नागपुरात पोलीस स्मृती दिनी १५३ शहीद पोलिसांना मानवंदना

पोलीस स्मृती दिनानिमित्त नागपुरात बुधवारी शहर पोलीस मुख्यालयातील शहीद स्मारकावर कार्यक्रम झाला. देशसेवेत प्राणांची आहुती देणाऱ्या पोलीस कर्मचाऱ्यांना यावेळी आदरांजली वाहण्यात आली. वरिष्ठ न्यायाधीश, पोलीस अधिकारी, निवृत्त अधिकारी, सेवेत असलेले कर्मचारी आणि नागरिक मोठ्या संख्येने जमले होते.

नागपूर शहर पोलीस आयुक्तालय आणि शहरातील इतर पोलीस घटकांनी मिळून हा कार्यक्रम आयोजित केला होता. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नागपूर खंडपीठाचे प्रशासकीय न्यायाधीश न्यायमूर्ती अनिल किलोर प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित होते. त्यांच्यासोबत पोलीस आयुक्त विश्वास नांगरे पाटील, सह पोलीस आयुक्त नवीनचंद्र रेड्डी आणि इतर वरिष्ठ अधिकारी होते.

कार्यक्रमात देशभरात कर्तव्य बजावताना प्राण गमावलेल्या १५३ पोलीस अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांची नावे वाचून दाखवण्यात आली. नागपूर शहर पोलीस, नागपूर ग्रामीण पोलीस, रेल्वे पोलीस आणि राज्य राखीव पोलीस बल (एसआरपीएफ) गट क्रमांक ४ यांचे मिळून १२० जवान संचलनात सहभागी झाले आणि त्यांनी शहिदांना सलामी दिली. पोलीस बँडही या कार्यक्रमात होता. स्मारकावर पुष्पचक्र आणि फुले वाहून सर्वांनी आदर व्यक्त केला.

पोलीस स्मृती दिन दरवर्षी २१ ऑक्टोबरला पाळला जातो. १९५९ साली लडाखमधील हॉट स्प्रिंग्ज येथे चिनी सैन्याशी झालेल्या चकमकीत प्राण गमावलेल्या पोलिसांच्या स्मरणार्थ हा दिवस पाळला जातो.

त्या दिवशी सीआरपीएफचे सब-इन्स्पेक्टर करम सिंग यांच्या नेतृत्वाखालील भारतीय पोलिसांची १० जणांची गस्त दुर्गम आणि उंचावरच्या भागात कर्तव्यावर होती. तेव्हा त्यांची गाठ शत्रुत्वाने आलेल्या चिनी सैन्याशी पडली. कठीण भूभाग आणि कडाक्याची थंडी यामुळे तिथे गस्त घालणे आधीच अवघड होते.

गस्ती पथकावर स्वयंचलित शस्त्रांनी गोळीबार झाला. समोर जोरदार शस्त्रसज्ज शत्रू असतानाही आपली जागा राखताना भारतीय जवानांनी असाधारण धैर्य दाखवले. पथकातील दहा जणांनी सर्वोच्च बलिदान दिले. कर्तव्य, शौर्य आणि देशनिष्ठेचे प्रतीक म्हणून ही घटना आजही स्मरणात आहे. धरम सिंग, पूरन सिंग, नरबू लांबा, बेग राज मल, मखन लाल, इमान सिंग, तेशरिंग बोखू, नरबू, हंगजीत सुब्बा आणि शिवनाथ प्रताप हे शहीद झालेल्यांमध्ये होते.

त्यांचे पार्थिव भारताकडे सोपवण्यात आले आणि १४ नोव्हेंबर १९५९ रोजी हॉट स्प्रिंग्ज येथे पूर्ण शासकीय सन्मानाने त्यांच्यावर अंत्यसंस्कार करण्यात आले. त्यानंतर त्यांच्या स्मरणार्थ तिथे स्मारक उभारले गेले. त्यावरील ओळींमध्ये त्यांच्या बलिदानाचा अर्थ मोजक्या शब्दांत मांडला आहे: "जेव्हा तुम्ही घरी जाल, तेव्हा त्यांना आमच्याबद्दल सांगा; त्यांच्या उद्यासाठी आम्ही आमचा आजचा दिवस दिला."

नागरिकांना मिळणारी सुरक्षा ही स्वतःच्या जिवापेक्षा कर्तव्याला मोठे मानणाऱ्या पोलिसांच्या निष्ठेवर टिकून आहे, याची आठवण या ओळी करून देतात.

न्यायमूर्ती किलोर आणि पोलीस आयुक्त नांगरे पाटील यांच्याशिवाय एसआरपीएफचे विशेष पोलीस महानिरीक्षक निसार तांबोळी आणि नागपूर परिक्षेत्राचे पोलीस महानिरीक्षक संदीप पाटील उपस्थित होते. अपर पोलीस आयुक्त विनिता साहू, वसंत परदेशी आणि राजेंद्र दाभाडे हेही हजर होते. नागपूर ग्रामीणचे पोलीस अधीक्षक हर्ष पोद्दार, महामार्ग पोलीस अधीक्षक लोहित मटाणी, एसआरपीएफ गट क्रमांक ४ चे समादेशक बच्चन सिंग, रेल्वे पोलीस अधीक्षक मंगेश पोपट शिंदे, कारागृह पोलीस अधीक्षक वैभव आगे आणि बिनतारी संदेश विभागाचे सुनील सावंत यांचाही सहभाग होता.

पोलीस उपायुक्त अन्नपूर्णा सिंह, रश्मिता राव, नित्यानंद झा, माहेक स्वामी, आदित्य मिरखेलकर, रमेश धुमाळ, डॉ. संदीप पखाले आणि राहुल मकणीकर हेही कार्यक्रमाला आले होते. नागपूर ग्रामीणचे अपर पोलीस अधीक्षक अनिल म्हस्के, कारागृह विभागाच्या अपर पोलीस अधीक्षक दीपा आगे, सहायक पोलीस आयुक्त, विविध पोलीस स्टेशनचे वरिष्ठ पोलीस निरीक्षक, निवृत्त अधिकारी, सेवेतील कर्मचारी आणि नागरिकही श्रद्धांजली वाहण्यासाठी आले.

संचलनात शहर पोलीस, ग्रामीण पोलीस, रेल्वे पोलीस आणि एसआरपीएफ गट क्रमांक ४ अशा चार तुकड्या होत्या. शहर पोलीस मुख्यालयाचे राखीव पोलीस निरीक्षक विनोद तिवारी यांनी संचलनाचे नेतृत्व केले, तर सहायक पोलीस आयुक्त नरेंद्र हिवरे यांनी कार्यक्रमाचे संचालन केले. सहायक पोलीस आयुक्त शिवप्रसाद पारवे आणि पोलीस निरीक्षक अरुण क्षीरसागर यांनी १५३ शहिदांची नावे वाचली.

नावांचे वाचन झाल्यावर प्रमुख पाहुणे, वरिष्ठ अधिकारी, पोलीस कर्मचारी आणि नागरिकांनी स्मारकावर पुष्पचक्र आणि फुले वाहिली. शहिदांच्या कुटुंबीयांनी सोसलेल्या दुःखाची जाणीव ठेवत सर्वांनी शांततेत श्रद्धांजली वाहिली. धैर्य, शिस्त, प्रामाणिकपणा आणि कर्तव्यनिष्ठा ही शहिदांची मूल्ये जपण्याच्या निर्धाराने कार्यक्रमाचा समारोप झाला.