मुंबई लोकलमध्ये इयरफोनशिवाय गाणी, रील वाजवल्यास ५,००० रुपयांपर्यंत दंडाचा विचार

मुंबईच्या सेंट्रल रेल्वे (CR) आणि वेस्टर्न रेल्वे (WR) उपनगरी मार्गांवरून प्रवास करताना इयरफोनशिवाय मोबाइलवर मोठ्या आवाजात गाणी लावली, व्हिडिओ पाहिले किंवा सोशल मीडियावरच्या रील स्क्रोल केल्या, तर प्रवाशांना शिक्षा होऊ शकते. आवाजामुळे होणारा त्रास थांबवावा आणि प्रवाशांचा प्रवास सुखाचा व्हावा, यासाठी रेल्वे अधिकारी प्रयत्न वाढवत आहेत.

प्रस्तावित मोहिमेत रेल्वेचे कर्मचारी आधी फोनच्या स्पीकरवर ऑडियो वाजवून इतरांना त्रास देणाऱ्या प्रवाशांना फक्त ताकीद देतील. थांबायला सांगितल्यानंतरही जे प्रवासी तसेच करत राहतील, त्यांच्यावर रेल्वे कायद्याच्या कलम 145 नुसार कारवाई होऊ शकते. हे कलम रेल्वे परिसरातील त्रासदायक आणि गैरवर्तनाशी संबंधित आहे.

परिस्थिती आणि लागू कायदेशीर नियम यांवर अवलंबून, शिक्षेत ५,००० रुपयांपर्यंतचा दंड आणि सहा महिन्यांपर्यंतचा तुरुंगवास असू शकतो. सेंट्रल रेल्वे आणि वेस्टर्न रेल्वेने कर्मचाऱ्यांना सूचना दिल्या आहेत की इयरफोनशिवाय मोठ्या आवाजात ऑडियो वाजवणाऱ्या प्रवाशांना ओळखा. ही मोहीम आधी लोकल गाड्यांमध्ये सुरू होण्याची अपेक्षा आहे आणि नंतर ती लांब पल्ल्याच्या गाड्यांपर्यंत वाढवली जाऊ शकते.

वेस्टर्न रेल्वेच्या एका अधिकाऱ्याने सांगितले की सर्वात आधी प्रवाशांना त्रासदायक वर्तन बंद करायला सांगितले जाईल. त्यांनी ताकीदीकडे दुर्लक्ष केले, तर रेल्वे कर्मचारी पुढची कारवाई करू शकतात.

ज्या प्रवाशांना याचा त्रास होतो, ते तिकीट चेकर किंवा तिकीट कलेक्टरकडे जाऊन तक्रार करू शकतात. त्यानंतर रेल्वे कर्मचारी मध्ये पडून संबंधित प्रवाशाला मोठ्या आवाजात ऑडियो बंद करायला सांगू शकतात.

रेल्वे यावर कडक का होत आहे? स्वस्त मोबाइल इंटरनेटमुळे व्हिडिओ, गाणी आणि सोशल मीडियावरच्या रील सहज मिळतात. त्यामुळे गर्दीच्या उपनगरी गाड्यांमध्ये फोनच्या स्पीकरवर हे सगळे वाजवणे चिंतेचा विषय झाला आहे.

मोठ्या आवाजातल्या ऑडियोमुळे आराम करणाऱ्या, वाचणाऱ्या किंवा गप्पा मारणाऱ्या प्रवाशांना त्रास होऊ शकतो, विशेषतः डबे भरलेले असतात त्या पीक अवर्समध्ये. अशा अडचणींमुळे प्रवाशांमध्ये वादही होऊ शकतात. फेडरेशन ऑफ सबअर्बन रेल पॅसेंजर्स असोसिएशनचे अध्यक्ष नंदकुमार देशमुख यांनी सांगितले आहे की गर्दीच्या गाड्यांमध्ये फोनच्या मोठ्या आवाजामुळे कसा त्रास होतो आणि कधी कधी भांडणेही होतात.

रेल्वे अधिकाऱ्यांचे म्हणणे आहे की सार्वजनिक वाहतुकीत प्रवाशांनी एकमेकांच्या सोयीचा आदर करावा, हा या उपक्रमाचा हेतू आहे.

स्टेशनवर आणि गाड्यांमध्ये घोषणा करण्याचाही अधिकारी विचार करत आहेत, म्हणजे प्रवाशांना योग्य वर्तनाची माहिती मिळेल. हे संदेश मराठी, हिंदी आणि इंग्रजीत दिले जाऊ शकतात.

बृहन्मुंबई इलेक्ट्रिक सप्लाई अँड ट्रान्सपोर्ट (BEST) कंपनीने बसमध्ये आधीच स्टिकर लावले आहेत, जेणेकरून प्रवाशांनी मोबाइलवर मोठ्या आवाजात ऑडियो वाजवू नये. हे पाऊल दक्षिण रेल्वेच्या अशाच उपक्रमानंतर उचलले गेले आहे. दक्षिण रेल्वेने आपल्या विभागांना मोठी गाणी, फोन स्पीकरवरचे व्हिडिओ आणि खूप मोठ्या आवाजातले बोलणे यावर लक्ष द्यायला सांगितले होते. रेल्वे बोर्डानेही जुलै 2012 मध्ये आवाजवाले फोन कॉल, मोठ्याने बोलणे आणि खराब रिंगटोन यांबद्दल जागरूकता वाढवण्यासाठी मार्गदर्शक सूचना जारी केल्या होत्या.

प्रवासी दंडापासून कसे वाचू शकतात? गाणी ऐकताना किंवा व्हिडिओ पाहताना इयरफोन किंवा हेडफोन वापरावेत, फोनवर बोलताना आवाज योग्य ठेवावा आणि रेल्वे कर्मचाऱ्यांच्या सूचना पाळाव्यात. प्रस्तावित कारवाई सामान्य मोबाइल वापरावर बंदी घालत नाही. लक्ष त्या वर्तनावर आहे ज्यामुळे सहप्रवाशांना त्रास होतो.

रोज प्रवास करणाऱ्यांसाठी संदेश स्पष्ट आहे: ऑडियो स्वतःपुरते ठेवा, इतरांचा आदर करा आणि मुंबईच्या गर्दीच्या लोकल गाड्या सगळ्यांसाठी अधिक आरामदायी करायला मदत करा.