बांधकामांमुळे धूळ आणि प्रदूषण: ठाणे महापालिकेची ६९ विकासकांना नोटीस

ठाणे महानगरपालिकेने बांधकामामुळे होणाऱ्या वायुप्रदूषणाविरुद्ध कठोर पावले उचलली आहेत. शहरातील ८० बांधकाम स्थळांची पाहणी केल्यानंतर महापालिकेने ६९ विकासकांना कारणे दाखवा नोटीस (show-cause notice) बजावली आहे. याशिवाय प्रदूषण नियंत्रणाबाबतच्या नियमांचे उल्लंघन केल्याप्रकरणी सात विकासकांवर एकूण ३.५ लाख रुपयांचा दंडही आकारण्यात आला आहे.

ही तपासणी मोहीम ठाणे महानगरपालिकेच्या वायुप्रदूषण नियंत्रण विभागाने २६ ते ३० ऑक्टोबर या काळात राबवली. या मोहिमेत शहरातील नऊ प्रभाग समिती क्षेत्रांचा समावेश होता. ठाणे शहरात सुरू असलेल्या विविध बांधकाम आणि पायाभूत सुविधा प्रकल्पांमुळे धूळ आणि वायुप्रदूषण वाढत आहे. या समस्येच्या पार्श्वभूमीवर ही कारवाई करण्यात आली आहे.

महापालिकेच्या माहितीनुसार, तपासणी केलेल्या ८० पैकी ६९ बांधकाम स्थळांवर नियमांचे उल्लंघन झाल्याचे आढळले. संबंधित विकासकांना आवश्यक त्या प्रदूषण नियंत्रण उपाययोजना लागू करण्यासाठी सात दिवसांची मुदत देण्यात आली आहे. यातील सात विकासकांवर प्रत्येकी ५०,००० रुपयांप्रमाणे एकूण ३.५ लाख रुपयांचा दंड ठोठावण्यात आला आहे.

सध्या ठाणे शहरात सुमारे ४१९ बांधकाम प्रकल्प सुरू आहेत. या ठिकाणांहून निर्माण होणारी धूळ, माती आणि बांधकामाचा राडारोडा यामुळे हवेची गुणवत्ता खालावत आहे. त्यामुळे शहरातील रहिवाशांच्या आरोग्यालाही धोका निर्माण होत आहे.

मुंबई उच्च न्यायालयाने वायुप्रदूषणाशी संबंधित एका जनहित याचिकेवर सुनावणी करताना बांधकाम स्थळांवरील प्रदूषण आटोक्यात ठेवण्यासाठी काही निर्देश दिले आहेत. धूळ कमी करण्यासाठी आणि पर्यावरणीय मानकांचे पालन व्हावे यासाठी विकासकांना २९ निश्चित मार्गदर्शक तत्त्वे पाळणे बंधनकारक आहे. मात्र महापालिकेच्या तपासणीत अनेक बांधकाम स्थळांवर हे अनिवार्य उपाय पाळले जात नसल्याचे दिसून आले.

या मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये ५० मीटरपेक्षा जास्त उंचीच्या इमारतींभोवती किमान २५ फूट उंच संरक्षक पत्रे (protective sheets) लावणे, इमारती चारही बाजूंनी हिरव्या जाळ्यांनी (green nets) झाकणे आणि धूळ पसरू नये म्हणून नियमितपणे पाणी फवारणे यांचा समावेश आहे. तसेच बांधकाम स्थळांवर वायुप्रदूषण मोजणारी यंत्रणा (monitoring systems) बसवणेही आवश्यक आहे.

नियमांचे गंभीर उल्लंघन आढळले, तर संबंधित प्राधिकरणाकडून काम थांबवण्याची नोटीस (stop-work notice) दिली जाऊ शकते किंवा बांधकाम स्थळ सील केले जाऊ शकते. याच मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार उघड्यावर कचरा जाळण्यास मनाई आहे, आणि स्मशानभूमी व बेकरीमध्ये पर्यावरणपूरक इंधन वापरणे बंधनकारक करण्यात आले आहे.