केज बिझनेस स्कूलचा विजयभूमी विद्यापीठातून भारतीय विद्यार्थ्यांना फ्रान्सला जाण्याचा मार्ग

मुंबई, 27 ऑक्टोबर 2026: फ्रेंच बिझनेस स्कूल केज (KEDGE Business School) विजयभूमी विद्यापीठातील आपल्या मुंबई कॅम्पसमधून भारतीय विद्यार्थ्यांना आंतरराष्ट्रीय व्यवस्थापन शिक्षणाची संधी देत आहे. भारतात शिक्षण घ्यायचे आणि फ्रान्समध्येही शैक्षणिक अनुभव मिळवायचा, असा मार्ग यातून उपलब्ध होतो.

विजयभूमी विद्यापीठातील केजचे संचालक (भारत) डॉ. नवनीत शर्मा यांच्या म्हणण्यानुसार, संस्थेचे भारतातील अस्तित्व फक्त विद्यार्थ्यांच्या मागणीमुळे नाही, तर भारत आणि फ्रान्स यांच्यातील वाढत्या व्यावसायिक संबंधांमुळेही आहे. भारतात 1,000 पेक्षा जास्त फ्रेंच व्यावसायिक आस्थापना काम करतात, तर फ्रान्समध्ये 150 पेक्षा जास्त भारतीय कंपन्या कार्यरत आहेत, असे शर्मा यांनी सांगितले. या दोन्ही देशांची बाजारपेठ, व्यवसाय संस्कृती आणि कामाची पद्धत समजणारे लोक या कंपन्यांना हवे असतात.

केजचे डायरेक्टर जनरल अलेक्झांडर दे नव्हाय (Alexandre de Navailles) यांनी फेब्रुवारी 2026 मधील भारत भेटीत सांगितल्याप्रमाणे, फ्रेंच व्यवसाय संस्कृतीची ओळख आणि त्याचे प्रशिक्षण पदवीधरांना फायदेशीर ठरू शकते, असेही शर्मा म्हणाले.

विजयभूमी विद्यापीठाच्या सहकार्याने केज ग्लोबल बॅचलर ऑफ बिझनेस अॅडमिनिस्ट्रेशन (ग्लोबल बीबीए) हा अभ्यासक्रम चालवते. तीन वर्षांचा हा कोर्स विद्यार्थी भारतातच पूर्ण करू शकतात आणि त्याचा अभ्यासक्रम केजच्या आंतरराष्ट्रीय शैक्षणिक पद्धतीनुसार ठरलेला आहे. वार्षिक शिकवणी शुल्क 6 लाख रुपये असून तीन वर्षांचे एकूण शिकवणी शुल्क 18 लाख रुपये होते. शर्मा यांच्या माहितीनुसार, तीन वर्षांसाठी हॉस्टेल आणि जेवणाचा खर्च सुमारे 4.5 लाख रुपये धरला आहे.

विद्यार्थ्यांना फ्रान्समध्ये थोड्या कालावधीसाठी शैक्षणिक वास्तव्याचा पर्यायही घेता येतो. त्यामुळे संपूर्ण पदवी परदेशात पूर्ण न करताही युरोपातील संस्कृती आणि व्यवसाय पद्धती जवळून पाहता येतात. भारतात राहून शैक्षणिक आणि व्यावसायिक पाया पक्का करता येतो आणि आंतरराष्ट्रीय शिक्षणाचे पर्यायही कायम राहतात, असे शर्मा यांनी सांगितले.

तुलनेसाठी, केजने दिलेल्या आकडेवारीनुसार फ्रान्समध्ये शिकण्याचा वार्षिक शिकवणी खर्च 15,000 युरो असून राहण्याखाण्याचा अंदाजे खर्च 21,600 युरो आहे. शिक्षणाचा कालावधी, राहण्याची सोय आणि इतर खर्च पाहून विद्यार्थी आणि पालकांनी एकूण खर्चाची तुलना करावी लागेल.

युरोपात जास्त काळ शिकायची इच्छा असलेल्यांसाठी 3+1+1 हा मार्ग आहे. यात विद्यार्थी भारतात तीन वर्षांचे पदवी शिक्षण घेतात, त्यानंतर मास्टर्स कार्यक्रमाचे पहिले वर्ष भारतात आणि दुसरे वर्ष फ्रान्समध्ये करतात. शिक्षणाचा मोठा भाग भारतात पूर्ण करता येतो आणि पदव्युत्तर पातळीवर आंतरराष्ट्रीय अनुभवही मिळतो, हा यामागचा हेतू आहे. प्रत्यक्षात कोणती पदवी मिळेल, हे निवडलेल्या कार्यक्रमाच्या मंजूर रचनेवर अवलंबून असते, असे शर्मा यांनी सांगितले.

फ्रान्समध्ये पात्र मास्टर्स शिक्षण पूर्ण करणारे विद्यार्थी शिक्षणानंतर नोकरी शोधण्यासाठी किंवा व्यवसाय सुरू करण्यासाठीच्या निवास परवान्यासाठी अर्ज करण्यास पात्र ठरू शकतात. मात्र ही पात्रता आणि इमिग्रेशनच्या लागू अटींवर अवलंबून आहे. अशा तरतुदींमुळे नोकरी शोधण्याची किंवा व्यवसाय उभारण्याची संधी मिळते, नोकरीची हमी मिळत नाही.

