पिंपळे गौरवमध्ये जवळपास १०० बालकलाकारांचे भरतनाट्यम सादरीकरण, ६०० हून अधिक रसिकांची उपस्थिती

पुणे, २८ ऑक्टोबर २००६: सुंदर हालचाली, गुंतागुंतीचे पदन्यास आणि कर्नाटक संगीताचे तालबद्ध सूर यांचा संगम पिंपळे गौरव येथील नटसम्राट निळू फुले नाट्यगृहात रविवारी पाहायला मिळाला. निमित्त होते 'नाट्य वैभवम' या भरतनाट्यम सादरीकरणाचे. महा नाट्यालयाने हा कार्यक्रम आयोजित केला होता आणि त्यात जवळपास १०० बालकलाकार रंगमंचावर उतरले. ६०० हून अधिक प्रेक्षकांनी कार्यक्रमाला हजेरी लावली. तरुण कलाकारांची मेहनत आणि भारतातील शास्त्रीय नृत्यपरंपरेचे टिकून राहिलेले आकर्षण यांचा गौरव या निमित्ताने झाला.

नृत्य सादर करणारे कलाकार प्रामुख्याने सहा ते १६ वर्षे वयोगटातील होते. शिकण्याच्या वेगवेगळ्या टप्प्यांवर असलेल्या विद्यार्थ्यांनी आपापली सादरीकरणे केली. नवशिक्यांचा साधेपणा आणि गोडवा, तर पुढच्या वर्गातील विद्यार्थ्यांची अचूकता आणि भावदर्शनातील खोली अशी झलक या संध्याकाळी दिसली. भरतनाट्यमला किती शिस्त, संयम आणि कलात्मक वाढ लागते, हेही यातून समोर आले.

महा नाट्यालयाच्या संस्थापिका डॉ. महालक्ष्मी कृष्णमूर्ती या गुरू श्रीमती मैथिली राघवन यांच्या शिष्या आहेत. विद्यार्थ्यांनी आतापर्यंत शिकलेले आणि रंगमंचावर वाढत चाललेला त्यांचा आत्मविश्वास एकत्र आणण्याची संधी हे सादरीकरण होते, असे त्यांच्यासाठी होते. पुणेकर न्यूजशी बोलताना डॉ. कृष्णमूर्ती यांनी सांगितले की, वेगवेगळ्या स्तरांवर ही कला शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्या प्रयत्नांचे प्रतिबिंब या कार्यक्रमात पडले. सातत्याने प्रशिक्षण घेतल्याने तरुण नर्तक मूलभूत हालचाली शिकण्यापासून समन्वय, तालाची समज आणि भाव व्यक्त करण्याची क्षमता यापर्यंत कसे पोहोचतात, हे सादरीकरणातून दिसले.

पहिल्या पावलांपासून भावपूर्ण सादरीकरणापर्यंत: कार्यक्रमात भरतनाट्यमच्या वेगवेगळ्या टप्प्यांतील विद्यार्थी सहभागी झाले होते. नवशिक्यांनी साध्या, सुरेल सादरीकरणाने प्रेक्षकांना आपलेसे केले. अधिक अनुभवी नर्तकांनी गुंतागुंतीचे पदन्यास, नेटकी नृत्यरचना आणि अभिनय सादर केला. अभिनय म्हणजे चेहऱ्यावरील हावभाव, मुद्रा आणि शरीराच्या हालचालींतून भावना आणि अर्थ पोहोचवण्याची कला.

या दोन गटांतील फरकातून शास्त्रीय नृत्यशिक्षणाचा एक महत्त्वाचा पैलू समोर आला: कलेतील प्रगती हळूहळू होते आणि ती नियमित सराव, बारकाव्यांकडे लक्ष आणि ताल व भाव यांच्या समजेवर उभी असते. तरुण कलाकारांसाठी रंगमंच म्हणजे मोठ्या प्रेक्षकांसमोर आपले प्रशिक्षण प्रत्यक्षात आणण्याची संधी होती. उपस्थितांच्या उत्साही प्रतिसादाने रंगत वाढली; सादरीकरणांना टाळ्यांची साथ मिळाली आणि कार्यक्रम पुढे सरकत गेला तसे कौतुकही वाढत गेले.

