१ नोव्हेंबरपासून बदलणार पेन्शन, ITR, एलपीजी सिलिंडरसह काही नियम; सामान्यांच्या खिशावर परिणाम

नवा महिना सुरू झाला की रोजच्या आयुष्याशी आणि पैशांच्या व्यवहारांशी जोडलेले काही नियम बदलतात. येत्या १ नोव्हेंबर २०२६ पासून देशात असेच काही बदल लागू होणार आहेत. त्याचा थेट परिणाम सर्वसामान्यांच्या खिशावर होणार आहे. पेन्शनधारक, व्यावसायिक तसेच घरगुती आणि व्यावसायिक गॅस वापरणारे ग्राहक, या सगळ्यांसाठी हे बदल महत्त्वाचे आहेत. सगळी कामे वेळेवर उरकायची असतील आणि आर्थिक फटका टाळायचा असेल, तर या बदलांची माहिती असायलाच हवी.

सरकारी पेन्शन घेणाऱ्या ज्येष्ठ नागरिकांसाठी नोव्हेंबर महिना महत्त्वाचा आहे. पेन्शनधारकांना दरवर्षी आपले जीवन प्रमाणपत्र (लाइफ सर्टिफिकेट) जमा करावे लागते. त्यावरून पेन्शनधारक हयात असल्याची खात्री होते आणि पेन्शन सुरळीत चालू राहते.

८० वर्षे किंवा त्याहून जास्त वयाच्या ज्येष्ठ नागरिकांसाठी ही प्रक्रिया १ ऑक्टोबरपासून सुरू झाली आहे. बाकी सर्व पेन्शनधारकांसाठी जीवन प्रमाणपत्र जमा करण्याची प्रक्रिया १ नोव्हेंबरपासून सुरू होत आहे. हे प्रमाणपत्र जमा करण्याची शेवटची तारीख ३० नोव्हेंबर २०२६ ठरवण्यात आली आहे. पेन्शनधारक बँकेत जाऊन किंवा आधारचा वापर करून डिजिटल पद्धतीने हे प्रमाणपत्र सहज जमा करू शकतात. मुदतीत प्रमाणपत्र दिले नाही, तर पेन्शन मिळण्यात अडथळे येऊ शकतात.

इन्कम टॅक्स रिटर्न (ITR) भरणाऱ्यांसाठी या महिन्यात दिलासा देणारी तारीख आली आहे. आर्थिक वर्ष २०२५-२६ साठी ज्या करदात्यांना नियमांनुसार आपल्या खात्यांचे टॅक्स ऑडिट (Tax Audit) करावे लागते, त्यांच्यासाठी ITR भरण्याची शेवटची तारीख ३१ ऑक्टोबरवरून वाढवून २१ नोव्हेंबर २०२६ करण्यात आली आहे. मात्र ही वाढीव मुदत सर्वसामान्य करदात्यांना लागू नाही. त्यामुळे व्यापारी आणि व्यावसायिकांनी आपल्या श्रेणीनुसार शेवटची तारीख तपासून घ्यावी.

देशातील तेल आणि गॅस कंपन्या दर महिन्याच्या पहिल्या तारखेला एलपीजी सिलिंडरच्या किमतींचा आढावा घेऊन नवे दर जाहीर करतात. त्यानुसार १ नोव्हेंबरला घरगुती आणि व्यावसायिक (कमर्शियल) गॅस सिलिंडरच्या दरांत बदल होण्याची शक्यता आहे. गॅसचे भाव वाढणार की कमी होणार, हे कंपन्यांच्या अधिकृत घोषणेनंतरच कळेल.

घरगुती सिलिंडरच्या भावात बदल झाला तर सर्वसामान्यांचे घरगुती बजेट कोलमडू शकते. कमर्शियल सिलिंडरच्या दरांचा फटका हॉटेल, रेस्तरां आणि इतर व्यावसायिक उद्योगांना बसू शकतो. म्हणून गॅस सिलिंडर बुक करण्यापूर्वी आपल्या शहरातील ताजे दर नक्की तपासा.

बँक ग्राहकांनी फिक्स्ड डिपॉझिटमध्ये (FD) पैसे गुंतवण्यापूर्वी आपल्या बँकेचे व्याजदर, मुदत आणि प्री-मॅच्युअर विथड्रॉवलच्या अटी, म्हणजे मुदत पूर्ण होण्यापूर्वी पैसे काढण्याच्या अटी, तपासून घ्याव्यात. १ नोव्हेंबरपासून सर्वसामान्य एफडीवरील व्याजदराबाबत कोणताही युनिव्हर्सल नियम बदलल्याची स्पष्ट माहिती नाही. तरीही कोणत्याही नव्या बदलाबाबत आपल्या बँकेची अधिकृत अधिसूचना किंवा माहिती वेळोवेळी वाचणे नेहमीच फायद्याचे ठरते.