वाशीत सायकलवर विसावलेल्या मोठ्या अजगराला सुखरूप पकडून सोडले

नवी मुंबईतील वाशी येथे एका रहिवासी भागात सायकलवर एक मोठा भारतीय अजगर (Indian rock python) विसावलेला दिसला. हा साप पाहून परिसरात चिंता पसरली आणि त्यानंतर बचावकार्य सुरू झाले. हे काम वन्यजीवांसाठी काम करणाऱ्या सह्याद्री रेस्क्यू वॉरियर्स (Sahyadri Rescue Warriors) या संस्थेच्या सदस्यांनी केले.

सापाबद्दल बचावासाठी फोन आल्यानंतर संस्थेचे सदस्य अक्षय दांगे आणि धीरज गायकवाड तातडीने घटनास्थळी पोहोचले. त्यांनी या सापाला कोणतीही इजा न होता सुरक्षितपणे पकडले.

अजगर दिसल्यामुळे स्थानिक रहिवासी चिंतेत होते. त्यामुळे बचाव करणाऱ्यांनी त्यांच्याशीही संवाद साधला. अजगरांचे पर्यावरणातील महत्त्व काय आहे आणि परिसंस्थेचा समतोल राखण्यात त्यांची भूमिका कशी असते, हे त्यांनी लोकांना समजावून सांगितले.

पकडल्यानंतर या अजगराला योग्य अशा नैसर्गिक अधिवासात सोडून देण्यात आले.

शहरीकरण झपाट्याने वाढत आहे आणि वन्यजीवांचे अधिवास कमी होत आहेत. त्यामुळे वस्ती आणि निसर्गाचे अधिवास एकमेकांच्या जवळ येत आहेत. परिणामी माणूस आणि वन्यजीव यांची गाठ पडण्याचे प्रसंग वाढत आहेत, याकडे या घटनेने पुन्हा एकदा लक्ष वेधले आहे.

शहरी भागात वन्य प्राणी असू शकतात, याची नागरिकांना जाणीव करून देणे महत्त्वाचे आहे, असे वन्यजीव बचावकर्त्यांनी सांगितले. असे प्राणी दिसल्यावर जबाबदारीने वागण्याची गरजही त्यांनी अधोरेखित केली. वन्य प्राण्यांजवळ जाऊ नये, त्यांना इजा करू नये आणि स्वतः त्यांना पकडण्याचा प्रयत्न करू नये, असे आवाहन त्यांनी रहिवाशांना केले. मदतीसाठी प्रशिक्षित वन्यजीव बचावकर्त्यांशी संपर्क साधावा, असेही त्यांनी सांगितले.

ऑक्टोबर महिन्यात यापूर्वी ठाण्यात एक वेगळी घटना घडली होती. तिथे जाळ्यात अडकलेल्या धामण जातीच्या प्रौढ सापाची सुटका करण्यात आली. त्याची लांबी सुमारे ७ ते ८ फूट होती.

जाळ्यात साप अडकल्याचा फोन ठाणे रेंज वन विभागाला आला. विभागाने वाइल्डलाइफ वेल्फेअर असोसिएशनच्या (WWA) एका बचावकर्त्याला कळवले. तो घटनास्थळी पोहोचला आणि त्याने काळजीपूर्वक सापाला जाळ्यातून मोकळे केले. सापाच्या अंगावर कुठेही जखम दिसली नाही.

थोडा वेळ निरीक्षण केल्यानंतर सापाला त्याच जागी सोडण्यात आले, जेणेकरून त्याच्या नेहमीच्या वावराच्या परिसराला धक्का लागू नये.

WWA चे स्वयंसेवक शिवम दुबे म्हणाले, "टाकून दिलेली जाळी वन्यजीवांसाठी गंभीर धोका ठरू शकतात. साप आणि इतर प्राणी त्यात अडकतात आणि स्वतःची सुटका करून घेताना त्यांना खूप त्रास होतो. लोकांनी अशी जाळी जबाबदारीने टाकली पाहिजेत. जाळ्यात अडकलेला साप दिसला, तर स्वतः हाताळण्याचा प्रयत्न करण्याऐवजी वन विभागाला किंवा प्रशिक्षित वन्यजीव बचावकर्त्यांना कळवावे."

टाकून दिलेल्या जाळ्यांमुळे वन्यजीवांना धोका निर्माण होतो आणि प्राणी अडकू नयेत म्हणून कचरा जबाबदारीने टाकण्याची गरज आहे, हेच या घटनेतून दिसते.