२४ सप्टेंबर जागतिक बॉलीवूड दिन, मूकपटांपासून ओटीटीपर्यंतच्या प्रवासाची आठवण

मुंबईतली हिंदी चित्रपटसृष्टी, जिला जगभर आदराने बॉलीवूड म्हणतात, ही जागतिक मनोरंजन क्षेत्रात भारताचं नाव उंचावणारी सगळ्यात मोठी इंडस्ट्री आहे. या इंडस्ट्रीने चित्रपटसृष्टीत जागतिक पातळीवर जो सांस्कृतिक ठसा उमटवला आहे, त्याचा गौरव करण्यासाठी दरवर्षी २४ सप्टेंबरला जागतिक बॉलीवूड दिन उत्साहात साजरा केला जातो.

बॉलीवूड म्हणजे फक्त सिनेमा बनवणारी यंत्रणा नाही, तर कोट्यवधी प्रेक्षकांच्या भावना, स्वप्नं आणि भारतीय संस्कृतीचा जिवंत दस्तऐवज आहे, असं या निमित्ताने अधोरेखित केलं जातं. मूकपटांच्या काळापासून सुरू झालेला हा प्रवास आज अत्याधुनिक डिजिटल आणि व्हीएफएक्स तंत्रज्ञानापर्यंत पोहोचला आहे. या वाटचालीत बॉलीवूडने फक्त भारतीय प्रेक्षकांनाच नाही, तर परदेशातल्या प्रेक्षकांनाही आपलंसं केलं. हिंदी सिनेमातली अर्थपूर्ण गाणी, अंगावर रोमांच उभं करणारं नृत्य, माणसाच्या मनाला भिडणाऱ्या कथा आणि रंगीबेरंगी सादरीकरण यामुळे जगाच्या कुठल्याही कोपऱ्यातला प्रेक्षक हिंदी सिनेमाकडे ओढला जातो.

भारतासारख्या प्रचंड विविधता असलेल्या देशात एकात्मता टिकवून ठेवण्यात बॉलीवूडने मोठी भूमिका बजावली आहे. उत्तर भारतापासून दक्षिण भारतापर्यंत आणि गावांपासून मोठमोठ्या शहरांपर्यंत, वेगवेगळ्या भाषा आणि संस्कृतींना सिनेमाच्या माध्यमातून एका व्यासपीठावर आणण्याचं काम बॉलीवूडने केलं. आपल्या परंपरा, कौटुंबिक मूल्यं, सण-उत्सव आणि त्याचवेळी बदलत्या आधुनिक विचारसरणीचं प्रतिबिंब हिंदी पडद्यावर दिसतं. २३ आणि २४ सप्टेंबरला जगभर हा दिवस साजरा होतो, तेव्हा भारताच्या या सांस्कृतिक वारशाची चर्चा जगभर होते.

या दिवसाचं मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे जगभरातले सिनेप्रेमी बॉलीवूडच्या समृद्ध इतिहासाची आठवण काढतात. दादासाहेब फाळके यांच्यापासून सुरू झालेली ही चित्रपटसृष्टी राज कपूर, गुरुदत्त, अमिताभ बच्चन, शाहरूख खान यांच्यासारख्या कलाकारांच्या कामगिरीमुळे फुलली. फक्त कलाकारच नाही, तर दिग्दर्शक, संगीतकार, गीतकार आणि पडद्यामागे काम करणाऱ्या हजारो तंत्रज्ञांच्या योगदानालाही या दिवशी सलाम केला जातो. शोले, मदर इंडिया, दिलवाले दुल्हनिया ले जायेंगे, लगान यांसारख्या सिनेमांनी भारतीय सिनेमाची वेगळी आणि भक्कम ओळख जगात निर्माण केली. आजच्या काळात ओटीटी प्लॅटफॉर्म आणि डिजिटल माध्यमांमुळे बॉलीवूडची पोहोच अधिक वेगाने वाढतेय. जागतिक बॉलीवूड दिन साजरा करण्यामागचा उद्देश हाच आहे की भारतीय सिनेमाची ही जागतिक लोकप्रियता टिकवायची, तसंच वाढवायचीही. नव्या डिजिटल पिढीला या समृद्ध कलात्मक आणि सांस्कृतिक वारशाशी जोडून ठेवणं हाही यामागचा उद्देश आहे. हॉलिवूडपासून युरोप आणि आशियातल्या देशांपर्यंत भारतीय सिनेमांचे खास शो आयोजित केले जातात, यावरून बॉलीवूडचा जागतिक प्रभाव किती मोठा आहे हे लक्षात येतं.

थोडक्यात, २४ सप्टेंबर हा दिवस प्रत्येक सिनेप्रेमीसाठी आणि भारतीयासाठी अभिमानाचा दिवस आहे. बॉलीवूडने आपल्याला हसायला, रडायला आणि स्वप्नं बघायला शिकवलं, आणि जगाला भारताच्या समृद्ध संस्कृतीचं दर्शन घडवलं. त्यामुळे जागतिक बॉलीवूड दिन हा फक्त एका इंडस्ट्रीचा उत्सव नसून, माणसाच्या भावना, संगीत आणि कलेच्या अद्भुत संगमाचा महोत्सव आहे.