आधारवरील नाव बदलण्यासाठी UIDAI ची नवी कार्यपद्धती, प्रकरणानुसार वेगळी कागदपत्रे
भारतीय विशिष्ट ओळख प्राधिकरणाने आधारमधील नावात बदल किंवा दुरुस्ती करण्यासाठी नवी SOP जारी केली आहे. प्रत्येक प्रकारच्या चुकीसाठी वेगळी प्रक्रिया आणि कागदपत्रे ठरवली आहेत.
आधारकार्ड आज भारतीय नागरिकत्वाची ओळख तर आहेच, पण अनेक कामांसाठी ते आपली ओळख बनले आहे. या कार्डमध्ये काही चूक राहिली तर पूर्वी ती सहज दुरुस्त करून मिळायची. आता मात्र ही पद्धत बदलण्यात आली आहे. भारतीय विशिष्ट ओळख प्राधिकरण म्हणजेच UIDAI ने आधारमधील नावे अद्ययावत करण्यासाठी नवी SOP जारी केली आहे.
SOP म्हणजे स्टँडर्ड ऑपरेटिंग प्रोसिजर. एखादी प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी ठरवलेले प्रमाणित नियम आणि मार्गदर्शक तत्त्वे यांना एसओपी म्हणतात. त्यात वेगवेगळ्या परिस्थितीत काय करायचे, कोणती कागदपत्रे लागतात आणि कोणत्या तरतुदी लागू होतात, हे नमूद केलेले असते. UIDAI च्या वेबसाइटवर ही कार्यपद्धती आधारमध्ये नावे अद्ययावत करण्यासाठी पाळायची मानक कार्यप्रणाली या नावाने सूचीबद्ध आहे. नाव बदलण्याच्या किंवा दुरुस्त करण्याच्या प्रत्येक परिस्थितीसाठी लागणारी कार्यपद्धती आणि कागदपत्रांची यादी त्यात दिली आहे.
डेटा एंट्रीमधील चुकीमुळे आधारमध्ये नाव चुकीचे नोंदवले गेले असेल आणि आधी दिलेल्या ओळखीच्या किंवा नातेसंबंधाच्या दस्तऐवजात योग्य नाव असेल, तर प्रतिज्ञापत्र द्यावे लागेल. प्रौढांसाठी परिशिष्ट-ब आणि अल्पवयीनांसाठी परिशिष्ट-क मधील प्रतिज्ञापत्र लागते. सोबत विहित ओळख किंवा नातेसंबंधाचा दस्तऐवजही द्यावा लागणार आहे.
लग्नानंतर किंवा घटस्फोटानंतर आडनाव बदलायचे असेल, तर Annexure-D मधील प्रतिज्ञापत्र द्यावे लागते आणि त्यासोबत विहित ओळखपत्र जोडावे लागते. नावात 'uff' असेल आणि एका आद्याक्षराच्या जागी दुसरे आद्याक्षर हवे असेल, तर प्रौढांसाठी Annexure-E आणि अल्पवयीनांसाठी Annexure-F मध्ये प्रतिज्ञापत्र द्यायचे आहे. त्यासोबत विहित ओळखपत्र किंवा नातेसंबंधाचे दस्तऐवज लागतील.
सज्ञान व्यक्तीचे नाव किंवा ओळख बदलली जात असेल, तर विहित कार्यपद्धतीनुसार राजपत्र अधिसूचनेची गरज असू शकते. UIDAI च्या सध्याच्या माहितीनुसार, पहिले किंवा पूर्ण नाव बदलण्यासाठी राजपत्र अधिसूचना आणि जुन्या नावाचे ओळखपत्र सादर करावे लागते.
नावातून पद, दर्जा किंवा डॉ., कर्नल, श्री., श्रीमती यांसारख्या उपाधी काढून टाकण्याचीही तरतूद या एसओपीमध्ये आहे. अशा प्रकरणांत विहित ओळखपत्रांच्या आधारे प्रक्रिया पूर्ण केली जाईल.
नाव अद्ययावत करू इच्छिणाऱ्यांनी आपल्या प्रकरणाच्या श्रेणीनुसार विहित कागदपत्रे आणि संबंधित करार वापरणे आवश्यक आहे. जुनी प्रतिज्ञापत्रे वापरून अर्ज करू नये, असेही सांगितले आहे. UIDAI च्या सध्याच्या प्रणालीनुसार नाव अद्ययावत करण्यासाठी आधार केंद्रात जावे लागते. साधारणपणे दोनदा नाव अद्ययावत करण्याची परवानगी आहे. त्यापुढील बदल राजपत्र अधिसूचनेनुसार आणि विहित अपवाद प्रक्रियेनुसार केले जातील.
