प्रोटीनसाठी सप्लिमेंट्सऐवजी रोजच्या जेवणातील सोयाबीन, डाळी, अंडी आणि दूध

शरीराला सर्वच जीवनसत्त्वे योग्य प्रमाणात लागतात. विटामिन सी, ए, ई, डी, तसेच कॅल्शियम आणि मॅग्नेशियम हे सगळे घटक शरीरासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. पण बॉडीबिल्डिंग करणारे किंवा जिमला जाणारे अनेक जण प्रोटीन वाढवण्यासाठी वेगवेगळ्या सप्लिमेंट्सचा किंवा गोळ्या-औषधांचा वापर करतात.

केमिकल आणि हानिकारक घटक वापरून तयार केलेल्या सप्लिमेंट्सचे सेवन शरीरासाठी अजिबात चांगले नाही, असे या लेखात म्हटले आहे. आयुष्याच्या प्रत्येक टप्प्यावर स्नायूंची डागडुजी, विकरांची निर्मिती आणि निरोगी आरोग्य यासाठी आहारात पुरेसे प्रोटीन असावे लागते. प्रोटीन पावडर किंवा सप्लिमेंट्स घेतल्यावर शरीरातील प्रोटीनची पातळी वाढते, असे अनेकांना वाटते. पण त्याऐवजी आहारात निरनिराळे पदार्थ घ्यावेत, म्हणजे आरोग्य सुधारण्यासोबत शरीराला गरजेइतके प्रोटीन मिळेल.

प्रत्येकाची प्रोटीनची गरज त्याच्या स्नायूंच्या हालचालींवर आणि ऊर्जेच्या संतुलनावर अवलंबून असते. सर्वसाधारण प्रौढ व्यक्तीला रोज प्रति किलो वजनामागे ०.८ ग्रॅम प्रथिने मिळणे आवश्यक आहे. त्यामुळे शरीरातील प्रथिनांचे प्रमाण संतुलित राहण्यास मदत होते.

आहारात कॅलरीज आणि प्रोटीन कमी पडले, तर ऊर्जेसाठी तसेच हार्मोन्स आणि एन्झाईम्स बनवण्यासाठी स्नायूंमधील प्रोटीन तुटू लागते. कार्बोहायड्रेट्स आणि फॅट्समधून पुरेशी ऊर्जा मिळाल्यानंतर मात्र प्रोटीनचा वापर फक्त स्नायू तयार करण्यासाठी आणि शरीराच्या वाढीसाठी होतो.

आता कोणत्या पदार्थांतून किती प्रोटीन मिळते ते पाहू. १०० ग्रॅम सोयाबीनमध्ये ३५ ते ४० ग्रॅम प्रोटीन असते, म्हणून आहारात दोनदा किंवा तीनदा सोयाबीनचा समावेश करावा. तुरीची डाळ, मूग, चणा, मटकी अशा डाळींतून १०० ग्रॅममागे १८ ते २५ ग्रॅम प्रोटीन मिळते. सुका मेवा आणि बिया खाल्ल्याने १५ ते २५ ग्रॅम प्रोटीन मिळते. एका अंड्यात ६ ते ८ ग्रॅम उत्तम प्रोटीन असते.

अंड्याचा पांढरा भाग, साय काढलेले दूध, दही किंवा ग्रीक योगर्ट, चिकन आणि मासे यांतही भरपूर प्रोटीन असते. त्यामुळे महागड्या सप्लिमेंट्सऐवजी स्वयंपाकघरात उपलब्ध असलेले पदार्थ खावेत, असे यात सांगितले आहे.

डाळींमध्ये मेथिओनाईन कमी आणि लायसीन जास्त असते, तर तांदळात लायसीन कमी आणि मेथिओनाईन जास्त असते. म्हणून भात आणि डाळ एकत्र खाल्ल्यास शरीराला अमिनो ॲसिड्स मिळतात. गव्हाच्या पोळीत नसलेले अमिनो ॲसिड राजमा आणि छोल्याच्या भाजीतून भरून काढता येते. रोजच्या आहारात डाळी, कडधान्ये, अंडी, दूध, भाजीपाला आणि धान्यांचा समावेश केल्यास प्रोटीनची कमतरता भरून निघेल आणि आरोग्य सुधारण्यास मदत होईल.

हा लेख केवळ सामान्य माहितीसाठी आहे, कोणत्याही उपचाराचा दावा त्यात केलेला नाही. कोणताही उपाय करण्यापूर्वी आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा, असे त्यात म्हटले आहे.