पुण्यात पेन्शनच्या नावाखाली दोन निवृत्तांना २०.९२ लाखांचा ऑनलाइन गंडा

पुण्यात पेन्शनशी संबंधित दोन सायबर फसवणुकीच्या घटना समोर आल्या आहेत. यात ८३ वर्षांचे निवृत्त व्यावसायिक आणि ५९ वर्षांच्या निवृत्त मुख्याध्यापिका यांचे मिळून एकूण २० लाख ९२ हजार रुपये गेले. त्यामुळे पोलिसांनी नागरिकांना, विशेषतः ज्येष्ठांना, पुन्हा एकदा सावध राहण्याचे आवाहन केले आहे.

पहिल्या प्रकरणात धायरी येथील अशोक शांताराम देशमुख (वय ८३) यांना १०.४३ लाख रुपयांचा फटका बसला. जीवन प्रमाणपत्र (लाइफ सर्टिफिकेट) अपडेट करण्यात मदत करतो, अशा बहाण्याने फेसबुकवरील जाहिरातीतून सायबर चोरट्यांनी त्यांचा मोबाइल हॅक केल्याचा आरोप आहे.

देशमुख यांनी तक्रारीत म्हटले आहे की, ही फसवणूक ६ ऑक्टोबरला संध्याकाळी साडेसहा ते रात्री आठ या वेळेत झाली. चोरट्यांनी फेसबुकवर 'BOI Life Certificate Update for All Pensioners' या नावाने जाहिरात दिली होती. जीवन प्रमाणपत्र अपलोड करण्यासाठी फॉर्म भरायला लावून त्यांना जाळ्यात ओढले, आणि त्यानंतर त्यांच्या मोबाइलचा तसेच बँकेच्या तपशिलांचा ताबा मिळवला, असा आरोप आहे.

बँक ऑफ इंडियातील त्यांच्या खात्यांमधून दोन आरटीजीएस (RTGS) आणि १३ यूपीआय (UPI) व्यवहारांद्वारे ही रक्कम काढून घेण्यात आली. तक्रारदारांची खाती बँकेच्या नवी पेठ आणि सिंहगड रोड शाखेत आहेत. अनोळखी मोबाइल वापरणारे, तसेच ज्या खात्यांमध्ये फसवलेले पैसे वळवले गेले त्या खात्यांचे धारक आणि ती खाती चालवणाऱ्या व्यक्ती यांच्याविरुद्ध पोलिसांनी गुन्हा दाखल केला आहे.

नांदेड सिटी पोलीस स्टेशनचे वरिष्ठ पोलीस निरीक्षक अतुल भोस म्हणाले, "आम्ही या प्रकरणाचा तपास करत आहोत. हा गुन्हा सायबर पोलीस स्टेशनकडून आमच्याकडे वर्ग झाला आहे." भारतीय न्याय संहिता (BNS) २०२३ मधील कलम ३१८(४), ३३६(३), ३४०(२) आणि ३(५), तसेच माहिती तंत्रज्ञान कायद्यातील कलम ४३, ६६, ६६C आणि ६६D नुसार गुन्हा नोंदवला आहे. पैसे कुठे गेले याचा माग काढणे, ते ज्या बँक खात्यांत गेले ती खाती शोधणे आणि यात सामील असलेल्यांची ओळख पटवणे यावर तपासात भर राहील, असे पोलिसांनी सांगितले.

दुसऱ्या घटनेत बाणेर येथील ५९ वर्षांच्या निवृत्त मुख्याध्यापिकेला १०.४९ लाख रुपयांचा गंडा बसला. राष्ट्रीय पेन्शन योजनेत (NPS) पैसे भरायला मदत करतो, असे सांगून एका अनोळखी व्यक्तीने त्यांची फसवणूक केल्याचा आरोप आहे. आरोपीने त्यांच्या डेबिट कार्डचा तपशील आणि पिन मिळवला आणि NKGSB व कॅनरा बँकेतील खात्यांमधून ऑनलाइन व्यवहार करून पैसे वळवले.

तक्रारदार स्नेहा रवी लल्ला यांनी पोलिसांना सांगितले की, पेन्शन योजनेचे फायदे मिळवून देतो असे सांगून चोरट्याने त्यांच्या मोबाइलवर एक लिंक पाठवली. प्रक्रियेत मदत करण्याच्या बहाण्याने त्याने विश्वास संपादन केला आणि मोबाइलची स्क्रीन शेअर करायला लावली. तक्रारीनुसार, त्याने डेबिट कार्डचा तपशील आणि पिनही मागितला आणि त्यांनी तो दिला. त्यानंतर त्याने NKGSB बँकेच्या खात्यातून ५ लाख आणि कॅनरा बँकेच्या खात्यातून ५.४९ लाख रुपये ऑनलाइन ट्रान्सफरने काढले.

बाणेर पोलीस स्टेशनचे वरिष्ठ पोलीस निरीक्षक चंद्रशेखर सावंत म्हणाले, "तक्रारदारांशी संपर्क साधण्यासाठी वापरलेला मोबाइल नंबर आणि ज्या व्यवहारांतून पैसे वळवले गेले त्यांचा आम्ही तपास करत आहोत." पैसे ज्या खात्यांत गेले त्यांचा तपशील आणि आरोपीची ओळख याची पडताळणी सुरू आहे.

पेन्शनधारकांनी सावध राहावे, असे पोलिसांचे म्हणणे आहे. सरकारी सेवा, पेन्शनचे पैसे आणि जीवन प्रमाणपत्र अपडेट यासंबंधीच्या सोशल मीडियावरील जाहिराती व मेसेजचा वापर करून सायबर चोरटे गाफील लोकांना लक्ष्य करतात. अशा जाहिराती बनावट लिंक किंवा फॉर्मकडे नेतात, ज्यातून बँकेची संवेदनशील माहिती किंवा मोबाइलचा ताबा मिळवला जातो. जीवन प्रमाणपत्राशी संबंधित सूचनांची खातरजमा बँकेच्या अधिकृत माध्यमांतून आणि सरकारी पोर्टलवरून करावी, असे पोलिसांनी सांगितले. पडताळणी न झालेल्या लिंकवर क्लिक करू नये, तसेच अनोळखी लोकांना बँकेचे तपशील, ओटीपी किंवा मोबाइल स्क्रीनचा ॲक्सेस देऊ नये, असेही पोलिसांनी म्हटले आहे.