५ लाखांचा आपत्कालीन निधी कुठे ठेवायचा? बचत खाते, एफडी आणि लिक्विड फंडाचा हिशेब

कधी कोणता प्रसंग समोर येईल हे सांगता येत नाही. अचानक नोकरी जाणे, आजारपणामुळे दवाखान्यात धावपळ करावी लागणे किंवा घरात मोठा खर्च निघणे, असे प्रसंग कधीही उद्भवू शकतात. त्यातून त्रास न होता बाहेर पडायला पैसा हातात लागतो. म्हणूनच आपत्कालीन निधी तयार ठेवणे आवश्यक मानले जाते. पण तुमच्याकडे ५ लाख रुपयांची बचत असेल, तर ती नेमकी कुठे ठेवायची, हा प्रश्न उरतोच.

निधीचा काही भाग बचत खात्यात ठेवणे उपयुक्त ठरू शकते. याचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे गरज पडली की पैसे सहज काढता येतात. अचानक हॉस्पिटलचे बिल भरायचे असेल किंवा एखादे महत्त्वाचे पेमेंट करायचे असेल, तर गुंतवणूक काढण्यासाठी थांबावे लागत नाही. मात्र नेहमीच्या बचत खात्यांवरचे व्याजदर तुलनेने कमी असू शकतात. म्हणून सगळी रक्कम फक्त त्या खात्यात ठेवली तर चांगला रिटर्न मिळणार नाही.

ज्यांना पैशांवर आधीपासून ठरलेला व्याजदर हवा आहे, त्यांच्यासाठी बँकेची एफडी उपयुक्त ठरू शकते. व्याजदर बँकेनुसार आणि ठेवीच्या मुदतीनुसार बदलतो. तरीही एफडी करण्यापूर्वी मुदतीआधी पैसे काढण्याच्या अटी तपासणे महत्त्वाचे आहे. मुदत संपण्याआधी पैसे काढले तर दंड भरावा लागू शकतो किंवा कमी व्याज मिळू शकते. त्यामुळे सगळा आपत्कालीन निधी दीर्घ मुदतीच्या एफडीमध्ये ठेवणे सोयीचे नाही.

लिक्विड म्युच्युअल फंड प्रामुख्याने अल्प मुदतीच्या डेट आणि मनी मार्केट साधनांमध्ये पैसे गुंतवतात. त्यातून पैसे काढण्याची प्रक्रिया तुलनेने जलद असते, पण रक्कम बँक खात्यात जमा व्हायला वेळ लागू शकतो. या फंडांचा परतावा बाजाराशी जोडलेला असतो आणि त्याची हमी नसते. म्हणून त्यांना पूर्णपणे जोखीममुक्त पर्याय समजू नये.

५ लाखांची वाटणी कशी करायची, याचे उदाहरण बँकबाजारचे सीईओ अधिल शेट्टी यांच्या मते असे देता येईल. हा निधी तीन भागांत विभागला जाऊ शकतो. एक लाख रुपये तात्काळ गरजा भागवण्यासाठी बचत खात्यात ठेवायचे. दोन लाख रुपये ठरावीक अटींवर व्याज मिळवण्यासाठी एफडीमध्ये ठेवायचे. उरलेले दोन लाख रुपये गरजेनुसार पैसे काढता येतील अशा पर्यायासह लिक्विड म्युच्युअल फंडात ठेवायचे.

हे फक्त एक उदाहरण आहे. ही विभागणी प्रत्येकासाठी सारखीच असेल असे नाही. योग्य प्रमाण तुमच्या मासिक गरजा, नोकरीची स्थिरता आणि जोखीम स्वीकारण्याची क्षमता यावर अवलंबून असेल.

आपत्कालीन निधीचा उद्देश नफा वाढवणे हा नसून कठीण काळात आर्थिक आधार देणे हा आहे. म्हणून पर्याय निवडताना निधी हवा तेव्हा मिळतो का, मुद्दल सुरक्षित आहे का आणि पैसे काढण्याच्या अटी काय आहेत, याला प्राधान्य द्यावे. तुमच्या गरजेनुसार बचत खाते, एफडी आणि लिक्विड फंड यांचा संतुलित वापर करता येऊ शकतो.