केज मुंबई सप्लाय चेन मॅनेजमेंट आणि स्पोर्ट्स मॅनेजमेंट या विषयांतही मास्टर्स कार्यक्रम चालवते. संस्थेच्या म्हणण्यानुसार, 2025 च्या जागतिक क्रमवारीत हे दोन्ही कार्यक्रम आपापल्या गटात दुसऱ्या क्रमांकावर होते. ही क्रमवारी कार्यक्रमांचे स्थान दाखवते, पण त्यावरून नोकरी किंवा करिअरमधील प्रगतीची हमी मिळते असे समजू नये, असे शर्मा म्हणाले. नोकरीचे निकाल विद्यार्थ्यांची कौशल्ये, इंटर्नशिप, शैक्षणिक कामगिरी आणि ते शोधत असलेल्या संधी यांवर अवलंबून असतात, असेही त्यांनी सांगितले.

विजयभूमी विद्यापीठ कर्जतमध्ये आहे. तिथल्या कॅम्पसवर बिझनेसचे विद्यार्थी तंत्रज्ञान, इंजिनिअरिंग, डिझाइन, कायदा आणि इतर शाखांतील सहकाऱ्यांशी संवाद साधू शकतात. शर्मा यांच्या मते, असे वातावरण विद्यार्थ्यांना वेगवेगळ्या क्षेत्रांत मिळून काम करायला प्रोत्साहन देते, आणि प्रत्यक्ष व्यवसायही असेच चालतात. उदाहरणार्थ, सप्लाय चेनचे विद्यार्थी तंत्रज्ञान आणि अॅनालिटिक्सशी जोडले जातात, तर स्पोर्ट्स मॅनेजमेंटचे विद्यार्थी डिझाइन, मीडिया आणि तंत्रज्ञानात काम करणाऱ्या सहकाऱ्यांशी बोलू शकतात. उद्योजक व्हायची इच्छा असलेले विद्यार्थी वेगवेगळ्या शाखांमधून कल्पनांचा शोध घेऊ शकतात. हा निवासी कॅम्पस विद्यापीठासारखे शिक्षणाचे वातावरण देतो आणि तरीही मुंबईच्या व्यापक आर्थिक क्षेत्राशी जोडलेला राहतो, असे शर्मा यांनी सांगितले.

केज मुंबईच्या रोजगारक्षमतेच्या पद्धतीत उद्योगांशी संवाद, प्रत्यक्ष प्रकल्प आणि अभ्यासक्रमादरम्यानच इंटर्नशिप यांवर भर आहे. करिअरची तयारी पदवी हातात येईपर्यंत लांबणीवर टाकली जात नाही. विजयभूमी विद्यापीठाचे भारतीय उद्योगांशी असलेले संबंध केजच्या आंतरराष्ट्रीय माजी विद्यार्थी नेटवर्कशी आणि कंपन्यांच्या भागीदारीशी जोडण्याचा संस्थेचा प्रयत्न आहे, असे शर्मा म्हणाले. केजच्या माहितीनुसार, जगभरात त्यांचे 90,000 माजी विद्यार्थी आणि 300 कॉर्पोरेट भागीदार आहेत. यामुळे भारतात आणि परदेशात व्यावसायिक ओळखी मिळण्यास मदत होऊ शकते, पण इंटर्नशिप आणि प्लेसमेंटची हमी नाही.

शर्मा यांच्या म्हणण्यानुसार, ज्यांना आंतरराष्ट्रीय बिझनेस शिक्षण हवे आहे पण सुरुवात भारतातून करायची आहे, त्यांना केज मुंबई आकर्षक वाटू शकते. या पद्धतीत कुटुंबांना सुरुवातीचा शिक्षणखर्च भारतातच सांभाळता येतो, आणि फ्रान्समध्ये थोडा काळ राहण्याचा किंवा तिथे पदव्युत्तर शिक्षण घेण्याचा पर्याय खुला राहतो. नेहमीच्या भारतीय बिझनेस पदवीच्या तुलनेत हा कार्यक्रम आंतरराष्ट्रीय शैक्षणिक चौकट आणि परदेशात शिकण्याच्या संधी देतो. संपूर्ण पदवी परदेशात करण्याच्या तुलनेत विद्यार्थ्यांना शिक्षणाचा मोठा भाग भारतात घेता येतो.

निवड विद्यार्थ्यांची शैक्षणिक उद्दिष्टे, आर्थिक परिस्थिती आणि आंतरराष्ट्रीय अनुभवातील रस यांवर ठरवावी, असे शर्मा म्हणाले. इच्छुक विद्यार्थी आणि पालकांनी कार्यक्रमाची मंजूर पदवी रचना, एकूण शिकवणी आणि राहण्याचा खर्च, परदेशी मार्गांसाठीची पात्रता आणि इंटर्नशिप व नोकरीच्या प्रत्यक्ष संधी या गोष्टी पाहाव्यात. आंतरराष्ट्रीय बिझनेस शिक्षण देताना विद्यार्थ्याची शैक्षणिक वाटचाल घराच्या जवळून सुरू करण्याची मुभा देणे, हे केजच्या भारतातील उपक्रमाचे उद्दिष्ट आहे.