शिवाजी पार्कात फटाक्यांना मनाई, शांतता क्षेत्राचे फलक लावणार महापालिका

दिवाळी जवळ आल्याने मुंबईतील शिवाजी पार्क परिसरात BMC च्या जी नॉर्थ वॉर्डकडून फलक लावले जाणार आहेत. हे क्षेत्र शांतता क्षेत्र म्हणून जाहीर आहे आणि इथे फटाके फोडण्यास मनाई आहे, अशी सूचना येणाऱ्यांना या फलकांवर दिली जाईल. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या आदेशानुसार हे पाऊल उचलले जात असल्याचे महापालिकेच्या एका अधिकाऱ्याने सांगितले. शिवाजी पार्क हे शांतता क्षेत्र असल्याला जी नॉर्थ वॉर्डच्या अधिकाऱ्यांनीही दुजोरा दिला.

छत्रपती शिवाजी महाराज पार्क ALM चे सचिव वैभव रेगे म्हणाले, "ही मोठी गोष्ट आहे. असे पहिल्यांदाच होत आहे. आधी पोलीस स्टेशनजवळ एकच जुना बोर्ड होता आणि त्यावरही फटाक्यांचा उल्लेख नव्हता."

महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाच्या (MPCB) प्रवक्त्यांनी सांगितले की, रस्ते, फुटपाथ आणि मोकळ्या जागांसह सार्वजनिक ठिकाणी नेहमीचे फटाके फोडण्यावर उच्च न्यायालयाने निर्बंध घातले आहेत. शांतता क्षेत्रांसाठी आणखी कडक बंधने असल्याकडे लक्ष वेधत प्रवक्ते म्हणाले, "शांतता क्षेत्रात कोणताही फटाका किंवा ध्वनिप्रदूषण चालत नाही. हा आदेश पोलिसांना अमलात आणावा लागेल."

दिवाळीत शिवाजी पार्कात मोठ्या प्रमाणावर फटाके उडवले जातात आणि त्यामुळे हवेचे व आवाजाचे प्रदूषण होते, अशी तक्रार इथले रहिवासी वारंवार करत आहेत. खबरदारी म्हणून त्यांनी मंगळवारी शिवाजी पार्क पोलीस स्टेशनला निवेदन दिले. उच्च न्यायालयाच्या आदेशांनुसार फटाके फोडण्यासाठी ठरवलेल्या मार्गदर्शक सूचना मोडणाऱ्यांवर शिवाजी पार्कात "कठोर कारवाई करावी", अशी मागणी त्यात आहे.

कर्मचाऱ्यांची कमतरता आणि राजकीय दबाव यांमुळे पोलिसांची अंमलबजावणी अपुरी पडली, असा रहिवाशांचा आरोप आहे. सणासाठी पोलिसांचे नियोजन काय, असे विचारले असता शिवाजी पार्क पोलीस स्टेशनच्या एका अधिकाऱ्याने "आम्ही त्यावर काम करत आहोत", असे उत्तर दिले.

रहिवाशांनी निवेदन दिल्यानंतर एका दिवसाने महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेने (मनसे) यंदा शिवाजी पार्कावर दीपोत्सव आयोजित करणार नसल्याचे जाहीर केले. महाराष्ट्रभर दुष्काळसदृश स्थिती असल्याचे कारण पक्षाने दिले. पक्षप्रमुख राज ठाकरे यांच्या म्हणण्यानुसार, रोषणाई आणि आतषबाजी पाहण्यासाठी मुंबई, ठाणे आणि राज्याच्या इतर भागांतून लोक या वार्षिक कार्यक्रमाला येतात. निर्णयाबद्दल ते म्हणाले, "मात्र यंदा दीपोत्सव साजरा न करण्याचा निर्णय आम्ही घेतला आहे. महाराष्ट्रावर कोसळलेल्या, असलेल्या आणि घोंघावणाऱ्या भीषण दुष्काळाचे एकमेव कारण आहे. या भीषण दुष्काळाच्या पार्श्वभूमीवर असा सण साजरा करणे माझ्या मनाला पटलेच नाही."

अनेक वर्षांपासून दिवाळीत वाढत्या हवा व आवाजाच्या प्रदूषणाची तक्रार करणाऱ्या रहिवाशांना कार्यक्रम रद्द झाल्याने आणि उच्च न्यायालयाच्या आदेशामुळे यंदा थोडा दिलासा मिळेल, अशी आशा आहे. मात्र बाहेरून येणारे लोक तरीही जमून स्वतःहून फटाके फोडत राहतील, अशी भीतीही त्यांना वाटते.

रेणुका पिंटो या रहिवासी म्हणाल्या, "मला आणि माझ्या मुलांना श्वसनाचे विकार आहेत. वर्षभर बांधकामाच्या प्रदूषणाचा त्रास होतो आणि दिवाळीत हवेची गुणवत्ता इतकी घसरते की दरवर्षी आम्हाला शहर सोडून जावे लागते. यंदा कार्यक्रम रद्द झाल्याच्या घोषणेमुळे थोडा दिलासा मिळाला आहे."

४९ वर्षांचे वैभव रेगे, सचिव, शिवाजी पार्क ALM, म्हणाले, "गेल्या काही वर्षांत मनसे फटाके आणि रोषणाईसह दिवाळीचा विशेष कार्यक्रम आयोजित करत आली आहे. धनत्रयोदशीपासून सात दिवसांपर्यंत फटाके सुरू राहतात आणि AQI अत्यंत वाईट होतो. रद्द होणे हा तात्पुरता दिलासा आहे. पुढच्या वर्षीही ते बंद करतील, अशी आशा करूया."

४८ वर्षांचे निशांत गाला, रहिवासी, म्हणाले, "बाहेरून लोक इथे येतात आणि फटाके फोडतात. कार्यक्रमामुळे याचे प्रमाण वाढले आहे. मनसेने यंदा कार्यक्रम रद्द केल्याने मला हायसे वाटले, पण हे कायमचे नसेल."

७५ वर्षांचे मधुकर प्रभू, शिवाजी पार्क रहिवासी, म्हणाले, "आम्हा ज्येष्ठ नागरिकांना खिडक्या उघडणेही कठीण जाते. घरातसुद्धा मोठ्या आवाजाचा त्रास मुलांना आणि पाळीव प्राण्यांना होतो. अनेक रहिवाशांनी रुग्णालयात दाखल होण्याचे प्रसंगही पाहिले आहेत."