टी1 च्या कामासाठी 14 परदेशी मार्गांची उड्डाणे नवी मुंबईला हलवण्याची शक्यता

छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून (CSMIA) सेवा चालवणाऱ्या परदेशी विमान कंपन्यांनी टर्मिनल 1 (T1) च्या पुनर्बांधणीच्या काळात काही आंतरराष्ट्रीय सेवा नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर (NMIA) हलवण्याची शिफारस केली आहे. विमानतळ चालवणाऱ्या कंपनीने सरकारला पाठवलेल्या पत्राचा हवाला देत सूत्रांनी ही माहिती दिली. ही व्यवस्था ठिकाणांनुसार (डेस्टिनेशननुसार) असेल.

सूत्रांच्या म्हणण्यानुसार, मुंबई इंटरनॅशनल एअरपोर्ट लिमिटेडचे (MIAL) मुख्य विमानतळ अधिकारी Vishnu Mohan Jha यांनी नागरी उड्डाण सचिवांना हे पत्र लिहिले आहे. CSMIA चालवणाऱ्या अदानी एअरपोर्ट होल्डिंग्ज लिमिटेडला (AAHL) परदेशी विमान कंपन्यांनी ही व्यवस्था सुचवल्याचे त्यात म्हटले आहे.

याआधी इंडिगो, एअर इंडिया ग्रुप आणि आकासा एअर या भारतीय कंपन्यांनी आपल्या काही सेवा नव्या विमानतळावर हलवण्यास होकार दिला होता. त्यानंतर आता परदेशी कंपन्यांची ही शिफारस समोर आली आहे.

पत्रानुसार, आंतरराष्ट्रीय हवाई वाहतूक संघटनेच्या (IATA) उन्हाळी वेळापत्रकाच्या सुरुवातीपासून, म्हणजे 28 मार्च 2027 पासून, CSMIA वरील 14 आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांचे स्लॉट तात्पुरते बंद केले जातील. या मार्गांवर सेवा देणाऱ्या कंपन्या ती उड्डाणे NMIA वर हलवू शकतात. ही ठिकाणे अशी: बहारीन, दम्माम, ढाका, दोहा, फुजैरा, जकार्ता, जेद्दा, काठमांडू, कुवेत सिटी, मदिना, मस्कत, रास अल खैमा, रियाध आणि शारजाह.

प्रत्येक मार्गावरची उड्डाणे मुंबई महानगर प्रदेशातील (MMR) एकाच विमानतळावरून चालावीत, CSMIA आणि NMIA अशी विभागली जाऊ नयेत, हा यामागचा हेतू असल्याचे पत्रात म्हटले आहे. तसे झाल्यास CSMIA ची सध्याची सुमारे 91 टक्के क्षमता कायम राहील, असेही त्यात नमूद आहे. MIAL ला CSMIA वरून वर्षाला सुमारे 5 दशलक्ष प्रवाशांची (mppa) वाहतूक हलवावी लागणार आहे, त्यापैकी सुमारे 3 mppa भारतीय कंपन्यांच्या योजनांमधून जाईल.

विमान कंपन्यांच्या समितीतील सदस्यांनी कोणते स्लॉट स्वेच्छेने हलवता येतील, ते 3 नोव्हेंबरपर्यंत कळवावे, असे पत्रात सांगितले आहे. तसे न केल्यास या 14 ठिकाणांची सर्व उड्डाणे MIAL स्वतः हलवेल. त्यामुळे MMR मधून या ठिकाणांकडे जाणारी सर्व उड्डाणे "ONE airport" वर उपलब्ध होतील, असे पत्रात म्हटले आहे. पुढील प्रवास सलग जोडला जाईल, प्रवाशांची गैरसोय कमीत कमी होईल आणि एकात्मिक प्रवासाचा अनुभव मिळेल, असेही त्यात म्हटले आहे. हे स्थलांतर "abrupt or unilateral" असल्याच्या सूचना "unfounded" असल्याचे पत्रात नमूद केले आहे.

