अंतिम धोरण अद्याप आपल्यापर्यंत आलेले नसल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले, आणि अधिकृत माहिती मिळाल्यानंतरच पुढील भूमिका स्पष्ट करता येईल, असे सांगितले.

"ज्यांच्या नेतृत्वाखाली बैठक झाली त्यांनी सर्वांशी सुसंवाद साधून निवडणूक पुढे न्यावी. कालच्या बैठकीचा अजेंडा किंवा धोरण अजून माझ्यापर्यंत आलेले नाही. त्यामुळे सर्वांना विश्वासात घेऊनच पुढे जाणे आवश्यक आहे," असे त्यांनी स्पष्ट केले. राम शिंदे यांनी बिनविरोधला विरोध न करता सर्वांना सोबत घेण्याचा आणि स्वतंत्र अजेंडा न चालवण्याचा संदेश दिल्याने, थोरातांच्या नेतृत्वाखालील समन्वय प्रक्रियेत शिंदे यांची भूमिका पुढे महत्त्वाची ठरणार आहे.