रमा एकादशी ५ नोव्हेंबरला: व्रतात काय करावे आणि कोणत्या गोष्टी टाळाव्यात

कार्तिक महिन्यात येणारी रमा एकादशी पंचांगानुसार भगवान विष्णू आणि देवी लक्ष्मी यांचा आशीर्वाद मिळवण्यासाठी अत्यंत विशेष मानली जाते. हिंदू धर्मात या एकादशीला विशेष धार्मिक महत्त्व आहे. या दिवशी खऱ्या मनाने उपवास आणि पूजा केली, तर सुख आणि समृद्धी लाभते, असे मानले जाते. या दिवशी भगवान विष्णू आणि माता लक्ष्मीची पूजा करण्याची परंपरा आहे.

पंचांगानुसार एकादशी तिथी बुधवार, ४ नोव्हेंबर रोजी सकाळी ११:०३ वाजता सुरू होणार आहे. ५ नोव्हेंबर रोजी सकाळी १०:३५ वाजता ही तिथी संपेल. उदय तिथीनुसार रमा एकादशीचे व्रत गुरुवार, ५ नोव्हेंबर रोजी पाळले जाणार आहे. हा उपवास शुक्रवार, ६ नोव्हेंबर २०२६ रोजी सकाळी ६:३७ ते ८:४८ या वेळेत सोडता येईल.

या दिवशी भगवान विष्णूची पूजा, मंत्रोच्चार आणि दानधर्म याला विशेष महत्त्व दिले जाते. धार्मिक श्रद्धेनुसार काही ठरावीक नियम पाळले, तर भगवान विष्णू आणि देवी लक्ष्मी यांचा आशीर्वाद मिळतो.

या दिवशी भगवान विष्णूची केशव रूपात पूजा केली जाते. पूजेत त्यांना पिवळी फुले, फळे, धूप, दिवे आणि तुळशीची पाने अर्पण करावीत. विहित विधींनुसार देवी लक्ष्मीचीही पूजा करावी. असे केल्याने घरात सुख, शांती आणि समृद्धी येते, अशी धार्मिक श्रद्धा आहे.

विष्णूच्या पूजेत तुळशीला विशेष महत्त्व आहे. रमा एकादशीला विष्णूला तुळशीची पाने वाहणे शुभ मानले जाते. मात्र एकादशीच्या दिवशी तुळशीची पाने न तोडण्याची परंपरा आहे. त्यामुळे पूजेसाठी लागणारी पाने एकादशीच्या आधीच तोडून ठेवावीत. तुळशीच्या रोपाची पूजा करावी आणि त्याच्याबद्दल आदर बाळगावा.

या शुभ दिवशी भगवान विष्णूला समर्पित मंत्रांचे पठण फलदायी मानले जाते. "ओम नमो भगवते वासुदेवाय" या मंत्राचा जप करता येतो. विष्णू सहस्रनाम आणि भगवान विष्णूशी संबंधित धार्मिक कथांचे पठण करणेही शुभ मानले जाते. याशिवाय या दिवशी अन्न, वस्त्र, फळे आणि इतर जीवनावश्यक वस्तू गरजूंना दान करणे पुण्यकर्म मानले जाते.

काही गोष्टी शुभ मानल्या जातात, तसेच काही गोष्टी टाळण्याचा सल्लाही दिला जातो. उपवास करणाऱ्यांनी या नियमांकडे विशेष लक्ष द्यावे, असे धार्मिक श्रद्धा सांगते. एकादशीच्या दिवशी भात खाणे निषिद्ध मानले जाते. या दिवशी भात खाल्ला, तर उपवासाच्या पुण्यावर परिणाम होऊ शकतो, अशी श्रद्धा आहे. म्हणून फक्त उपवास करणाऱ्यांनीच नव्हे, तर नेहमीप्रमाणे जेवण करणाऱ्यांनीही भात टाळावा, असा सल्ला दिला जातो.

मांस, मासे, अंडी, लसूण आणि कांदा यांसारखे तामसिक पदार्थही या दिवशी टाळावेत. सात्विक पदार्थ खाऊन मन शांत ठेवावे, असा सल्ला दिला जातो.

रमा एकादशीचा उपवास हिंदू धर्मात अत्यंत पुण्यकर्म मानला जातो. हा उपवास कार्तिक महिन्याच्या कृष्ण पक्षात येतो. या दिवशी विष्णू आणि लक्ष्मीची पूजा केल्याने सुख, शांती, सौभाग्य आणि समृद्धी मिळते, अशी धार्मिक श्रद्धा आहे. पौराणिक श्रद्धेनुसार या उपवासाने पापांपासून मुक्ती मिळते आणि भगवान विष्णूचा आशीर्वाद प्राप्त होतो. जे लोक भक्तिभावाने आणि नियमितपणे हा उपवास करतात, ते आपल्या जीवनात सकारात्मकता आणतात आणि कुटुंबात सुख-समृद्धी टिकवून ठेवतात, असेही मानले जाते.