भीमा नदीपात्र कोरडे, तरी रात्री वाळू उपसा सुरू असल्याचा आरोप; पंढरपूर तालुक्यात नागरिक संतप्त

पावसाअभावी भीमा नदीचे पात्र कोरडे पडले आहे. अशा वेळी नदीपात्रातून वाळू चोरून नेली जात असल्याचा आरोप होत आहे. पंढरपूर तालुक्यातील अनेक नदीकाठच्या गावांमध्ये रात्रीच्या अंधारात आणि पहाटेच्या वेळी मोठ्या प्रमाणात अवैध वाळू उपसा आणि वाहतूक सुरू असल्याचे नागरिकांचे म्हणणे आहे.

एकीकडे दुष्काळामुळे लोक पाण्यासाठी त्रस्त आहेत. दुसरीकडे कोरड्या पडलेल्या भीमा नदीपात्रातील वाळू उपसली जात आहे. त्यामुळे प्रशासनाच्या कारवाईवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित होत आहे.

उजनी धरणातून भीमा नदीत पाणी सोडावे, अशी मागणी होत आहे. त्याच वेळी नदीपात्रातून राजरोसपणे वाळू बाहेर काढली जात असल्याचा आरोप आहे. नागरिकांच्या म्हणण्यानुसार रात्रीच्या वेळी वाहने नदीपात्रात येतात, वाळू उपसली जाते आणि त्यानंतर तिची वाहतूकही केली जाते.

हे सगळे सुरू असताना महसूल आणि पोलीस यंत्रणेला त्याची माहिती मिळत नाही का, की माहिती असूनही कारवाई होत नाही, असा सवाल नागरिक विचारत आहेत. अवैध वाळू उपशामुळे शासनाच्या महसुलाचे नुकसान होते, तसेच नदीच्या नैसर्गिक पात्राची आणि पर्यावरणाची हानी होते, असेही नागरिकांचे म्हणणे आहे.

या पार्श्वभूमीवर पोलीस अधीक्षक अतुल कुलकर्णी यांनी विशेष पथक नेमून रात्रीची गस्त वाढवावी, अशी मागणी होत आहे. जिल्हाधिकाऱ्यांनी महसूल विभागाला स्पष्ट सूचना देऊन नदीकाठच्या गावांमध्ये धडक कारवाई करावी, अशीही मागणी आहे.

नदीपात्रातील वाळू हा फक्त महसुलाचा स्रोत नाही. नदीच्या नैसर्गिक प्रवाहासाठी आणि पर्यावरणाच्या समतोलासाठीही तो महत्त्वाचा घटक आहे. मोठ्या प्रमाणात वाळू उपसली गेली, तर नदीपात्राची खोली आणि रचना बदलू शकते. त्याचा परिणाम पुढे पाणी साठवण आणि भूजल पुनर्भरणावर होण्याची शक्यता आहे.

म्हणूनच अवैध वाळू उपसा करणाऱ्यांवर फक्त दंडाची कारवाई न करता संबंधित यंत्रणांनी नियमित गस्त घालावी आणि संशयित ठिकाणी छापे टाकावेत, अशी गरज व्यक्त केली जात आहे.

नदीकाठच्या गावांमध्ये तलाठी आणि पोलीस पाटील यांची स्थानिक पातळीवर महत्त्वाची भूमिका असते. रात्रीच्या वेळी नदीपात्रातून वाहने ये-जा करत असतील, तर त्याची माहिती स्थानिक यंत्रणेला का मिळत नाही, असा प्रश्न विचारला जात आहे. या गावांमध्ये अवैध वाळू उपशाबाबत पोलीस पाटील पुढे का येत नाहीत, याचीही वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी चौकशी करावी आणि जबाबदारी निश्चित करावी, अशी नागरिकांची मागणी आहे.

फक्त पंचनामे आणि कागदावरची कारवाई न करता प्रशासनाने प्रत्यक्ष नदीपात्रात उतरून कारवाई करावी, असे नागरिक म्हणतात. वाळू चोरी झाल्यानंतर कारवाई करण्यापेक्षा चोरी होणारच नाही, अशी प्रभावी यंत्रणा उभी करावी, अशीही मागणी होत आहे.