गणपती विसर्जनानंतर घरी परतल्यावर पुन्हा आरती का करतात? जाणून घ्या यामागचे धार्मिक महत्त्व

गणपती बाप्पाचे विसर्जन झाल्यावर घरी परतल्यावर पुन्हा आरती करायची, अशी परंपरा अनेक घरांमध्ये आहे. बाप्पाला निरोप दिल्यानंतर घरी येऊन का बरं पुन्हा आरती केली जाते, असा प्रश्न अनेकांना पडतो. यामागे नुसती धार्मिक श्रद्धा नाही, तर घरातलं वातावरण चांगलं राहावं आणि कृतज्ञता व्यक्त व्हावी, अशी भावनाही जोडलेली आहे. काही कुटुंबांमध्ये बाप्पाने घरात राहिल्याबद्दल आभार मानण्याची भावनाही यामागे असल्याचं मानलं जातं, तर बाप्पा पुढच्या वर्षी लवकर परत यावेत अशी प्रार्थनाही याच वेळी केली जाते.

विसर्जन म्हणजे बाप्पाला मनापासून निरोप देण्याचा क्षण. विसर्जनाच्या ठिकाणी पूजा-आरती झाल्यावर भक्त मंडळी घरी परततात. त्यानंतर काही घरांमध्ये देवघरात किंवा बाप्पा जिथे विराजमान होते त्या जागी पुन्हा आरती केली जाते. मात्र ही पद्धत सगळ्याच घरांत सारखी असते असं नाही. कुटुंब कोणतं आणि कुठलं गाव किंवा शहर, त्यानुसार ही परंपरा वेगवेगळी असू शकते. म्हणजेच प्रत्येक घराची स्वतःची अशी एक रीत असते, आणि ती पिढ्यानपिढ्या पाळली जाते.

गणेशोत्सवाच्या दिवसांत बाप्पाची रोज पूजा, आरती आणि नैवेद्य केला जातो. विसर्जनानंतर घरी आल्यावर आरती करण्यामागचं एक कारण म्हणजे, बाप्पा इतके दिवस घरात राहिले आणि उत्सव कोणत्याही अडथळ्याशिवाय पार पडला, यासाठी मानलेली कृतज्ञता. या भावनेतूनच घरी आल्याआल्या पुन्हा आरती केली जाते, असं मानलं जातं. बाप्पाच्या कृपेमुळेच घरात सुखसमाधान टिकून राहतं, अशी अनेकांची श्रद्धा असते.

विसर्जनासाठी घरातली गणपतीची मूर्ती बाहेर घेऊन गेल्यावर, घरी परत आल्यावर देवघरातल्या इतर देवांसमोर आरती करण्याची पद्धत काही कुटुंबांत असते. यातून घरातली रोजची पूजाअर्चा पुन्हा सुरू झाल्याचं जणू सांगितलं जातं. बाप्पाच्या आगमनामुळे थांबलेली नियमित पूजा पुन्हा सुरळीत सुरू व्हावी, हाही यामागचा एक हेतू असल्याचं मानलं जातं.

धार्मिक समजुतीनुसार आरतीच्या वेळी मंत्र, स्तोत्र म्हटलं जातं आणि घंटा वाजवली जाते. यामुळे मन प्रसन्न होतं आणि घरातलं वातावरण भक्तिमय बनतं, अशी श्रद्धा आहे. आरतीच्या या क्षणी घरातली सगळी माणसं एकत्र येतात, आणि त्यातून एक सकारात्मक ऊर्जा घरात पसरते असंही मानलं जातं.

बाप्पा विसर्जनानंतर आपल्या मूळ ठिकाणी परत गेले, अशी भक्तांची भावना असते. त्यामुळे घरी आल्यावर आरती करताना, बाप्पा पुढच्या वर्षी लवकर परत यावेत अशी प्रार्थनाही केली जाते. ही प्रार्थना म्हणजे बाप्पाशी असलेलं नातं पुढच्या वर्षापर्यंत तसंच टिकून राहावं, अशी मनापासूनची इच्छा असते.

ही परंपरा प्रत्येक घरात असतेच असं नाही. काही ठिकाणी विसर्जनाच्या जागीच शेवटची आरती केली जाते, तर काही कुटुंबांत घरी परतल्यावर देवघरात आरती करण्याची प्रथा आहे. त्यामुळे ही पद्धत स्थानिक आणि घराघरातल्या परंपरेनुसार बदलते. कोणत्याही एका पद्धतीला चूक किंवा बरोबर ठरवता येत नाही, कारण प्रत्येक कुटुंबाची श्रद्धा आणि रीत वेगळी असते.

विसर्जनानंतरची ही आरती केवळ एक धार्मिक कृती नाही, तर भक्ती, कृतज्ञता आणि बाप्पाशी असलेल्या भावनिक नात्याचं प्रतीक मानली जाते. गणेशोत्सव संपल्यानंतरही घरातली भक्ती आणि सकारात्मकता टिकून राहावी, यासाठीचा हा एक मार्ग मानला जातो.