८ नोव्हेंबरला जगभर जागतिक पियानोवादक दिन, पियानो आणि कलाकारांचा सन्मान

जगभरात दरवर्षी ८ नोव्हेंबरला 'जागतिक पियानोवादक दिन' (World Pianist Day) साजरा केला जातो. संगीत ही माणसाच्या मनाला शांतता देणारी आणि भावनांना वाट मोकळी करून देणारी वैश्विक भाषा आहे, आणि त्या संगीताच्या दुनियेत पियानोला राजाचे स्थान दिले जाते. पियानोच्या पांढऱ्या आणि काळ्या कळांवरून (Keys) बोटे फिरवून लाखो लोकांना भुरळ घालणारे पियानोवादक, संगीतकार आणि शिक्षक यांचा खास सन्मान करणे, हे या दिवसाचे वैशिष्ट्य आहे. हा दिवस फक्त एका वाद्याचा उत्सव नाही.

पियानो तासनतास ऐकले तरी कंटाळा येत नाही, असे हे वाद्य आहे. त्या वाद्याला आणि ते वाजवणाऱ्या कलाकारांना जागतिक पातळीवर हक्काचे व्यासपीठ मिळावे, म्हणून ८ नोव्हेंबर हा दिवस ठरवण्यात आला आहे. या दिवशी जगातील अनेक देशांत मोठे संगीत महोत्सव (Music Festivals), लाईव्ह कॉन्सर्ट्स आणि कार्यशाळा (Workshops) होतात. नवोदित कलाकारांसाठी स्पर्धाही भरवल्या जातात.

नव्या पिढीने पियानो संगीताकडे वळावे, डिजिटल युगातही अभिजात संगीताचा वारसा टिकून राहावा आणि जगभरातील संगीतप्रेमींना एकत्र आणता यावे, हा या दिवसामागचा मुख्य हेतू सांगितला जातो. धावपळीच्या आणि सतत स्क्रीनसमोर जाणाऱ्या काळात पियानोचे जिवंत सूर माणसाच्या मनाला वेगळीच शांतता देतात, असेही यात म्हटले आहे.

पियानो संगीताचा विषय निघाला की काही मोठ्या संगीतकारांचे नाव घ्यावेच लागते. लुडविग व्हॅन बीथोव्हेन (Ludwig van Beethoven) यांना कर्णबधिरत्व आलेले असतानाही त्यांनी अशी अजरामर संगीतरचना दिली, जी आजही ऐकणाऱ्यांच्या काळजाचा ठोका चुकवते. वुल्फगँग अमाडेउस मोझार्ट (Wolfgang Amadeus Mozart) हे लहान वयापासूनच पियानोवर अप्रतिम प्रयोग करून सगळ्या जगाला थक्क करणारे बालप्रतिभाशाली संगीतकार होते. फ्रेडरिक चोपिन (Frédéric Chopin) यांनी पियानोच्या सुरांत भावुकता आणि हळुवारपणा भरून पियानो संगीताला ऐतिहासिक उंचीवर नेले. या तिघांच्या चालींवर आजही हजारो नवोदित पियानोवादक सराव करतात आणि संगीताचे धडे गिरवतात.

आधुनिक वैज्ञानिक संशोधनानुसार पियानो वाजवणे किंवा ऐकणे हे फक्त करमणुकीपुरते मर्यादित नाही. त्याचा मेंदूवर आणि मानसिक आरोग्यावर खोल सकारात्मक परिणाम होतो. पियानोचे सौम्य आणि लयबद्ध सूर मेंदूतील आनंदाची संप्रेरके (Happy Hormones) वाढवतात, त्यामुळे मानसिक थकवा आणि ताण लगेच कमी होतो. पियानो वाजवताना दोन्ही हात, डोळे आणि कान यांचा अचूक समन्वय साधावा लागतो. त्यामुळे मेंदूचे काम अधिक चांगले होते आणि एकाग्रता वाढते. डिप्रेशन, निद्रानाश (Insomnia) आणि चिडचिड यांसारख्या समस्यांवर मात करण्यासाठी वैद्यकीय क्षेत्रात आज पियानो म्युझिक थेरपीचा (Music Therapy) मोठ्या प्रमाणावर वापर होत आहे.

हा दिवस साजरा करण्याचे काही सोपे मार्गही सांगितले आहेत. आवडत्या प्लॅटफॉर्मवर क्लासिकल किंवा जॅझ पियानोचे सूर ऐकून दिवसाची सुरुवात करता येते. आसपासच्या किंवा सोशल मीडियावरील स्थानिक पियानोवादकांचे व्हिडिओ शेअर करून त्यांना प्रोत्साहन देता येते. संगीत शिकण्यासाठी वयाची कोणतीही अट नसते, म्हणून या दिवशी पियानो किंवा कीबोर्ड शिकण्याचा संकल्प करता येतो.