सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठात कोलोन समर स्कूलचा समारोप, भारत आणि जर्मनीचे शिक्षक एकत्र

पुणे, 2 नोव्हेंबर 2026: भारत आणि जर्मनीतील शिक्षक, संशोधक व विद्यार्थी यांना एकत्र आणणाऱ्या कोलोन समर स्कूल इंडिया 2026 चा सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठात (SPPU) समारोप झाला. आंतरराष्ट्रीय पातळीवरील शैक्षणिक सहकार्य, सर्वसमावेशक शिक्षण आणि वेगवेगळ्या संस्कृतींमधून शिकणे किती महत्त्वाचे होत आहे, हेच या उपक्रमातून दिसून आले.

विद्यापीठाच्या शिक्षण व विस्तार विभागाने हे आंतरराष्ट्रीय समर स्कूल आयोजित केले होते. दोन्ही देशांतील सहभागींना ज्ञानाची देवाणघेवाण करता यावी, वेगवेगळ्या शिक्षणपद्धती समजून घेता याव्यात आणि विशेष व सर्वसमावेशक शिक्षणातील नव्या दृष्टिकोनांवर चर्चा करता यावी, यासाठी हे व्यासपीठ देण्यात आले.

विद्यापीठाच्या स्कूल ऑफ एज्युकेशनचे संचालक प्रा. विलास आढाव यांच्या म्हणण्यानुसार, हा उपक्रम केवळ व्याख्याने आणि चर्चासत्रांपुरता मर्यादित राहिला नाही. वेगवेगळ्या शैक्षणिक पार्श्वभूमीतून आलेले विद्यार्थी, संशोधक आणि प्राध्यापक यांच्यात अर्थपूर्ण संवाद व्हावा, अशी संधी यातून तयार झाली.

कार्यक्रमात व्याख्याने, चर्चासत्रे आणि संवादात्मक शैक्षणिक उपक्रम झाले. विशेष शिक्षण, सर्वसमावेशक शिक्षण आणि तुलनात्मक संशोधन यावर त्यांचा भर होता. भारत आणि जर्मनीत कोणत्या पद्धती वापरल्या जातात, याचा सहभागींनी आढावा घेतला. त्यातून शिकवण्याच्या वेगवेगळ्या पद्धती, संशोधनाच्या पद्धती आणि शैक्षणिक परंपरा त्यांना जवळून समजल्या.

समारोप समारंभात प्रा. डॉ. Kloefer, प्रा. डॉ. Eva, शिक्षण व विस्तार विभागप्रमुख प्रा. डॉ. गीता शिंदे आणि प्रा. विलास आढाव यांनी आंतरराष्ट्रीय शैक्षणिक सहकार्याचे महत्त्व आपल्या भाषणांतून मांडले.

आजच्या काळात शिक्षणाकडे जागतिक नजरेतून पाहण्याची गरज आहे, विशेषतः वेगवेगळ्या पार्श्वभूमीतून येणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्या गरजा लक्षात घेताना, असे वक्त्यांनी सांगितले. शिक्षणपद्धती अधिक मजबूत करण्यासाठी सर्वसमावेशक शिक्षण, एकत्रित संशोधन आणि देशादेशांमधील अनुभवांची देवाणघेवाण महत्त्वाची आहे, यावरही त्यांनी भर दिला.

वर्गाबाहेर आणि सीमांपलीकडे शिकण्याची संधी या समर स्कूलचे एक महत्त्वाचे फलित ठरले. जर्मन आणि भारतीय प्राध्यापक, संशोधक व सहविद्यार्थी यांच्याशी बोलताना सहभागींना आंतरराष्ट्रीय शैक्षणिक वातावरण अनुभवता आले. त्यामुळे वेगवेगळे सांस्कृतिक दृष्टिकोन, शिकवण्याच्या परंपरा आणि शैक्षणिक संशोधनाच्या पद्धती त्यांना समजल्या.

अशा कार्यक्रमांमुळे विद्यार्थ्यांची शैक्षणिक क्षितिजे रुंदावतात, असे प्रा. आढाव यांनी सांगितले. परदेशी दृष्टिकोन पाहायला मिळाल्यामुळे भावी शिक्षक आणि संशोधक ओळखीच्या व्यवस्थेपलीकडे पाहू शकतात आणि जगाच्या इतर भागांत शैक्षणिक आव्हानांना कसे सामोरे जातात, ते समजून घेऊ शकतात.

चर्चेत तुलनात्मक संशोधनाचे महत्त्वही अधोरेखित झाले. प्रभावी पद्धती ओळखण्यासाठी आणि अधिक सर्वसमावेशक शिक्षणाचे वातावरण घडवण्यासाठी ते उपयोगी ठरते. वेगवेगळे देश विशेष शिक्षणाकडे कसे पाहतात, हे समजले तर शिक्षकांना कल्पनांची देवाणघेवाण करता येते आणि आपापल्या परिस्थितीला जुळतील अशा पद्धती शोधता येतात.

समारोपाच्या सत्रात सहभागी प्राध्यापक आणि विद्यार्थ्यांनी आपले अनुभव सांगितले, तसेच कार्यक्रमादरम्यान झालेल्या शैक्षणिक व सांस्कृतिक देवाणघेवाणीवर मनोगत व्यक्त केले.

भारत आणि जर्मनी यांच्यातील शैक्षणिक संबंध दृढ करण्याच्या दिशेने हे एक महत्त्वाचे पाऊल मानले गेले. भविष्यात संयुक्त संशोधन प्रकल्प, प्राध्यापकांमधील संवाद आणि शैक्षणिक कार्यक्रम यांची शक्यताही यातून खुली झाली आहे.

कोलोन समर स्कूलसारखे आंतरराष्ट्रीय शैक्षणिक उपक्रम संस्था आणि व्यक्ती यांच्यात कायमस्वरूपी नाते तयार करतात, असे प्रा. आढाव म्हणाले. अशा सहकार्यातून शिक्षणव्यवस्था अधिक सर्वसमावेशक, वैविध्यपूर्ण आणि जगाशी जोडलेली होऊ शकते. शिक्षणाचे भविष्य घडवण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय सहकार्य आणि ज्ञानाची देवाणघेवाण अत्यावश्यक आहे, हा संदेश देत समर स्कूलचा सकारात्मक वातावरणात समारोप झाला.