फ्रान्समध्ये हायस्कूलचे विद्यार्थी रस्त्यावर, आठवडाभरात ५ हजारांहून जास्त जण ताब्यात

फ्रान्समध्ये हायस्कूलचे हजारो विद्यार्थी शिक्षण व्यवस्थेतील त्रुटींविरोधात रस्त्यावर उतरले आहेत. शिक्षणाच्या मूलभूत हक्कांसाठी सुरू झालेल्या या आंदोलनामुळे देशभरात संतापाची लाट उसळली आहे.

आंदोलनात रस्त्यांवर कचऱ्याचे डबे आणि गाड्या पेटवल्या गेल्या. हायस्कूलच्या इमारतींना कुलूप लावण्यात आले आणि पोलिसांवर दगडफेकही झाली. त्यामुळे अनेक शहरांत कायदा आणि सुव्यवस्थेचा गंभीर प्रश्न उभा राहिला आहे. आंदोलन आवरण्यासाठी प्रशासनाला अश्रूधूर आणि रबर बुलेटचा वापर करावा लागला आहे.

परिस्थिती किती गंभीर आहे, हे आकड्यांवरून दिसते. फक्त एका आठवड्यात ५,००० हून अधिक आंदोलक विद्यार्थी आणि नागरिकांना पोलिसांनी ताब्यात घेतले आहे. एकट्या शुक्रवारी १,७४७ जणांना अटक झाली, तर सुमारे ७३५ शैक्षणिक संस्थांचे कामकाज पूर्णपणे ठप्प होते. गुरुवारी हा आकडा १,००० हून अधिक हायस्कूलपर्यंत गेला होता. स्थानिक पातळीवर शाळांतील प्रश्नांवरून सुरू झालेला छोटा विरोध आता संपूर्ण फ्रान्ससाठी राष्ट्रीय संकट बनला आहे.

विद्यार्थी रस्त्यावर का आले, याची कारणे या आंदोलनात सांगितली जात आहेत. अनेक हायस्कूलमध्ये नियमित शिक्षकांची मोठी कमतरता आहे. एखादा शिक्षक आजारी पडला किंवा दीर्घ रजेवर गेला, तर त्याच्या जागी बदली शिक्षक देण्याची कोणतीही सोय प्रशासनाकडून होत नाही. त्यामुळे गणित, विज्ञान आणि भाषा यांसारख्या महत्त्वाच्या विषयांचे वर्ग तासन्तास आणि महिनोन् महिने रद्द होतात. याचा थेट फटका विद्यार्थ्यांच्या भवितव्याला बसत आहे.

वर्गांमध्ये गर्दीही खूप आहे. एका वर्गाची क्षमता २५ ते ३० विद्यार्थ्यांची असताना प्रत्यक्षात ३५ ते ४० विद्यार्थी बसवले जातात. त्यामुळे शिक्षकांना प्रत्येकाकडे वैयक्तिक लक्ष देता येत नाही आणि अभ्यासाचे वातावरण कोलमडले आहे.

अनेक हायस्कूलच्या इमारती खूप जुन्या आणि मोडकळीस आलेल्या आहेत. हिवाळ्यात गरम पाण्याची सोय नसते, उन्हाळ्यात वर्ग तापतात आणि काही ठिकाणी पिण्याच्या पाण्याचीही टंचाई आहे. सकाळी ८ ते सायंकाळी ६ वाजेपर्यंतचे लांब आणि कडक वेळापत्रक विद्यार्थ्यांच्या मानसिक आरोग्यावर गंभीर परिणाम करत आहे. अभ्यासाचा ताण आणि अपुऱ्या सुविधांमुळे विद्यार्थ्यांमध्ये नैराश्य वाढत आहे.

फ्रान्स सरकारने आंदोलन रोखण्यासाठी सुरक्षा दलांचा मोठा ताफा तैनात केला आहे. पण या कठोर कारवाईमुळे विद्यार्थी आणखी आक्रमक झाले आहेत. ५,००० हून अधिक जणांना ताब्यात घेऊनही आंदोलनाची धार कमी झालेली नाही. उलट पालकांचा आणि अनेक शिक्षक संघटनांचा पाठिंबा आंदोलकांना मिळताना दिसत आहे.

विद्यार्थी संघटनांनी स्पष्ट सांगितले आहे की, सरकार शिक्षकांची भरती करत नाही आणि शाळांच्या पायाभूत सुविधा सुधारण्यासाठी बजेट मंजूर करत नाही, तोपर्यंत आंदोलन मागे घेतले जाणार नाही. येत्या ६ ऑक्टोबरला होणाऱ्या देशव्यापी निदर्शनांमुळे फ्रान्समधील वाहतूक, शिक्षण आणि सरकारी यंत्रणा ठप्प होण्याचा मोठा धोका आहे. या संकटावर फ्रान्स सरकार काय तोडगा काढते, याकडे आता सर्वांचे लक्ष लागले आहे.