राज्यात दोन आठवड्यांत ९३७ तपासण्या, औषध पेढ्यांचे २९ परवाने रद्द आणि ७१ निलंबित

अन्न व औषध प्रशासनाने (FDA) राज्यातील औषध विक्री, औषध उत्पादन आणि सौंदर्यप्रसाधनांच्या निर्मितीत होणाऱ्या नियमभंगावर कडक कारवाई केली आहे. ५ ते १७ ऑक्टोबर २०२६ या दोन आठवड्यांत राज्यातील सातही विभागांत मिळून एकूण ९३७ तपासण्या झाल्या.

या तपासण्यांत त्रुटी सापडलेल्यांना ४५० नोटिसा पाठवण्यात आल्या. त्यातून २९ परवाने रद्द झाले आणि ७१ परवाने निलंबित झाले. विनापरवाना औषध विक्री आणि सौंदर्यप्रसाधनांचे उत्पादन यांच्याविरोधात पाच कारवाया झाल्या. त्यात एकूण २८ लाख ५२ हजार ३०४ रुपयांचा मुद्देमाल जप्त केला गेला.

उत्पादक आणि रक्तकेंद्रांच्या एकूण १०५ तपासण्या झाल्या. यात औषधे, सौंदर्यप्रसाधने आणि वैद्यकीय उपकरणांचे उत्पादक, रक्तकेंद्रे, रक्त साठवणूक केंद्रे आणि औषध चाचणी प्रयोगशाळा येथे पाहणी झाली. या ठिकाणी ६८ नोटिसा दिल्या गेल्या. गंभीर त्रुटी आढळलेल्यांपैकी ७ जणांचे परवाने रद्द झाले आणि २२ जणांचे निलंबित झाले.

या १०५ तपासण्यांची फोड अशी आहे: ॲलोपॅथी औषध उत्पादकांच्या ३६, आयुर्वेदिक औषध उत्पादकांच्या ४, सौंदर्यप्रसाधन उत्पादकांच्या ८, होमिओपॅथी औषध उत्पादकांच्या ४ आणि वैद्यकीय उपकरण उत्पादकांच्या ७. औषध चाचणी प्रयोगशाळांच्या २, रक्तकेंद्रांच्या २२ आणि रक्त साठवणूक केंद्रांच्या २२ तपासण्या झाल्या.

औषध विक्री परवानाधारकांच्या ८३२ तपासण्या झाल्या. त्यात नेहमीच्या तपासण्या, विशेष मोहिमेतील तपासण्या आणि नागरिकांच्या तक्रारींवरून केलेल्या तपासण्या यांचा समावेश आहे. नियम मोडणाऱ्या विक्रेत्यांना ३८२ नोटिसा गेल्या. त्यातून २२ विक्री परवाने रद्द झाले आणि ४९ निलंबित झाले.

FDA च्या मुंबई, छत्रपती संभाजीनगर आणि नागपूर येथील औषध प्रयोगशाळांत दोन आठवड्यांत २७९ औषध नमुन्यांची चाचणी पूर्ण झाली. त्यापैकी २५८ नमुने प्रमाणित दर्जाचे निघाले, तर २१ नमुने अप्रमाणित निघाले. या २१ मध्ये १८ नमुने निकृष्ट दर्जाचे (NSQ) होते, दोन नमुन्यांवर चुकीचे लेबल किंवा ब्रँडिंग (Misbranded) होते आणि एक नमुना बनावट (Spurious) निघाला. या औषधांबाबत कायद्यानुसार पुढची कारवाई सुरू आहे. पाच प्रकरणांत औषधे बाजारातून परत मागवण्याची (Recall) प्रक्रिया झाली.

जालन्यात नवजीवन मेडिकल अँड जनरल स्टोअर्स या पेढीने परवाने जमा केले होते. तरीही विनापरवाना जागेत औषधांचा साठा ठेवून धंदा सुरू असल्याचे दिसले. तिथे ५८ हजार ७७२ रुपयांचा ॲलोपॅथी औषधसाठा जप्त झाला. नागपुरात फिनिक्स मेडिकॉर्प येथेही परवाने जमा केल्यानंतर विनापरवाना जागेत साठा ठेवलेला आढळला आणि २२ लाख ३ हजार ७४४ रुपयांचा औषधसाठा जप्त झाला.

बारामतीत वेदास हर्बल्स महिला गृह उद्योग येथे विनापरवाना साबणाचे, म्हणजेच सौंदर्यप्रसाधनाचे उत्पादन चालू होते. तिथून ४ लाख ५ हजार ६७८ रुपयांचा साठा जप्त केला. वसई पूर्व येथील जी. बी. कॉस्मेटिक्समध्ये विनापरवाना नेलपॉलिशचे उत्पादन, पॅकिंग आणि विक्री सुरू होती. कच्चा माल, पॅकिंग साहित्य आणि यंत्रसामग्री असा १ लाख ८३ हजार ९१८ रुपयांचा मुद्देमाल जप्त झाला.

छत्रपती संभाजीनगरमध्ये नायराझेपाम (Nitrosun 10) या गुंगीकारक औषधाच्या ३४ गोळ्यांची बेकायदेशीर खरेदी-विक्री झाली. त्याबद्दल दोन जणांवर गुन्हा दाखल झाला. NDPS कायदा, १९८५ आणि औषधे व सौंदर्यप्रसाधने कायदा यांनुसार कारवाई करून दोघांनाही अटक झाली. या प्रकरणात १९२ रुपयांचा मुद्देमाल जप्त केला.

FDA ने नागरिकांना आवाहन केले आहे की औषधे फक्त परवानाधारक विक्रेत्यांकडून आणि बिल घेऊनच घ्यावीत. निकृष्ट किंवा बनावट औषधे, विनापरवाना औषध किंवा सौंदर्यप्रसाधनांचे उत्पादन व विक्री, तसेच डॉक्टरांच्या चिठ्ठीशिवाय गुंगीकारक औषधांची विक्री दिसली, तर लगेच तक्रार करावी. त्यासाठी FDA च्या अधिकृत तक्रार पोर्टलवर ऑनलाइन तक्रार नोंदवता येते किंवा जवळच्या अन्न व औषध प्रशासन कार्यालयात संपर्क करता येतो.