३ ऑक्टोबरला राष्ट्रीय साखर विरोधी दिन; साखर कमी करण्यासाठी गूळ, मध, खजुराचे पर्याय
साखरेच्या अतिसेवनाबद्दल जागरूकता करण्यासाठी दरवर्षी ३ ऑक्टोबरला हा दिवस साजरा होतो. आहारात पांढऱ्या साखरेऐवजी नैसर्गिक पर्याय घेण्याचा मुद्दा या निमित्ताने पुढे येतो.
दरवर्षी ३ ऑक्टोबर रोजी राष्ट्रीय साखर विरोधी दिन (National No Sugar Day) साजरा केला जातो. साखरेचा अतिवापर शरीरावर कसा घातक परिणाम करतो, याबद्दल लोकांना जागरूक करणे आणि त्यांना निरोगी जीवनशैलीकडे वळवणे, हा यामागचा उद्देश आहे. आजच्या वेगवान जीवनात खाण्यापिण्याच्या सवयी पूर्ण बदलल्या आहेत. सकाळी उठल्यापासून रात्री झोपेपर्यंत आपण नकळत अशा अनेक गोष्टी खातो आणि पितो, ज्यांच्यात साखर गरजेपेक्षा खूप जास्त असते. ही वाढती सवय गंभीर आजारांचे मुख्य कारण बनत आहे. हा दिवस आपल्या ताटातील साखर तपासून पाहण्याची आणि पुढचे आरोग्याचे धोके टाळण्याची संधी देतो.
गेल्या काही दशकांत पॅकेज केलेले अन्नपदार्थ, सॉफ्ट ड्रिंक्स, एनर्जी ड्रिंक्स, बेकरी उत्पादने आणि निरनिराळ्या मिठाया बाजारात आणि रोजच्या जेवणात खूप वाढल्या आहेत. प्रक्रिया करून बनवलेल्या (Refined) साखरेत जीवनसत्त्व, खनिजे किंवा फायबर काहीच नसते. ती शरीराला फक्त रिकाम्या कॅलरीज (Empty Calories) देते. त्यामुळे शरीरात इन्सुलिनचे प्रमाण अचानक वाढते आणि चयापचय क्रिया (Metabolism) बिघडते, असे सांगितले जाते.
लठ्ठपणा, टाईप-२ मधुमेह, उच्च रक्तदाब, हृदयरोग आणि फॅटी लिव्हरसारखे आजार अगदी तरुण वयातच जडताना दिसतात, आणि त्यामागे हीच प्रक्रिया असल्याचे मानले जाते. लहान मुलांमध्ये दातांची किड आणि मानसिक चिडचिड होण्यामागेही साखरेचे अतिसेवन हेच मुख्य कारण मानले जाते.
या दिनानिमित्त शाळा, कॉलेज, वैद्यकीय संस्था, रुग्णालये आणि फिटनेस क्लब यांच्यातर्फे देशभरात जनजागृती मोहिमा राबवल्या जातात. या दिवशी तज्ज्ञ डॉक्टर आणि पोषणतज्ज्ञ (Dietitians) लोकांशी बोलतात आणि आहारातील रिफाईंड साखर टप्प्याटप्प्याने कमी करण्याचा सल्ला देतात.
साखर पूर्णपणे सोडणे सुरुवातीला अवघड वाटू शकते, पण तिला नैसर्गिक पर्याय सहज मिळतात. पांढऱ्या साखरेऐवजी शुद्ध गूळ, मध, खजूर, नारळाचा गूळ किंवा ताजी मोसमी फळे आहारात घेता येतात. हे पर्याय फक्त गोडवा देत नाहीत, तर आवश्यक खनिजे, अँटीऑक्सिडंट्स आणि फायबरही देतात, आणि त्यामुळे रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रित राहण्यास मदत होते, असे सांगितले जाते.
आहारातून प्रक्रिया केलेली साखर कमी केली की काही दिवसांतच शरीराची ऊर्जा वाढते, त्वचेवर चमक येते, वजन नियंत्रित राहते आणि मन जास्त एकाग्र होते, असेही सांगितले जाते.
राष्ट्रीय साखर विरोधी दिन हा फक्त एका दिवसाचा उपक्रम नाही, तर आयुष्यात कायमचा चांगला बदल घडवणारा विचार आहे. निरोगी समाज आणि सशक्त पिढी घडवण्यासाठी खाण्यापिण्याच्या सवयींना शिस्त लावणे हे आपलेच कर्तव्य आहे. म्हणून या दिनानिमित्त रोजच्या आहारातील साखर कमी करण्याचा आणि नैसर्गिक, पौष्टिक पदार्थ स्वीकारण्याचा संकल्प सर्वांनी केला पाहिजे.