इंडिगोने 25 ऑक्टोबरला जाहीर केले की ते 12 दैनंदिन आंतरराष्ट्रीय उड्डाणे टप्प्याटप्प्याने NMIA वर हलवतील. फेब्रुवारी ते जुलै 2027 दरम्यान तेथील त्यांचे आंतरराष्ट्रीय जाळे 12 ठिकाणांपर्यंत वाढेल. त्याच दिवशी एअर इंडिया ग्रुपने सांगितले की एअर इंडिया एक्सप्रेस डिसेंबर 2026 मध्ये NMIA वरून चार दैनंदिन देशांतर्गत उड्डाणे सुरू करेल. कुवेतची नियोजित सेवा (नियामक मंजुरीच्या अधीन) आणि ओमानची सध्याची सेवा जानेवारी 2027 पासून येईल. जेद्दा, रियाध, दम्माम, दोहा, मस्कत आणि शारजाहची उड्डाणे नॉर्दर्न समर 2027 च्या वेळापत्रकापर्यंत हलण्याची अपेक्षा आहे. आकासा एअरने 27 ऑक्टोबरला जाहीर केले की मुंबई-जेद्दा सेवा डिसेंबर 2026 पासून NMIA वरून चालेल.

T1 सन 1964 मध्ये सुरू झाले असून त्याची रचनात्मक क्षमता 15 mppa आहे. 2017 मध्ये Structwel ने आणि 2024 मध्ये आयआयटी मुंबईने केलेल्या स्ट्रक्चरल ऑडिटमध्ये टर्मिनलच्या पायाभूत सुविधांबद्दल चिंता व्यक्त करण्यात आली, असे निवेदनात म्हटले आहे. पुनर्बांधणीला नऊ वर्षांपेक्षा जास्त काळ उशीर झाल्याचे MIAL च्या पत्रात नमूद आहे.

सध्याचे टर्मिनल पाडण्याचे काम एप्रिल 2027 मध्ये टप्प्याटप्प्याने सुरू होणार आहे. नव्या टर्मिनलची क्षमता 20 mppa असेल. कॉन्टॅक्ट स्टँड सात वरून 25, चेक-इन काउंटर 74 वरून 109 आणि बॅगेज बेल्ट पाच वरून 11 होतील. सुरक्षा तपासणी मार्गिका आठ वरून 15 होतील आणि ट्रान्सफर प्रवाशांसाठी आणखी पाच मार्गिका असतील. विमान कंपन्यांनी आणि AAHL ने संयुक्तपणे काढलेल्या निवेदनांत काम 2030 मध्ये पूर्ण होईल, असे म्हटले आहे.

टर्मिनल 2 येथे उत्तर-पश्चिम पिअरचे बांधकाम जानेवारी 2027 मध्ये सुरू होईल आणि मार्च 2029 पर्यंत ती सुविधा सुरू होण्याची अपेक्षा आहे. त्यातून देशांतर्गत प्रवाशांसाठी चार बस बोर्डिंग गेट वाढतील. CSMIA ची एकूण क्षमता 55 mppa वरून 65 mppa होईल. या संक्रमणात सोडलेले जुने स्लॉट T2 चे काम पूर्ण झाल्यानंतर पूर्णपणे परत दिले जातील, असे MIAL ने म्हटले आहे.

NMIA ची सुरुवातीची क्षमता 20 mppa आहे, त्यात 15 mppa देशांतर्गत आणि 5 mppa आंतरराष्ट्रीय वाहतुकीसाठी आहे. पुढे ती 90 mppa पर्यंत वाढवण्याची योजना आहे. आंतरराष्ट्रीय सुविधांमध्ये 55 चेक-इन काउंटर, 24 इलेक्ट्रॉनिक गेट, 26 एमिग्रेशन काउंटर आणि 32 इमिग्रेशन काउंटर आहेत. अतिरिक्त सेवांसाठी लागणारी धावपट्टी, एअरसाइड आणि हवाई क्षेत्राची क्षमता या विमानतळावर आहे, असे तयारीच्या आढाव्यातून दिसते, असे निवेदनात म्हटले आहे.

सप्टेंबरमध्ये मंजूर झालेल्या सुधारित बदलत्या शुल्क योजनेनुसार, NMIA वरील नव्या आंतरराष्ट्रीय मार्गांना पहिल्या वर्षी लँडिंग शुल्क नसेल आणि दुसऱ्या वर्षी रॅक रेटच्या निम्मे शुल्क लागेल. 5,000 किमीपेक्षा जास्त अंतराच्या लांब पल्ल्याच्या मार्गांना तिसऱ्या वर्षीही सवलत मिळेल. CSMIA वरील जास्त युजर डेव्हलपमेंट फीची भरपाई करण्यासाठी NMIA आंतरराष्ट्रीय प्रवाशांना कॅश व्हाउचरही देत आहे.