नागपूर सेंट्रल जेलमध्ये कैद्यावर बादलीने हल्ला, तिघांवर धंतोली पोलिसांत गुन्हा

नागपूर सेंट्रल जेलमध्ये कैद्यांमध्ये हाणामारी होण्याची आणखी एक घटना घडली असून, त्यामुळे जेलच्या अंतर्गत सुरक्षा व्यवस्थेवर पुन्हा प्रश्न उभे राहिले आहेत. मंगळवारी सकाळी कच्च्या कैद्यांमध्ये अचानक वाद झाला. त्यानंतर एका कैद्याला लाथाबुक्क्यांनी मारहाण करण्यात आली आणि प्लास्टिकच्या बादलीनेही हल्ला करण्यात आला. या हल्ल्यात कैद्याच्या डोक्याला दुखापत झाली. जेलचे कर्मचारी घटनास्थळी पोहोचले, त्यांनी परिस्थिती आवरली आणि जखमी कैद्याला जेलच्या रुग्णालयात नेले.

प्राप्त माहितीनुसार, ही घटना मंगळवारी सकाळी साधारण 9.40 ते 10.20 च्या दरम्यान सेंट्रल जेलच्या छोटी गोल विभागात, बॅरेक क्रमांक 7 आणि 8 च्या मध्ये घडली. कच्चा कैदी विजय रहांगडाले हनुमान मंदिरात दर्शन घेऊन आपल्या बॅरेककडे परत येत होता. त्याच वेळी कच्चे कैदी दुर्गेश उर्फ लिटिल प्रमोद गुप्ता आणि अश्विन उर्फ अच्छी मुकुंद इंदुरकर यांनी त्याचा रस्ता अडवला, असे सांगितले जाते. दोघांनी विजयला मारहाण सुरू केली. लाथाबुक्क्यांनी मारल्यानंतर त्याच्या डोक्यावर प्लास्टिकच्या बादलीनेही हल्ला केल्याची माहिती समोर आली आहे.

अचानक सुरू झालेल्या मारहाणीमुळे परिसरात गोंधळ उडाला. विजयचा आरडाओरडा ऐकून ड्युटीवर असलेले कारागृह कर्मचारी मनोज धनवट आणि इतर कर्मचारी तिथे धावले. त्यांनी दोन्ही बाजूंना वेगळे केले आणि जखमी कैद्याला उपचारासाठी जेलच्या रुग्णालयात पाठवले.

मारहाण शांत करण्याची कारवाई सुरू असतानाच आणखी एका कच्च्या कैद्याने जेल कर्मचाऱ्यांशी वाद घालायला सुरुवात केली. पोलीस तक्रारीनुसार, सुरेंद्र उर्फ मोनू मनोज समुद्रे याने जेल कर्मचाऱ्यांशी वाद घातला. उपनिरीक्षक निमजे यांनी त्याला समजावण्याचा प्रयत्न केला. मात्र तो शांत होण्याऐवजी त्यांच्याशी वाद घालू लागला आणि त्यांच्यावर धावून जाण्याचा प्रयत्न केला, असा आरोप आहे. सरकारी ड्युटी बजावणाऱ्या कर्मचाऱ्याला धमकावण्याचा प्रयत्नही केल्याचा आरोप आहे.

या घटनेनंतर जेल प्रशासनाकडून धंतोली पोलिसांकडे तक्रार देण्यात आली. पोलिसांनी दुर्गेश उर्फ लिटिल गुप्ता, अश्विन उर्फ अच्छी इंदुरकर आणि सुरेंद्र उर्फ मोनू समुद्रे यांच्याविरुद्ध गुन्हा नोंदवला आहे. सरकारी कामात अडथळा आणणे आणि धमकावणे या आरोपांवरून प्रकरण आता पोलिसांपर्यंत पोहोचले आहे.

या घटनेमुळे जेलमधील कैद्यांमधील वादांवर प्रशासनाचे नियंत्रण किती प्रभावी आहे, हा प्रश्न पुन्हा समोर आला आहे. जेलमधील कैदी सुरक्षित आहेत की नाहीत, आणि शेकडो कैद्यांच्या सुरक्षेची जबाबदारी असलेल्या कर्मचाऱ्यांच्या सुरक्षेची काळजी कोण घेतो, असेही प्रश्न विचारले जात आहेत. सेंट्रल जेलसारख्या अतिसंवेदनशील परिसरात कैद्यांमध्ये वाद होणे ही नवी गोष्ट नाही. छोट्याशा बाचाबाचीतून सुरू झालेला वाद अनेकदा मारहाणीपर्यंत जातो. काही घटना जेलच्या चार भिंतींच्या आत शांत होतात, तर प्रकरण गंभीर झाले की पोलिसांत तक्रार द्यावी लागते.

प्रत्येक मारहाणीच्या घटनेचा गांभीर्याने आढावा घेतला जातो का, वादाचे खरे कारण काय होते, कैद्यांमधला तणाव का वाढतो आहे आणि संवेदनशील कैद्यांवर नजर ठेवण्यासाठी पुरेशी व्यवस्था आहे का, असे प्रश्नही उपस्थित होत आहेत. जेल कर्मचाऱ्यांना सतत कैद्यांच्या मध्ये राहून काम करावे लागते. त्यामुळे त्यांची सुरक्षा, पुरेसा स्टाफ, निगराणी व्यवस्था आणि तातडीने हस्तक्षेप करण्याची क्षमता हेही कैद्यांच्या सुरक्षेइतकेच महत्त्वाचे आहे.

जेलमधील कैद्यांमधील गटबाजी, जुने वैर, दबदबा निर्माण करण्याचा प्रयत्न किंवा छोट्या गोष्टींवरून होणारे वाद अनेकदा हिंसक रूप घेऊ शकतात. घटना घडल्यानंतरच पोलिसांनी गुन्हा नोंदवणे पुरेसे आहे का, हाही विचार करण्यासारखा मुद्दा आहे. नियमित निगराणी, संवेदनशील कैद्यांची ओळख, बॅरेकमधील तणावाची माहिती गोळा करणे आणि वादाच्या मुळापर्यंत जाणे आवश्यक मानले जाते. आता जेल प्रशासन ही घटना केवळ एक गुन्हेगारी प्रकरण म्हणून सोडून देते, की जेलच्या अंतर्गत सुरक्षेचाही गंभीर आढावा घेते, याकडे लक्ष लागले आहे.