नागपूर सेंट्रल जेलमध्ये कैद्यावर बादलीने हल्ला, तिघांवर धंतोली पोलीस स्टेशनमध्ये गुन्हा

नागपूर सेंट्रल जेलमध्ये कैद्यांची हाणामारी होण्याचा आणखी एक प्रकार मंगळवारी सकाळी घडला. कच्च्या कैद्यांमध्ये अचानक भांडण पेटले आणि त्यात एका कैद्याला आधी लाथाबुक्क्यांनी बदडण्यात आले. मग त्याच्यावर प्लास्टिकच्या बादलीने वार करण्यात आले. डोक्याला मार लागल्याने तो जखमी झाला. गोंधळाची खबर लागताच जेलचे कर्मचारी धावत आले, त्यांनी वातावरण शांत केले आणि जखमीला जेलच्या दवाखान्यात नेले. तिथेच त्याच्यावर उपचार सुरू आहेत, म्हणजे त्याला जेलच्या रुग्णालयात दाखल करण्यात आले आहे.

मिळालेल्या माहितीनुसार, हा प्रकार सकाळी साधारण 9.40 ते 10.20 या वेळात झाला. ठिकाण होते सेंट्रल जेलमधील छोटी गोल विभाग, म्हणजे बॅरेक क्रमांक 7 आणि 8 यांच्या मधला भाग. विजय रहांगडाले हा कच्चा कैदी हनुमान मंदिरात दर्शन करून आपल्या बॅरेककडे परत निघाला होता. तेवढ्यात दुर्गेश उर्फ लिटिल प्रमोद गुप्ता आणि अश्विन उर्फ अच्छी मुकुंद इंदुरकर या दोघांनी त्याची वाट अडवली, असे सांगितले जाते. त्यानंतर दोघांनी त्याला मारायला सुरुवात केली. आधी हाताने आणि पायाने मारले, नंतर डोक्यावर बादली हाणली, अशी माहिती पुढे आली आहे.

अचानक सुरू झालेल्या या मारामारीमुळे आजूबाजूला एकच पळापळ आणि आरडाओरडा झाला. विजयचे ओरडणे ऐकून ड्युटीवर असलेले कारागृह कर्मचारी मनोज धनवट आणि त्यांचे सहकारी तिकडे धावले. त्यांनी दोन्ही गटांना एकमेकांपासून दूर केले आणि जखमी विजयला जेलच्या दवाखान्यात पाठवले.

हे सगळे आवरत असतानाच आणखी एका कच्च्या कैद्याने कर्मचाऱ्यांशीच हुज्जत घालायला सुरुवात केली. सुरेंद्र उर्फ मोनू मनोज समुद्रे असे त्याचे नाव आहे. पोलीस तक्रारीनुसार, उपनिरीक्षक निमजे यांनी त्याला समजावून सांगण्याचा प्रयत्न केला. पण शांत व्हायचे सोडून तो त्यांच्याशीच वाद घालत राहिला आणि अंगावर धावून गेला, असा आरोप आहे. सरकारी कामावर असलेल्या कर्मचाऱ्याला धमकी दिल्याचाही त्याच्यावर आरोप आहे. म्हणजे मारामारी थांबवायला गेलेल्या कर्मचाऱ्यांनाच या कैद्याच्या अरेरावीला तोंड द्यावे लागले, आणि त्यामुळे प्रकरण पोलिसांपर्यंत गेले.

जेल प्रशासनाने धंतोली पोलीस स्टेशनमध्ये तक्रार दिली. त्यावरून पोलिसांनी दुर्गेश उर्फ लिटिल गुप्ता, अश्विन उर्फ अच्छी इंदुरकर आणि सुरेंद्र उर्फ मोनू समुद्रे या तिघांवर गुन्हा दाखल केला आहे. सरकारी कामात अडथळा आणणे आणि धमकावणे हे आरोप त्यांच्यावर ठेवण्यात आले आहेत.

या घटनेनंतर जेलच्या आतल्या सुरक्षेचा मुद्दा पुन्हा ऐरणीवर आला आहे. कैद्यांमधली भांडणे हिंसक होण्याआधी थांबवण्यासाठी पुरेशी देखरेख आणि खरोखर चालणारी यंत्रणा आहे का, असा सवाल विचारला जात आहे. जेलसारख्या अतिसंवेदनशील जागी कैद्यांमध्ये वाद होणे नवीन नाही. किरकोळ बाचाबाचीतून सुरू झालेले भांडण अनेकदा मारामारीपर्यंत जाते. काही प्रकरणे जेलच्या भिंतींआतच मिटवली जातात, पण गोष्ट गंभीर झाली की पोलिसांकडे जावे लागते. गटबाजी, जुने वैर, दादागिरी दाखवण्याची हौस किंवा छोट्या कारणांवरून होणारी भांडणे कधीही हिंसक वळण घेऊ शकतात, असेही सांगितले जाते.

प्रत्येक मारहाणीचा नीट आढावा घेतला जातो का, भांडणाचे खरे कारण काय होते, कैद्यांमधला तणाव का वाढतो आहे आणि संवेदनशील कैद्यांवर नजर ठेवण्यासाठी पुरेशी व्यवस्था आहे का, असे प्रश्न आता समोर येत आहेत. घटना घडल्यावरच पोलिसांनी गुन्हा नोंदवणे पुरेसे आहे का, हाही मुद्दा आहे. रोजची देखरेख, संवेदनशील कैद्यांची ओळख, बॅरेकमधल्या तणावाची खबर काढणे आणि भांडणाच्या मुळापर्यंत जाणे गरजेचे मानले जाते.

शेकडो कैद्यांची जबाबदारी सांभाळणाऱ्या कर्मचाऱ्यांच्या सुरक्षेचे काय, असाही प्रश्न आहे. त्यांना सतत कैद्यांच्या मध्येच काम करावे लागते. त्यामुळे त्यांची सुरक्षा, पुरेसा स्टाफ, नजर ठेवण्याची व्यवस्था आणि वेळेवर मध्ये पडण्याची ताकद हे सगळे कैद्यांच्या सुरक्षेइतकेच महत्त्वाचे आहे. जेल प्रशासन याकडे फक्त एक गुन्हेगारी प्रकरण म्हणून बघून सोडून देते, की अंतर्गत सुरक्षेचा गंभीरपणे आढावा घेते, याकडे आता सगळ्यांचे लक्ष लागले आहे.