लहान मुले आणि किशोरवयीन मुले यात सहभागी झाल्याने नृत्य अकादमी नव्या पिढीला शास्त्रीय कलांची ओळख करून देण्यात कोणती भूमिका बजावतात, हेही दिसले. सार्वजनिक सादरीकरणांमधून या मुलांमध्ये आत्मविश्वासही वाढतो.

कर्नाटक संगीताने संध्याकाळ अधिक खुलली: 'नाट्य वैभवम'मध्ये थेट कर्नाटक संगीत हा अविभाज्य भाग होता. त्यामुळे सादरीकरणांना तालाची अचूकता आणि संगीताची खोली लाभली. साथीला गायक श्री रोहन पिल्लई, व्हायोलिनवादक श्री विजय बालाजी आणि मृदंगम वादक श्री पंचम उपाध्ये होते. डॉ. कृष्णमूर्ती यांनी नट्टुवनार म्हणून काम पाहिले आणि नर्तकांच्या हालचालींना दिशा देणाऱ्या तालाचा समन्वय साधला.

गायक, व्हायोलिनवादक, तालवादक आणि नर्तक यांच्या जुगलबंदीतून संगीत आणि हालचाली एकमेकांना पूरक ठरणारे एकसंध सादरीकरण उभे राहिले. थेट साथीमुळे भरतनाट्यम आणि कर्नाटक संगीत यांचे जवळचे नातेही अधोरेखित झाले: ताल हा पदन्यासाचा पाया असतो आणि संगीताचा अर्थ नर्तकांच्या भावदर्शनाला आकार देतो. संगीतातील भक्तिभावामुळे वातावरण अधिक भारलेले झाले आणि प्रेक्षक संपूर्ण संध्याकाळ गुंतून राहिले.

परंपरा तरुण शिकाऊंच्या हाती: भरतनाट्यम म्हणजे केवळ हालचालींचा क्रम शिकणे नाही. त्यात शारीरिक शिस्त, तालाची अचूकता, संगीताची जाण आणि सादरीकरणातून भावना व कथा पोहोचवण्याची क्षमता यांचा मेळ असतो. तरुण विद्यार्थ्यांना हे सर्व आत्मसात करायला वेळ लागतो. 'नाट्य वैभवम'सारख्या कार्यक्रमांतून त्यांना आपली प्रगती दाखवता येते आणि प्रेक्षकांसमोर सादरीकरण करताना अधिक सहजता येते.

महा नाट्यालयाच्या संस्थापिका म्हणून डॉ. कृष्णमूर्ती विद्यार्थ्यांना या शास्त्रीय नृत्यप्रकारात मार्गदर्शन करत आहेत. त्यासाठी त्या आपले गुरू श्रीमती मैथिली राघवन यांच्याकडून मिळालेले प्रशिक्षण आणि परंपरा यांचा आधार घेतात. जवळपास १०० विद्यार्थ्यांच्या सहभागामुळे वेगवेगळ्या अनुभवपातळीचे शिकाऊ भरतनाट्यमच्या आवडीने एकत्र आले.

६०० हून अधिक प्रेक्षकांच्या दणदणीत टाळ्यांनी संध्याकाळची सांगता झाली. बालकलाकारांसाठी हा त्यांच्या तयारीला आणि मेहनतीला मिळालेल्या दादेचा क्षण होता, तर गुरूंसाठी विद्यार्थ्यांना शिकलेले सादरीकरणातून मांडताना पाहण्याची संधी. 'नाट्य वैभवम'मधून महा नाट्यालयाने संगीत, हालचाल आणि परंपरा यांचा संगम घडवणारी संध्याकाळ सादर केली आणि पुण्यातील भरतनाट्यमच्या उत्सवात बालकलाकारांना केंद्रस्थानी ठेवले.