पुणे विधान परिषद: पदवीधरला हर्षदा देशमुख-जाधव, शिक्षकमध्ये भाजपचे कौस्तुभ गावडे विजयी

पुणे विभागातील शिक्षक आणि पदवीधर विधान परिषद मतदारसंघांचे निकाल जाहीर झाले आहेत. या निकालांनी राज्यातील राजकीय समीकरणांना नवी दिशा दिली आहे. शिक्षक मतदारसंघात भाजपचे कौस्तुभ गावडे विजयी झाले, तर पदवीधर मतदारसंघात शरद पवारांच्या राष्ट्रवादीच्या हर्षदा देशमुख-जाधव यांनी बाजी मारली.

गावडे यांच्या विजयामुळे भाजपच्या गोटात उत्साहाचे वातावरण आहे. मतदारांशी साधलेला संपर्क, प्रचाराचे नियोजन आणि स्थानिक पातळीवरची राजकीय समीकरणे या विजयात महत्त्वाची ठरली. शिक्षक मतदारांच्या प्रश्नांवर भूमिका मांडताना उमेदवाराने केलेले प्रयत्न आणि संघटनात्मक पातळीवरची कामगिरी यांचे महत्त्व या निकालातून अधोरेखित झाले आहे.

पदवीधर मतदारसंघात हर्षदा देशमुख-जाधव यांच्या विजयामुळे महाविकास आघाडीला मोठे बळ मिळाले असून आघाडीच्या गोटात समाधानाचे वातावरण आहे. मतमोजणीदरम्यान त्यांची आघाडी चर्चेचा विषय ठरली होती. पसंतीक्रमाच्या मतांमुळे मोजणीची प्रक्रिया अधिक गुंतागुंतीची झाली होती आणि शेवटच्या टप्प्यापर्यंत निकालाबद्दल उत्सुकता कायम राहिली. त्यामुळे या विजयाला विशेष महत्त्व आले आहे.

या विजयामुळे पदवीधर मतदारांमध्ये आपले स्थान अधिक मजबूत करण्याची संधी महाविकास आघाडीला मिळाली आहे. मात्र या यशाचे श्रेय फक्त पक्षीय समीकरणांना देऊन चालणार नाही. उमेदवाराचा मतदारांशी असलेला संपर्क, स्थानिक नेतृत्वाची भूमिका आणि प्रचारातील मुद्दे यांचाही विचार करावा लागेल.

दोन्ही मतदारसंघांतील निकालांकडे फक्त जय-पराजय या चौकटीतून पाहता येणार नाही. शिक्षक मतदारसंघात भाजपला यश मिळाले आणि पदवीधर मतदारसंघात महाविकास आघाडीने बाजी मारली. यातून मतदारांच्या अपेक्षा आणि स्थानिक राजकीय समीकरणांचे वेगवेगळे चित्र समोर आले आहे. एका मतदारसंघातील विजयाच्या आधारे संपूर्ण विभागात राजकीय वर्चस्व निर्माण झाल्याचा दावा करणे योग्य ठरणार नाही. या निकालामुळे दोन्ही आघाड्यांना आपल्या संघटनात्मक ताकदीचा आढावा घेण्याची संधी मिळाली आहे.

पुणे विभाग पदवीधर मतदारसंघातील पराभवामुळे भाजपच्या उमेदवार निवडीपासून निवडणूक व्यवस्थापनापर्यंतच्या प्रक्रियेवर प्रश्न उपस्थित होऊ लागले आहेत. शिक्षक मतदारसंघात जिंकलेल्या भाजपला पदवीधरमध्ये मात्र अपयश आले. उमेदवारीतील बदल आणि स्थानिक नेतृत्वातील प्रचारयंत्रणेतील त्रुटी याला कारणीभूत ठरल्या का, याची राजकीय वर्तुळात चर्चा सुरू झाली आहे.

माजी आमदार अरुण लाड यांचे पुत्र शरद लाड यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केल्यानंतर पदवीधर मतदारसंघातून निवडणूक लढवण्याची तयारी केली होती. त्यांच्या उमेदवारीची चर्चा सुरू असतानाच पक्षाने ऐनवेळी डॉ. स्मिता जाधव यांना संधी दिली. त्यामुळे उमेदवारीसाठी तयारी करणाऱ्या स्थानिक नेत्यांच्या अपेक्षांवर पाणी पडले. या निर्णयानंतर कार्यकर्त्यांची यंत्रणा किती एकसंध राहिली आणि शरद लाड यांच्या संपर्काचा पक्षाला किती फायदा झाला, हा प्रश्न अनुत्तरित आहे.

पदवीधर मतदारांपर्यंत पोहोचण्यासाठी केलेले नियोजन, मतदारनोंदणीचा प्रत्यक्ष मतदानासाठी झालेला उपयोग आणि महायुतीतील घटकपक्षांचा सहभाग यांचीही तपासणी करावी लागणार आहे. शिक्षक मतदारसंघातील विजयामुळे पदवीधरमध्येही यश मिळेल, असे पक्षाचे गणित असेल, तर दोन्ही मतदारसंघांतील मतदारांची वेगळी मानसिकता आणि स्थानिक समीकरणे ओळखण्यात कुठे कमी पडले, हा प्रश्न उपस्थित होतो.