मध्य रेल्वेच्या आमला जलाशयाची साठवण क्षमता साडेतीन पटीने वाढली

राज्यात संभाव्य दुष्काळ आणि पाणीटंचाईची शक्यता व्यक्त होत असताना मध्य रेल्वेने जलसंधारणाच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. रेल्वेच्या अखत्यारीतील जलाशयांचे संवर्धन व्हावे यासाठी विशेष प्रयत्न सुरू आहेत.

नागपूर विभागांतर्गत येणाऱ्या आमला रेल्वे जलाशयात गाळ काढण्याचे आणि दुरुस्तीचे काम झाल्यानंतर त्याची पाणी साठवण्याची क्षमता सुमारे साडेतीन पटीने वाढली आहे. त्यामुळे या जलाशयात आता पूर्वीपेक्षा खूपच जास्त पाणी साठवता येईल. या उपक्रमामुळे रेल्वेच्या संचालनासाठी लागणाऱ्या पाण्याच्या गरजा पूर्ण करणे आणि उपलब्ध जलस्रोतांचे चांगले व्यवस्थापन करणे शक्य होईल.

मध्य रेल्वेने आमला जलाशयात सुमारे 300 मीटर x 198.5 मीटर क्षेत्रात सरासरी चार मीटर खोलीपर्यंत गाळ उपसण्याचे काम पूर्ण केले. या कामामुळे जलाशयाची साठवण क्षमता 93.75 मिलियन लिटरवरून 331.95 मिलियन लिटरवर पोहोचली आहे.

म्हणजेच क्षमतेत सुमारे 238.2 मिलियन लिटरची, अर्थात 23.82 कोटी लिटरची वाढ नोंदवली गेली आहे. वाढलेल्या क्षमतेमुळे पावसाचे पाणी अधिक प्रभावीपणे साठवता येईल आणि गरजेच्या वेळी उपलब्ध पाण्याचा चांगला वापर करता येईल.

जलाशयाची स्वच्छता व्हावी आणि पाण्याचा दर्जा सुधारावा, या उद्देशाने सुमारे 2.38 लाख घनमीटर गाळ काढण्यात आला. यामुळे जलाशयाची वापरण्यायोग्य साठवण क्षमता वाढण्याबरोबरच जलसाठ्याच्या देखभालीलाही बळ मिळाले आहे.

गाळ काढण्याशिवाय जलाशयाची कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी पाणी आत घेणाऱ्या विहिरीची दुरुस्ती करण्यात आली आहे. तसेच 100 चौरस मीटर क्षेत्रावर प्लास्टर करण्यात आले असून 20 मीटर लांबीचा मार्ग बांधण्यात आला आणि त्याची सुधारणाही करण्यात आली. या कामांमुळे जलाशयाशी संबंधित रचनांची देखभाल आणि संचालन सुधारण्याची अपेक्षा आहे.

मध्य रेल्वेच्या म्हणण्यानुसार, हे काम पिण्याच्या पाण्याच्या गुणवत्तेबाबत नियंत्रक व महालेखा परीक्षक (CAG) यांच्या अहवालावर केलेल्या कार्यवाहीचा भाग आहे. तसेच स्वच्छ आणि सुरक्षित पाणी उपलब्ध करून देण्याबाबत रेल्वे बोर्डाने दिलेल्या निर्देशांनुसार ते करण्यात आले. या उपक्रमामुळे स्वच्छता ही सेवा, स्वच्छता पंधरवडा आणि विशेष मोहीम 6.0 यांसारख्या स्वच्छता अभियानांनाही बळ मिळाले आहे.

महाराष्ट्राच्या आसपासच्या भागांत संभाव्य दुष्काळाची शक्यता लक्षात घेता जलसंधारण आणि उपलब्ध साधनांचा वापर आवश्यक आहे. आमला जलाशयाची वाढलेली क्षमता मध्य रेल्वेला रेल्वेच्या संचालनासाठी लागणाऱ्या पाण्याचे चांगले व्यवस्थापन करण्यात मदत करेल.